"અમે હજુ અંતિમ મહોર નથી મારી!" ECI ની SIR પ્રક્રિયા પર સુપ્રીમ કોર્ટનું કડક વલણ

ભારતીય ચૂંટણી પંચ (ECI) દ્વારા મતદાર યાદી સુધારણા માટે હાથ ધરવામાં આવેલી સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયામાં 'લોજિકલ ડિસ્ક્રીપન્સી' (Logical Discrepancy) કેટેગરીની કાયદેસરતા અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્ય કાંત, જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાની ખંડપીઠે સ્પષ્ટતા કરી છે કે અદાલતે આ પ્રક્રિયાની કાયદેસરતા પર હજુ સુધી કોઈ અંતિમ નિર્ણય લીધો નથી.

ચીફ જસ્ટિસની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચે સુનાવણી દરમિયાન જણાવ્યું હતું કે, પશ્ચિમ બંગાળમાં SIR પ્રક્રિયા દરમિયાન ચૂંટણી પંચને 'લોજિકલ ડિસ્ક્રીપન્સી' માપદંડ સાથે આગળ વધવાની જે મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, તે માત્ર એક વચગાળાની વ્યવસ્થા (Interim Arrangement) હતી. તેનો અર્થ એવો ક્યારેય નથી થતો કે કોર્ટે આ નિયમની બંધારણીય કે કાયદાકીય માન્યતા પર અંતિમ મહોર મારી દીધી છે.

આ સાથે જ, રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં ચાલી રહેલી સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયાને લઈને પણ સર્વોચ્ચ અદાલતે ચૂંટણી પંચની કાર્યપદ્ધતિ પર આકરા સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. કોર્ટે પૂછ્યું હતું કે, જે મતદારો અગાઉથી જ મતદાર યાદીમાં નોંધાયેલા હતા અને માત્ર તેમનું સરનામું કે રહેઠાણ બદલાયું છે, તેમને નવા મતદારો માટેનું ફોર્મ-6 (Form 6) ભરવા માટે કેમ ફરજ પાડવામાં આવી રહી છે?

ખંડપીઠે નિર્દેશ આપ્યો હતો કે સામાન્ય કામકાજ માટે અસ્થાયી રૂપે બહાર ગયેલા કે માત્ર ઘર બદલનારા મતદારો માટે પ્રક્રિયા સરળ બનાવવી જોઈએ અને ECI એ આ પ્રક્રિયામાં સુધારો કરીને મતદારોને બિનજરૂરી હાલાકી ન ભોગવવી પડે તે સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ.