બાંગ્લાદેશમાં ભારતની 'પાવર ડિપ્લોમેસી': નવા દૂત ને મળ્યો કેબિનેટ મંત્રીનો VIP દરજ્જો, જાણો શું છે મામલો
છેલ્લું અપડેટ : 26 Jun 2026
ભારત સરકારે પાડોશી દેશ બાંગ્લાદેશ સાથેના પોતાના રાજદ્વારી સંબંધો (Diplomatic relations) ને વધુ મજબૂત કરવા માટે એક અત્યંત મહત્વનો અને મોટો નિર્ણય લીધો છે. મોદી સરકારે બાંગ્લાદેશમાં ભારતના નવા હાઈ કમિશનર તરીકે નિયુક્ત થયેલા દિનેશ ત્રિવેદીને કેન્દ્રીય કેબિનેટ મંત્રી સમકક્ષ દરજ્જો આપ્યો છે. ગુરુવારે બાંગ્લાદેશના રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ શહાબુદ્દીનને પોતાના ઓળખપત્રો (Credentials) સોંપ્યા બાદ તુરંત જ ત્રિવેદીએ બાંગ્લાદેશી નાગરિકો માટે છેલ્લા બે વર્ષથી બંધ પડેલી વિઝા સેવાઓ (Visa services) ફરી શરૂ કરવાની મોટી જાહેરાત પણ કરી દીધી છે.
કેબિનેટ મંત્રીના VIP દરજ્જાનો અર્થ
ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા સત્તાવાર પત્ર અનુસાર, દિનેશ ત્રિવેદીને 'ટેબલ ઓફ પ્રેસિડેન્સ' (Table of Precedence - ToP) માં ફેરફાર કર્યા વિના, વ્યક્તિગત ધોરણે કેન્દ્રીય કેબિનેટ મંત્રી સમકક્ષ દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે. આ પ્રોટોકોલ દરજ્જો ખાસ કરીને 'ઔપચારિક સમારોહ' (Official functions) માટે માન્ય રહેશે.
'ટેબલ ઓફ પ્રેસિડેન્સ' નો ઉપયોગ સરકારી અને રાજકીય કાર્યક્રમો દરમિયાન બંધારણીય હોદ્દેદારો, મંત્રીઓ અને રાજદૂતોનો હોદ્દો અને પ્રોટોકોલ (Hierarchy) નક્કી કરવા માટે થાય છે. બાંગ્લાદેશમાં કોઈપણ ભારતીય દૂતને આવો વીઆઈપી દરજ્જો મળ્યો હોય તેવી આ પ્રથમ ઘટના છે, જે દર્શાવે છે કે ભારત માટે બાંગ્લાદેશ સાથેના સંબંધો કેટલા મહત્વના છે.
આ પદ સંભાળનારા પ્રથમ રાજનેતા
પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી અને ભાજપના વરિષ્ઠ નેતા દિનેશ ત્રિવેદી બાંગ્લાદેશમાં ભારતના રાજદૂત તરીકે સેવા આપનારા પ્રથમ સક્રિય રાજનેતા (Politician) બન્યા છે. તેમણે ૧૯૯૪ બેચના આઈએફએસ (IFS) અધિકારી પ્રણય વર્માનું સ્થાન લીધું છે. ભારતની રાજદ્વારી હિસ્ટ્રીમાં અગાઉ આઈ.કે. ગુજરાલ (યુએસએસઆર), ડૉ. કરણ સિંહ (અમેરિકા) અને ત્રિલોકી કૌલ (યુએસએસઆર) ને જ રાજદૂત તરીકે આ પ્રકારનો કેબિનેટ દરજ્જો મળેલો છે.
૨ વર્ષ બાદ ટુરિસ્ટ વિઝા સેવાઓ પુનઃ શરૂ
નવા ઉચ્ચાયુક્ત દિનેશ ત્રિવેદીએ કાર્યભાર સંભાળતાની સાથે જ બાંગ્લાદેશના પાંચ મુખ્ય વિઝા એપ્લિકેશન સેન્ટર્સ (Visa Application Centers) - ઢાકા, રાજશાહી, ચિત્તાગોંગ, સિલ્હટ અને ખુલનાથી પ્રવાસી વિઝા સેવાઓ ફરી શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે. વર્ષ ૨૦૨૪માં બાંગ્લાદેશમાં શેખ હસીનાની સરકારના પતન બાદ બનેલી મોહમ્મદ યુનુસની વચગાળાની સરકાર (Interim government) દરમિયાન સુરક્ષાના કારણોસર આ સેવાઓ સ્થગિત કરવામાં આવી હતી.
સંબંધોને ફરી પાટા પર લાવવાનો પ્રયાસ
દિનેશ ત્રિવેદીની આ નિમણૂક અને ભારત સરકારનો આ વલણ બંને દેશો વચ્ચે ૨૦૨૪ના ઘટનાક્રમ બાદ પેદા થયેલા તણાવ (Strained relations) ને દૂર કરવાના સંકેત આપે છે. બાંગ્લાદેશના રાષ્ટ્રપતિના પ્રેસ સેક્રેટરી મોહમ્મદ સરવર આલમે જણાવ્યું હતું કે, રાષ્ટ્રપતિ શહાબુદ્દીનને આશા છે કે ત્રિવેદીના કાર્યકાળ દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચેના પરસ્પર હિતોના સંબંધો વધુ ઊંડા અને મજબૂત બનશે. ભારત દ્વારા એક અનુભવી રાજનેતાને ઢાકા મોકલવાનો નિર્ણય બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને એક નવી ઊંચાઈએ લઈ જશે.
ભારતની આ 'પાવર ડિપ્લોમેસી' (Power diplomacy) સ્પષ્ટ કરે છે કે દક્ષિણ એશિયામાં પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને સ્થિરતા (Regional stability) માટે બાંગ્લાદેશ ભારતની વિદેશ નીતિનું એક અત્યંત મહત્વનું કેન્દ્રબિંદુ છે. વિઝા સેવાઓ શરૂ થવાથી બંને દેશોના લોકો વચ્ચેનો સંપર્ક (People-to-people contact) ફરી વધશે, જે દ્વિપક્ષીય સંબંધો સુધારવામાં માઇલસ્ટોન સાબિત થશે.