GST કાઉન્સિલની બેઠકમાં મોટા નિર્ણયો: અધિકારીઓ સીધી ધરપકડ નહીં કરી શકે, વેપારીઓને મોટી રાહત, નોટિસ-દંડના નિયમો બદલાયા
છેલ્લું અપડેટ : 08 Oct 2026
GST કાઉન્સિલની 57મી બેઠકમાં વેપારીઓ અને કરદાતાઓ માટે અનેક મહત્વના નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કાઉન્સિલે GST અધિકારીઓની સીધી ધરપકડ કરવાની સત્તા પાછી ખેંચવા, વેપાર સંબંધિત વિવિધ ખર્ચાઓ પર ઈનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) આપવા અને નાના ટેક્સ વિવાદો ઘટાડવા સંબંધિત દરખાસ્તોને મંજૂરી અપાઈ છે. આ ઉપરાંત ડિલિવરી સર્વિસ, રિટ્રેડેડ ટ્રેક્ટર ટાયર અને નાના કર વિવાદો અંગે પણ મહત્વના સુધારા કરવામાં આવ્યા છે, જેનાથી FMCG, ફાર્મા, ટેલિકોમ, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ડિલિવરી અને કોર્પોરેટ ક્ષેત્રને મોટી રાહત મળશે.
GST અધિકારીઓ હવે સીધી ધરપકડ નહીં કરી શકે
સૂત્રો પાસેથી મળતી માહિતી મુજબ, GST કાઉન્સિલે અધિકારીઓ પાસેથી સીધી ધરપકડ કરવાની સત્તા પાછી ખેંચવાની દરખાસ્તને મંજૂરી આપી છે. આ નિર્ણયનો અર્થ એ છે કે સામાન્ય કર વિવાદોમાં ટેક્સ અધિકારીઓ સીધા જ કોઈ વ્યક્તિની ધરપકડ કરી શકશે નહીં. ગંભીર ગુનાહિત કેસો અને જાણીજોઈને કરવામાં આવેલી મોટી ટેક્સ ચોરી જેવા મામલાઓમાં કાર્યવાહી કરવા માટે હવે કાયદાકીય અદાલતી પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું પડશે. આ બેઠકના એજન્ડામાં CGST એક્ટની કલમ 69 હેઠળ ધરપકડની જોગવાઈમાં ફેરફાર કરવાનો અને માત્ર અતિ ગંભીર બાબતો પૂરતી જ ફોજદારી કાર્યવાહી મર્યાદિત રાખવાનો પ્રસ્તાવ પહેલેથી સામેલ હતો.
કર્મચારીઓના હેલ્થ અને લાઇફ ઇન્સ્યોરન્સ પર ITC મળશે
કંપનીઓ માટે બીજો મોટો નિર્ણય કર્મચારીઓના સ્વાસ્થ્ય અને જીવન વીમા સાથે જોડાયેલો છે. સૂત્રોના જણાવ્યા પ્રમાણે, કંપનીઓ પોતાના કર્મચારીઓ માટે જે ગ્રૂપ હેલ્થ અને લાઇફ ઇન્સ્યોરન્સ લે છે તેના પર ચૂકવવામાં આવેલા GSTની ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) ક્લેઇમ કરવાની છૂટ આપવામાં આવી છે. આ વ્યવસ્થા લાગુ થવાથી કર્મચારી કલ્યાણ પાછળ કંપનીઓનો જે વાસ્તવિક ખર્ચ થતો હતો તેમાં મોટો ઘટાડો થશે.
ટેલિકોમ ટાવર અને ફેક્ટરી બહારની પાઇપલાઇન પર પણ ITC મંજૂર
GST કાઉન્સિલે ટેલિકોમ ટાવર અને ફેક્ટરી પરિસરની બહાર પાથરેલી પાઇપલાઇન પર પણ ITC મેળવવાનો માર્ગ મોકળો કર્યો છે. સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, આ પગલાથી ટેલિકોમ ક્ષેત્રની સાથે રિફાઇનિંગ, પેટ્રોકેમિકલ્સ, ગેસ વિતરણ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સાથે સંકળાયેલા ઉદ્યોગોને મોટો ફાયદો થશે, કારણ કે આ ઉદ્યોગોમાં આવા માળખાકીય સાધનો પાછળ મોટો મૂડીખર્ચ કરવો પડતો હોય છે.
