પેટ્રોલ અને ડીઝલ મોંઘુ થવાનો ખતરો, કાચા તેલ ફરી 100 ડોલરને પાર

કાચા તેલના ભાવમાં સતત ત્રીજા દિવસે વધારો થયો છે. ઈરાન સાથેના સંઘર્ષ વચ્ચે, અમેરિકા મધ્ય પૂર્વમાં અન્ય એક 'એરક્રાફ્ટ કેરિયર ગ્રુપ' (વિમાનવાહક જહાજોનો કાફલો) તૈનાત કરવાનું વિચારી રહ્યું છે. આનાથી પ્રાદેશિક તણાવ વધી શકે છે અને તેલના પુરવઠામાં વિક્ષેપ પડી શકે છે તેવી આશંકાઓએ બજારની ચિંતામાં વધારો કર્યો છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ હવે $102.61 પ્રતિ બેરલ પર પહોંચ્યું છે, જ્યારે WTI $93.12 પ્રતિ બેરલ પર છે.

અગાઉના ટ્રેડિંગ સેશનમાં WTIમાં લગભગ 3 ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો હતો. પરિણામે, પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં સંભવિત વધારા અંગે ફરી ચિંતાઓ ઊભી થઈ છે. હાલમાં થોડી રાહત છે કારણ કે ભારતની ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ આજે, 2 ઓક્ટોબરે પેટ્રોલ અને ડીઝલના દરમાં વધારો કર્યો નથી. દિલ્હીમાં ભાવ સ્થિર છે: પેટ્રોલ ₹112.12 પ્રતિ લિટર અને ડીઝલ ₹95.20 પ્રતિ લિટર. છેલ્લે ભાવમાં વધારો મે 2026માં થયો હતો.

જો મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધે અને તેલના પુરવઠા અથવા હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) ના માર્ગમાં વિક્ષેપ પડે, તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે. આની અસર આખરે ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ તેમજ મોંઘવારી પર પડી શકે છે. જોકે, સ્થાનિક ભાવ પરની અસર એ વાત પર નિર્ભર રહેશે કે આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ કેટલા સમય સુધી ઊંચા રહે છે અને ભારતીય ઓઈલ કંપનીઓ તેમના દરોમાં કેટલો ફેરફાર કરે છે.

 

એક અમેરિકન અધિકારીને ટાંકીને બ્લૂમબર્ગે અહેવાલ આપ્યો છે કે પેન્ટાગોન પર્શિયન ગલ્ફમાં લગભગ 10,000 નાવિકો અને મરીન્સ સાથે અન્ય એક એરક્રાફ્ટ કેરિયર તૈનાત કરી શકે છે. આ પગલું ઈરાન સામે લશ્કરી કાર્યવાહી અંગે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પાસે ઉપલબ્ધ વિકલ્પોનો વ્યાપ વધારશે.બજારને મુખ્યત્વે એ વાતની ચિંતા છે કે ઈરાન મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકન મથકો અથવા ઊર્જા માળખાગત સુવિધાઓને નિશાન બનાવીને વળતો હુમલો કરી શકે છે, જેનાથી તેલના પુરવઠામાં મોટો વિક્ષેપ પડી શકે છે. હોર્મુઝમાં ટેન્કર પર હુમલો: તણાવ ત્યારે વધુ વધ્યો જ્યારે યુકે મેરીટાઇમ ટ્રેડ ઓપરેશન્સને અહેવાલો મળ્યા કે હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થઈ રહેલા એક ટેન્કર પર અજાણ્યા પ્રક્ષેપાસ્ત્ર (projectile) દ્વારા હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. નુકસાનની માત્રા અને પર્યાવરણીય અસર અંગેની વિગતો હજુ સ્પષ્ટ નથી. હોર્મુઝની સામુદ્રધુની વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ માર્ગોમાંનું એક છે; અહીં કોઈપણ મોટો વિક્ષેપ વૈશ્વિક તેલના ભાવને અસર કરી શકે છે.

 

બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, સપ્ટેમ્બરમાં ઈરાને ટેન્કરો પર લગભગ કોઈ ક્રૂડ તેલ લોડ કર્યું ન હતું. આને એ સંકેત તરીકે જોવામાં આવે છે કે યુએસ નૌકાદળના નાકાબંધીથી ઈરાનની વૈશ્વિક ઉર્જા બજારોમાં પહોંચ અવરોધાઈ રહી છે. જોકે તાજેતરના સંકેતો મળ્યા છે કે મધ્ય પૂર્વમાંથી તેલનો પુરવઠો યુદ્ધ પહેલાના સ્તરની નજીક હતો - જે બજારમાં થોડી રાહત લાવે છે - તે પુનઃપ્રાપ્તિ હવે નવેસરથી લશ્કરી તણાવ દ્વારા જોખમમાં મુકાઈ છે.

 

ઈંધણની અછતને દૂર કરવા માટે, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર યુરોપિયન યુનિયનને વ્યૂહાત્મક ડીઝલ ભંડાર છોડવા અને યુએસ નિકાસ પર સંભવિત પ્રતિબંધોને ટાળવામાં મદદ કરવા વિનંતી કરી રહ્યું છે. યુએસ ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટે પણ યુરોપિયન સાથીઓને ઈંધણની અછતને દૂર કરવામાં મદદ માટે અપીલ કરી છે