ટ્રેઇની ડૉક્ટરની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટથી થયો વિવાદ, મુંબઈની હોસ્પિટલે કર્યો ₹125 કરોડનો દાવો
છેલ્લું અપડેટ : 10 Sept 2026
મુંબઈની જાણીતી સૈફી હોસ્પિટલ (Saifee Hospital) અને પ્રથમ વર્ષના જનરલ સર્જરી ટ્રેઇની ડૉ. અસિયા ખાન લુકમાન વચ્ચેનો વિવાદ હવે કોર્ટ સુધી પહોંચી ગયો છે. હોસ્પિટલનું સંચાલન કરતા સૈફી હોસ્પિટલ ટ્રસ્ટે બોમ્બે હાઈકોર્ટ (Bombay High Court)માં ડૉ. લુકમાન સામે ₹125 કરોડના નુકસાનની માગ સાથે માનહાનિનો દાવો (Defamation Suit) દાખલ કર્યો છે.
હોસ્પિટલ ટ્રસ્ટનો આરોપ છે કે ડૉ. લુકમાને સોશિયલ મીડિયા પર બે પોસ્ટ કરીને હોસ્પિટલ અને તેના ડૉક્ટરો પર ગંભીર આક્ષેપો કર્યા હતા. ટ્રેઇનીએ હોસ્પિટલમાં ગેરકાયદેસર કામના કલાકો (Illegal Working Hours), રેગિંગ (Ragging), ટોર્ચર (Torture) અને માનસિક હેરાનગતિ (Mental Harassment) જેવા આક્ષેપો કર્યા હતા.
બીજી તરફ, ડૉ. લુકમાનના વકીલનું કહેવું છે કે કાર્યસ્થળ પર થયેલી કથિત ગેરરીતિ અથવા નિયમોના ઉલ્લંઘન અંગે ફરિયાદ કરવી માનહાનિ ગણાતી નથી. તેમનો દાવો છે કે ડૉ. લુકમાનનો હેતુ હોસ્પિટલને બદનામ કરવાનો નહીં, પરંતુ પોતાના કામકાજ અને ટ્રેનિંગ સંબંધિત પ્રશ્નો અંગે યોગ્ય સત્તાધિકારીઓ સમક્ષ ફરિયાદ કરવાનો છે.
હોસ્પિટલનો આરોપ- સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ સંપૂર્ણપણે ખોટી
સૈફી હોસ્પિટલ ટ્રસ્ટે બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં દાખલ કરેલી અરજીમાં ડૉ. લુકમાનની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટને “સંપૂર્ણપણે ખોટી” (Completely False) ગણાવી છે.
ટ્રસ્ટનો આરોપ છે કે આ પોસ્ટ્સનો હેતુ હોસ્પિટલ પર દબાણ લાવવાનો હતો. હોસ્પિટલના જણાવ્યા પ્રમાણે, ટ્રેઇની સામે શિસ્તભંગ (Disciplinary Action)ની પ્રક્રિયા ચાલી રહી હતી અને પોતાની સામે થઈ રહેલી કાર્યવાહીથી ધ્યાન હટાવવા માટે સોશિયલ મીડિયા પર આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા હતા.
ટ્રસ્ટે કોર્ટ સમક્ષ દલીલ કરી છે કે ડૉ. લુકમાને પોતાના વર્તનના પરિણામોને “માનસિક હેરાનગતિ” અથવા “ટોર્ચર” તરીકે રજૂ કરીને જવાબદારીમાંથી બચવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
હોસ્પિટલનું કહેવું છે કે આવા આક્ષેપોથી તેની પ્રતિષ્ઠા (Reputation)ને નુકસાન થઈ શકે છે. દર્દીઓની સંખ્યા પર અસર થવાની સાથે ભવિષ્યમાં રહેવાસી ડૉક્ટરો (Resident Doctors) હોસ્પિટલ સાથે જોડાવા અંગે પણ સંકોચ અનુભવી શકે છે.
બોમ્બે હાઈકોર્ટનો મહત્વપૂર્ણ આદેશ
આ મામલાની સુનાવણી દરમિયાન બોમ્બે હાઈકોર્ટના જસ્ટિસ અરિફ ડૉક્ટરની એકલ ન્યાયાધીશની બેન્ચે ડૉ. લુકમાનને કેસની સુનાવણી બાકી હોય ત્યાં સુધી સોશિયલ મીડિયા પર માનહાનિકારક પોસ્ટ પ્રકાશિત ન કરવાની સૂચના આપી છે.
હોસ્પિટલ ટ્રસ્ટે 3 સપ્ટેમ્બરે અરજી દાખલ કરી હતી. આ અરજીમાં હોસ્પિટલની પ્રતિષ્ઠાને થયેલા કથિત નુકસાન બદલ ₹125 કરોડના વળતરની માગ કરવામાં આવી છે.
જોકે, આ તબક્કે ₹125 કરોડની માગ કોર્ટ દ્વારા મંજૂર થઈ ગઈ છે એવું નથી. આ હોસ્પિટલ દ્વારા કરવામાં આવેલી નુકસાનની માગ છે અને કેસની કાનૂની પ્રક્રિયા આગળ ચાલી રહી છે.
ફેબ્રુઆરીમાં હોસ્પિટલમાં જોડાયા હતા ટ્રેઇની
આ વિવાદની શરૂઆત ડૉ. અસિયા ખાન લુકમાનની સૈફી હોસ્પિટલમાં ટ્રેઇની તરીકે નિમણૂક બાદ થઈ હતી. તેઓ આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં DNB જનરલ સર્જરી ટ્રેઇની તરીકે હોસ્પિટલમાં જોડાયા હતા.
તેમને પોસ્ટગ્રેજ્યુએટ મેડિકલ સીટ (Postgraduate Medical Seat) નેશનલ એલિજિબિલિટી કમ એન્ટ્રન્સ ટેસ્ટ-પોસ્ટગ્રેજ્યુએટ (NEET-PG) દ્વારા મળી હતી.
હોસ્પિટલના જણાવ્યા પ્રમાણે, માર્ચથી મે દરમિયાન ડૉ. લુકમાને કેટલીક અનધિકૃત રજાઓ (Unauthorised Leaves) લીધી હતી. ટ્રસ્ટનો દાવો છે કે આના કારણે વિભાગની કામગીરી અને દર્દીઓની સારવાર સંબંધિત જવાબદારીઓ પર અસર પડી હતી.
હોસ્પિટલે તેમના કામ પ્રત્યે ગંભીર બેદરકારી (Negligence), ઉદાસીન વલણ અને ફરજમાં બેદરકારી (Dereliction of Duty)ના પણ આક્ષેપ કર્યા છે.
હોસ્પિટલ દ્વારા NBEMSને ફરિયાદ
હોસ્પિટલ ટ્રસ્ટે જણાવ્યું છે કે ડૉ. લુકમાનને તેમના વર્તન અંગે અનેક ચેતવણીઓ (Warnings) આપવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત કેટલાક બનાવોની જાણ નેશનલ બોર્ડ ઓફ એક્ઝામિનેશન્સ ઇન મેડિકલ સાયન્સિસ (NBEMS)ને પણ કરવામાં આવી હતી.
3 જૂને NBEMSના એક અધિકારીને મોકલવામાં આવેલા પત્રમાં હોસ્પિટલ દ્વારા ડૉ. લુકમાનની કથિત “સતત બિનઅનુરૂપતા” (Continued Non-Compliance) અંગે ફરિયાદ કરવામાં આવી હતી.
હોસ્પિટલના દાવા પ્રમાણે, 20 મેથી તેમણે એક પણ દર્દીની સારવારમાં હાજરી આપી નહોતી અને કામના સમય દરમિયાન તેઓ તેમના કાર્યસ્થળે પણ જોવા મળ્યા નહોતા. હોસ્પિટલનો એવો પણ આરોપ છે કે સ્પષ્ટીકરણ માંગતા મેમો (Memos)નો તેમણે યોગ્ય જવાબ આપ્યો નહોતો.