ડિલિવરી સેવાઓ પર ટેક્સ 18% થી ઘટીને 5% થયો
ડિલિવરી સેક્ટરમાં કામ કરતા લોકો અને કંપનીઓ માટે પણ મોટા રાહતના સમાચાર છે. સૂત્રો અનુસાર, અનરજિસ્ટર્ડ ડિલિવરી સર્વિસ આપતા રાઇડર્સની સેવાઓ પર GST દર 18% થી ઘટાડીને 5% કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ સુધારાના પગલે નાના ડિલિવરી સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સ અને ઈ-કોમર્સ કંપનીઓ પર કરવેરાનો બોજ નોંધપાત્ર રીતે હળવો થશે.
આઉટડોર કેટરિંગ ખર્ચ પર પણ ITCનો લાભ
કંપનીઓ માટે વધુ એક લાભકારી નિર્ણય આઉટડોર કેટરિંગ અંગે લેવાયો છે. સૂત્રોના અહેવાલો મુજબ, પાત્રતા ધરાવતા વ્યવસાયોને આઉટડોર કેટરિંગ પાછળ થતા ખર્ચ પર ચૂકવાયેલા GST સામે ITC મેળવવાની મંજૂરી મળશે, જેથી કોર્પોરેટ ઇવેન્ટ્સ અને કેટરિંગ ખર્ચમાં કંપનીઓને બચત થશે.
રિટ્રેડેડ ટ્રેક્ટર ટાયર પર હવે માત્ર 5% ટેક્સ
ખેતી ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા લોકો માટે પણ ટેક્સ ઘટાડવામાં આવ્યો છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, રિટ્રેડેડ ટ્રેક્ટર ટાયર પર GST દર 18% થી ઘટાડીને 5% કરવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણયથી જૂના ટ્રેક્ટર ટાયરને ફરી ઉપયોગ કરવા યોગ્ય બનાવીને તૈયાર કરાયેલા રિટ્રેડેડ ટાયર હવે ખેડૂતોને ઓછા દરે ઉપલબ્ધ થશે.
FMCG અને દવા બનાવતી કંપનીઓને મોટો ફાયદો
કાઉન્સિલે ફ્રી સેમ્પલ અને કાયદા મુજબ નષ્ટ કરવા પડતા સામાન પર પણ ITC સુધારા મંજૂર કર્યા છે. સૂત્રોના જણાવ્યા પ્રમાણે, કંપનીઓ જે ફ્રી સેમ્પલ આપે છે અને જેના પર GST ચૂકવવામાં આવ્યો હોય તેમજ એક્સપાયર થઈ ગયેલો માલ જેને કાયદેસર નાબૂદ કરવો ફરજિયાત હોય, તેના પર કંપનીઓને ITC ક્લેઇમ કરવાની મંજૂરી મળશે. આ ફેરફારથી FMCG અને ફાર્મા ક્ષેત્રને સૌથી મોટી રાહત મળશે, કારણ કે દવાની કંપનીઓમાં ડોક્ટર્સને સેમ્પલ આપવા અને તારીખ વીતી ગયેલી દવાઓ નષ્ટ કરવી એ રોજીંદા વેપારનો મુખ્ય હિસ્સો છે.
10,000 રૂપિયાથી ઓછી રકમના કેસમાં શો-કોઝ નોટિસ નહીં
ટેક્સ વિવાદો ઘટાડવા અને વહીવટી બોજ ઓછો કરવા માટે પણ એક પ્રશંસનીય પગલું લેવાયું છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કાઉન્સિલે 10,000 રૂપિયાની લઘુત્તમ મર્યાદા નક્કી કરી છે. આ નિયમ મુજબ, હવે 10,000 રૂપિયાથી ઓછી રકમની ટેક્સ માંગણીના કિસ્સામાં વેપારીઓને શો-કોઝ નોટિસ જારી કરવામાં આવશે નહીં. તેનો મુખ્ય હેતુ નજીવી રકમના વિવાદો પાછળ વેપારીઓ અને ટેક્સ વિભાગ બંનેનો સમય તેમજ સરકારી સંસાધનો બચાવવાનો છે.