કોણ છે ભારતના નવા IB ચીફ મહેશ દીક્ષિત? આર્ટિકલ 370 હટ્યા બાદ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ભજવ્યો હતો મોટો રોલ
છેલ્લું અપડેટ : 26 Jun 2026
દેશમાં વધી રહેલા આંતરિક સુરક્ષાના પડકારો વચ્ચે એક મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. ભારતીય પોલીસ સેવા (IPS) ના વરિષ્ઠ અધિકારી મહેશ દીક્ષિત દેશની પ્રીમિયર ઇન્ટેલિજન્સ એજન્સી Intelligence Bureau (IB) ના નવા વડા (Chief) બનવા જઈ રહ્યા છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતાવાળી કેબિનેટની નિમણૂક સમિતિએ આ મહત્વના પદ માટે તેમના નામ પર મંજૂરીની મહોર લગાવી દીધી છે. સુરક્ષા નિષ્ણાતોના મતે, તેમના બહોળા અનુભવ અને શાનદાર નેતૃત્વથી દેશનું ઇન્ટેલિજન્સ નેટવર્ક વધુ મજબૂત બનશે અને National Security (રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા) સાથે જોડાયેલા મામલાઓમાં બહેતર તાલમેલ જોવા મળશે.
તપન કુમાર ડેકાનું સ્થાન લેશે મહેશ દીક્ષિત
મહેશ દીક્ષિત આગામી ૩૦ જૂનના રોજ ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરોની કમાન સંભાળશે. તેઓ ૧૯૮૮ બેચના આઇપીએસ અધિકારી તપન કુમાર ડેકાનું સ્થાન લેશે. ઉલ્લેખનીય છે કે, તપન કુમાર ડેકાને સરકારે બે વખત Service Extension (સેવા વિસ્તરણ) આપ્યું હતું. ડેકા જૂન ૨૦૨૨થી આ પદ પર કાર્યરત હતા અને નવેમ્બર ૨૦૦૮ના મુંબઈ આતંકવાદી હુમલા (26/11 attacks) દરમિયાન જવાબી ઓપરેશન્સનું નેતૃત્વ કરવા માટે જાણીતા છે. હવે આ અત્યંત સંવેદનશીલ જવાબદારી મહેશ દીક્ષિતના ખભે આવી છે.
પ્રોફેશનલ ડોક્ટરથી IPS ઓફિસર સુધીની સફર
આંધ્રપ્રદેશ કેડરના ૧૯૯૩ બેચના આઇપીએસ અધિકારી મહેશ દીક્ષિત હાલમાં આઇબીમાં Special Director (વિશેષ નિયામક) તરીકે ફરજ બજાવી રહ્યા છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, તેઓ કાયદાનું પાલન કરાવનારા કડક અધિકારી બનતા પહેલા એક પ્રોફેશનલ તબીબ (Doctor) પણ રહી ચૂક્યા છે. તેમની પાસે દેશની આંતરિક ગુપ્તચર એજન્સીમાં કામ કરવાનો લગભગ ત્રણ દાયકાનો (30 Years) વ્યાપક અનુભવ છે. તેમણે પોતાના કરિયરમાં નોર્થ-ઈસ્ટ (પૂર્વોત્તર ભારત), લદ્દાખના ઓપરેશન્સથી લઈને એન્ટી-નક્સલ સેલ (Anti-Naxal cells) સુધીની અનેક પડકારજનક જવાબદારીઓ ખૂબ જ સફળતાપૂર્વક નિભાવી છે.
ગ્રાઉન્ડ ઇન્ટેલિજન્સ અને આતંકવાદ વિરોધી મિશનના એક્સપર્ટ
મહેશ દીક્ષિતને ગુપ્તચર વિભાગમાં મજબૂત Ground Intelligence (જમીની સ્તરે બાતમીદારોનું નેતૃત્વ) અને Counter-Terrorism (આતંકવાદ વિરોધી મિશન) ના નિષ્ણાત માનવામાં આવે છે. જ્યારે જમ્મુ-કાશ્મીરમાંથી આર્ટિકલ ૩૭૦ (Article 370) હટાવવામાં આવ્યો, ત્યારે તેઓ શ્રીનગરમાં આસિસ્ટન્ટ ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરો (AIB) ના ચીફ તરીકે તૈનાત હતા. એ સંવેદનશીલ સમયે ત્યાં આંતરિક શાંતિ અને સ્થિરતા જાળવી રાખવામાં દીક્ષિતે અત્યંત મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.
આ ઉપરાંત, ગયા વર્ષે તેમણે જમ્મુ-કાશ્મીર પોલીસની પ્રાથમિક વિગતોના આધારે એક મોટું ઓપરેશન ચલાવીને ત્યાં સક્રિય મોટા 'White-Collar' Terrorist Network (સફેદપોશ આતંકવાદી નેટવર્ક) નો પર્દાફાશ કર્યો હતો, જે આતંકવાદીઓને ફંડિંગ અને અન્ય મદદ પહોંચાડવામાં સામેલ હતું.
હાલની વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ અને આંતરિક સુરક્ષાના સમીકરણો જોતાં, નવી દિલ્હીમાં મહેશ દીક્ષિતની આ નવી પોસ્ટિંગ આગામી સમયમાં ભારતની આંતરિક સુરક્ષા માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે.