ફરિયાદ નિવારણ સમિતિ સમક્ષ પણ રજૂઆત
હોસ્પિટલે ડૉ. લુકમાનને પોતાની ફરિયાદ રજૂ કરવા માટે ગ્રિવન્સ રિડ્રેસલ કમિટી (Grievance Redressal Committee - GRC) સમક્ષ હાજર થવાની તક આપી હતી.
4 જૂને યોજાયેલી બેઠક અંગે હોસ્પિટલનું કહેવું છે કે ડૉ. લુકમાને પોતાની કેટલીક ભૂલો, બિનઅનુરૂપતા અને અન્ય ખામીઓ સ્વીકારી હતી.
હોસ્પિટલ ટ્રસ્ટ આ બાબતોને આધારે શિસ્તભંગની કાર્યવાહી જરૂરી હોવાનું જણાવી રહ્યું છે. બીજી તરફ, ડૉ. લુકમાનની કાનૂની ટીમ આ સમગ્ર ઘટનાને અલગ રીતે જોઈ રહી છે.
રવિવારે રજા માગવાની વાતથી વિવાદ વધ્યો
હોસ્પિટલના દાવા મુજબ, 1 જુલાઈએ ડૉ. લુકમાને હોસ્પિટલના મેડિકલ ડિરેક્ટર પાસે ખાસ કરીને દર રવિવારે રજા (Sundays Off) આપવાની માગ કરી હતી.
હોસ્પિટલે આ માગ સ્વીકારી નહોતી. ટ્રસ્ટે જણાવ્યું કે સૈફી હોસ્પિટલ 24 કલાક અને અઠવાડિયાના સાતેય દિવસ (24x7) દર્દીઓની સારવાર કરતી સંસ્થા છે. ઇમરજન્સી સેવાઓ પણ સતત ચાલુ રહેતી હોવાથી રેસિડન્ટ ટ્રેઇનીઓની ડ્યુટી હોસ્પિટલની જરૂરિયાત અને દર્દીઓની સારવાર મુજબ નક્કી કરવામાં આવે છે.
હોસ્પિટલના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ માગ નકારવામાં આવ્યા બાદ ડૉ. લુકમાને સોશિયલ મીડિયા પર બે પોસ્ટ કરી હતી.
ટ્રેઇનીએ શું આક્ષેપ કર્યા?
ડૉ. લુકમાને પોતાની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં હોસ્પિટલ મેનેજમેન્ટ અને સિનિયર ડૉક્ટરો પર માનસિક હેરાનગતિ (Mental Harassment) સહિતના ગંભીર આક્ષેપો કર્યા હતા. તેમણે મુંબઈ પોલીસ અને પોલીસ કમિશનરને પણ પોસ્ટમાં ટેગ કર્યા હતા.
ટ્રેઇનીના આ આક્ષેપોને હોસ્પિટલ ટ્રસ્ટે સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢ્યા છે. ટ્રસ્ટનું કહેવું છે કે પોસ્ટમાં કરવામાં આવેલા આક્ષેપો આધારવિહોણા (Baseless) છે અને હોસ્પિટલને દબાણમાં લાવવા માટે કરવામાં આવ્યા હતા.
હોસ્પિટલનું કહેવું છે કે આ પ્રકારની પોસ્ટથી સંસ્થાની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન થઈ શકે છે અને દર્દીઓ તથા ભવિષ્યના મેડિકલ ટ્રેઇનીઓમાં ખોટો સંદેશ જઈ શકે છે.
ટ્રેઇનીના વકીલે કર્યો બચાવ
ડૉ. લુકમાન તરફથી વકીલ સત્યમ સિંહે હોસ્પિટલના દાવાનો વિરોધ કર્યો છે. તેમનું કહેવું છે કે કાર્યસ્થળ પરના કથિત અતિરેક (Workplace Excesses), જેમાં નિયમો કરતાં વધુ ડ્યુટી કલાકો અથવા અન્ય ટ્રેનિંગ સંબંધિત મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે, તે અંગે ફરિયાદ કરવી કાયદા હેઠળ માનહાનિ નથી.
