સરકાર સંસદનું વિશેષ સત્ર બોલાવી શકે છે; જાણો કેન્દ્ર સરકાર સમાજવાદી પાર્ટીનું સમર્થન શા માટે ઈચ્છે છે?

સંસદનું શિયાળુ સત્ર નવેમ્બરના છેલ્લા સપ્તાહમાં અથવા ડિસેમ્બરના પ્રથમ સપ્તાહમાં શરૂ થઈ શકે છે. જોકે, એનડીએ (NDA) ના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર 'સીમાંકન ખરડો' (Delimitation Bill) અને 'મહિલા અનામત ખરડો' (Women’s Reservation Bill) રજૂ કરવા માટે એક વિશેષ સત્ર પણ બોલાવી શકે છે. અગાઉ, જ્યારે આ ખરડા લોકસભા કે રાજ્યસભામાં પસાર થઈ શક્યા ન હતા, ત્યારે સરકારને નિષ્ફળતાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. આ વખતે, સરકાર આવી કોઈ ચૂક ટાળવા માટે ઉત્સુક છે. પરિણામે, અહેવાલો સૂચવે છે કે બંને ખરડા પસાર કરાવવાના પ્રયાસરૂપે સરકાર અચાનક સંસદનું વિશેષ સત્ર બોલાવી શકે છે.

સરકાર અચાનક સત્ર કેવી રીતે બોલાવી શકે?

સામાન્ય રીતે, સંસદનું કોઈપણ સત્ર બોલાવતા પહેલા તેના સભ્યોને ૧૪ દિવસ અગાઉ જાણ કરવી જરૂરી હોય છે. જોકે, આ વખતે પરિસ્થિતિ અલગ છે. સંસદનું ચોમાસુ સત્ર ઓગસ્ટમાં પૂર્ણ થયું હતું, પરંતુ તેની કાર્યવાહીને 'સાઇન ડાય' (અનિશ્ચિત મુદત માટે સ્થગિત) કરવામાં આવી ન હતી — એટલે કે, તેને ઔપચારિક રીતે અનિશ્ચિત સમયગાળા માટે સ્થગિત કરવામાં આવી ન હતી. આ સંજોગોને જોતાં, કોઈપણ સમયે અચાનક સત્ર બોલાવી શકાય છે.

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સંસદનું શિયાળુ સત્ર ૩૦ નવેમ્બર અથવા ૪ ડિસેમ્બરે શરૂ થઈ શકે છે. જોકે, શિયાળુ સત્ર આ ચોક્કસ સમયગાળામાં જ શરૂ થવું જોઈએ તેવો કોઈ નિશ્ચિત નિયમ નથી; ગયા વર્ષે તે ૧ ડિસેમ્બરે શરૂ થયું હતું. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે 'સીમાંકન ખરડા' (Delimitation Bill) અને 'મહિલા અનામત ખરડા' (Women’s Reservation Bill) ને પસાર કરવા માટે સરકાર પાસે બે વિકલ્પો છે: કાં તો વિશેષ સત્ર બોલાવવું અથવા શિયાળુ સત્ર દરમિયાન આ ખરડા રજૂ કરવા. શિયાળુ સત્રમાં વિપક્ષ અન્ય મુદ્દાઓ પર હોબાળો મચાવીને કાર્યવાહીમાં અવરોધ ઊભો કરી શકે છે, તેથી કેન્દ્ર સરકાર વધુ વિલંબ ટાળવા માંગે છે. આ બંને ખરડાઓને ૨૦૨૯ પહેલાં કાયદામાં પરિવર્તિત કરીને લાગુ કરવા જરૂરી છે.

સરકાર સમક્ષ પડકાર

આ બે ખરડાઓ અંગે સરકાર સમક્ષ મુખ્ય પડકાર એ છે કે તેને સંસદના બંને ગૃહોમાં પસાર કરવા માટે બે-તૃતીયાંશ બહુમતીની જરૂર પડે છે. સરકારે અગાઉ એપ્રિલ મહિનામાં પણ આ ખરડા પસાર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. હાલમાં, લોકસભામાં NDA પાસે ૩૨૦ સભ્યો છે અને રાજ્યસભામાં ૧૫૫ સભ્યો છે. બે-તૃતીયાંશ બહુમતી માટે ૩૬૦ બેઠકોની જરૂર હોવાથી, NDA પાસે લોકસભામાં ૪૦ સભ્યો અને રાજ્યસભામાં ૬ સભ્યોની ઘટ છે. પરિણામે, NDA ને પોતાના ગઠબંધનની બહારના પક્ષોના સમર્થનની જરૂર પડશે.