તેમણે દલીલ કરી કે કોઈ વ્યક્તિ પોતાના અધિકારો અને નિયમોના અમલ માટે સક્ષમ શૈક્ષણિક અથવા નિયમનકારી સત્તાધિકારીઓ (Regulatory Authorities) સમક્ષ ફરિયાદ કરે તો તેને માત્ર તેના કારણે માનહાનિ ગણાવી શકાય નહીં.
વકીલના જણાવ્યા પ્રમાણે, ડૉ. લુકમાનનો ઉદ્દેશ્ય હોસ્પિટલ સાથે લાંબી કાનૂની લડાઈ કરવાનો નથી. તેમની મુખ્ય માગ એટલી છે કે તેમને પોતાનો DNB કોર્સ શાંતિપૂર્વક, સન્માન સાથે અને લાગુ પડતા નિયમો મુજબ પૂર્ણ કરવાની તક આપવામાં આવે.
આ મામલામાં બે અલગ દાવા સામે આવ્યા
આ સમગ્ર વિવાદમાં બંને પક્ષની વાત અલગ છે. એક તરફ સૈફી હોસ્પિટલ ટ્રસ્ટનું કહેવું છે કે ટ્રેઇની દ્વારા કરવામાં આવેલા આક્ષેપો ખોટા છે અને હોસ્પિટલની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડવાના હેતુથી કરવામાં આવ્યા છે.
બીજી તરફ ડૉ. લુકમાનની કાનૂની ટીમનું કહેવું છે કે કાર્યસ્થળ પરની ફરિયાદો અંગે અવાજ ઉઠાવવો એ વ્યક્તિના કાયદેસર અધિકારનો ભાગ છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, ફરિયાદનો હેતુ કોઈ સંસ્થાને બદનામ કરવાનો નહીં પરંતુ નિયમોનું પાલન કરાવવાનો અને યોગ્ય ન્યાય મેળવવાનો છે.
આથી આ કેસમાં સોશિયલ મીડિયા પર કરવામાં આવેલા આક્ષેપો, મેડિકલ ટ્રેઇનીઓના કામના કલાકો, હોસ્પિટલની શિસ્તભંગ પ્રક્રિયા અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા (Freedom of Speech and Expression) જેવા અનેક મુદ્દાઓ એકસાથે ચર્ચામાં આવ્યા છે.
મેડિકલ ટ્રેઇનીઓના અધિકારો અને સંસ્થાની જવાબદારી પર ચર્ચા
આ કેસને કારણે મેડિકલ ટ્રેઇનીઓના કામકાજના વાતાવરણ અને તેમની ફરિયાદો સાંભળવાની વ્યવસ્થા અંગે પણ ચર્ચા તેજ બની શકે છે. એક તરફ હોસ્પિટલ જેવી આરોગ્ય સંસ્થાઓ માટે 24x7 દર્દી સેવા જાળવી રાખવી જરૂરી છે, તો બીજી તરફ મેડિકલ ટ્રેઇનીઓ માટે લાગુ પડતા નિયમો, યોગ્ય કામના કલાકો અને સુરક્ષિત કાર્યસ્થળનું પાલન પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
આ કેસમાં કોર્ટ સમક્ષ હોસ્પિટલ દ્વારા કરવામાં આવેલા આક્ષેપો અને ટ્રેઇની તરફથી કરવામાં આવેલા દાવાઓ બંનેની કાનૂની તપાસ થશે. હાલ કોર્ટનો આદેશ સોશિયલ મીડિયા પર કથિત માનહાનિકારક પોસ્ટને લઈને આપવામાં આવ્યો છે, જ્યારે ₹125 કરોડના નુકસાનના દાવા અંગે અંતિમ નિર્ણય હજુ આવવાનો બાકી છે.
આ મામલો માત્ર એક હોસ્પિટલ અને એક ટ્રેઇની વચ્ચેના વિવાદ પૂરતો સીમિત નથી. તે મેડિકલ શિક્ષણ, કાર્યસ્થળના અધિકારો, શિસ્તભંગની કાર્યવાહી અને સોશિયલ મીડિયા પર ફરિયાદ કરવાની કાનૂની મર્યાદાઓ અંગે પણ મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા ઊભી કરી રહ્યો છે.