હવે લોકસભામાં પાસ થઈ જશે પરિસીમન વિધેયક! બે-તૃતીયાંશ બહુમતી માટે ભાજપે ગોઠવ્યું મોટું ગણિત
છેલ્લું અપડેટ : 20 Jun 2026
નવી દિલ્હી: વિપક્ષી પક્ષોમાં (Opposition Parties) સતત થઈ રહેલી ભંગાણ અને રાજકીય ઉથલપાથલની ઘટનાઓએ કેન્દ્રની સત્તાધારી રાષ્ટ્રીય જનતાંત્રિક ગઠબંધન (NDA) સરકારના ઉત્સાહને સાતમા આસમાને પહોંચાડી દીધો છે. સરકારમાં હવે એ ભરોસો દ્રઢ બન્યો છે કે આવતા મહિને શરૂ થઈ રહેલા સંસદના ચોમાસુ સત્ર (Monsoon Session) સુધીમાં તેઓ બંધારણીય સુધારા વિધેયકને (Constitutional Amendment Bill) પસાર કરાવવા માટે જરૂરી બે-તૃતીયાંશ બહુમતીનો (Two-Thirds Majority) જાદુઈ આંકડો હાંસલ કરી લેશે.
એક મીડિયા રિપોર્ટ અનુસાર, એક કેન્દ્રીય મંત્રીએ દાવો કર્યો છે કે: "અમને પૂરો વિશ્વાસ છે કે ચોમાસુ સત્ર સુધીમાં અમે મહિલા અનામતને (Women's Reservation) લોકસભા અને વિધાનસભા બેઠકોના નવા પરિસીમન સાથે જોડતા બંધારણીય સુધારા વિધેયકને પાસ કરાવવા માટે જરૂરી સંખ્યાબળ (Number Game) મેળવી લઈશું."
એજન્ડા પર છે બે મોટા ઐતિહાસિક સુધારા
કેન્દ્ર સરકાર સંસદના બંને ગૃહોમાંથી બે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બંધારણીય સુધારા વિધેયકોને લીલી ઝંડી બતાવવાની તૈયારી કરી રહી છે, જેના માટે લોકસભા અને રાજ્યસભા બંનેમાં બે-તૃતીયાંશ બહુમતી અનિવાર્ય (Mandatory) છે. આ કાયદા દ્વારા દેશમાં મહિલા અનામતને લોકસભા બેઠકોની સંખ્યા વધારવા અને ભૌગોલિક સીમાઓ ફરી નક્કી કરવાની પરિસીમનની પ્રક્રિયા (Delimitation Process) સાથે સાંકળવામાં આવશે.
'એક દેશ-એક ચૂંટણી' (One Nation-One Election) પર પણ ભાજપની નજર
ભાજપ વર્ષ ૨૦૨૯ની સામાન્ય ચૂંટણીઓ (General Elections) પહેલા સમગ્ર દેશમાં લોકસભા અને તમામ રાજ્યોની વિધાનસભા ચૂંટણીઓ એક સાથે કરાવવાનો કાયદો બનાવવા માંગે છે. ભાજપના વ્યૂહરચનાકારોનું (Strategists) માનવું છે કે એકસાથે ચૂંટણી થવાથી પાર્ટીને રાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ જેવા કે સુરક્ષા, સાર્વભૌમત્વ અને રાષ્ટ્રીય ગૌરવના નામે રાજ્યોની ચૂંટણીમાં પણ સીધો ફાયદો મળશે.
શું કહે છે લોકસભાની બેઠકોનું વર્તમાન સમીકરણ? હાલની લોકસભાની સ્થિતિ પર નજર કરીએ તો ગણિત કંઈક આ પ્રકારે ગોઠવાઈ રહ્યું છે:
-
કુલ પ્રભાવી સંખ્યા: ૫૪૦ બેઠકો
-
બે-તૃતીયાંશ બહુમતી માટે જરૂરી આંકડો: ૩૬૦ વોટ
-
એનડીએ (NDA) નું વર્તમાન સંખ્યાબળ: ૨૯૩ બેઠકો
આ જાદુઈ આંકડા સુધી પહોંચવા માટે તૃણમૂલ કોંગ્રેસના (TMC) ૨૮ માંથી ૨૦ બાગી સાંસદો (Rebel MPs) અને શિવસેના ઉદ્ધવ જૂથના (UBT) ૯ માંથી ૬ બાગી સાંસદો એનડીએ સાથે જોડાય તેવી પ્રબળ શક્યતા છે. આ બંને જૂથોના સમર્થનથી એનડીએનો આંકડો ૩૧૯ સુધી પહોંચી જાય છે, જે હજુ પણ ૩૬૦ ના ટાર્ગેટથી દૂર છે. જોકે, ભાજપના ટોચના સૂત્રોનું કહેવું છે કે ૩૭ લોકસભા સાંસદો ધરાવતી સમાજવાદી પાર્ટી (SP) સહિત અન્ય કેટલાક વિપક્ષી પક્ષોમાં આગામી અઠવાડિયામાં મોટો બળવો (Rebellion) થવાનો છે, જેનાથી આ આંકડો સરળતાથી પાર થઈ જશે.
રાજ્યસભામાં (Rajya Sabha) પણ બે-તૃતીયાંશની બેહદ નજીક એનડીએ
૨૪૫ સભ્યોવાળી રાજ્યસભામાં પણ એનડીએ બે-તૃતીયાંશના જાદુઈ આંકડા ૧૬૪ ની ખૂબ જ નજીક પહોંચી ગયું છે. એનડીએની વર્તમાન તાકાત ૧૫૨ બેઠકોની છે. આમ આદમી પાર્ટીના (AAP) ૧૦ માંથી ૭ રાજ્યસભા સાંસદોના પક્ષપલટા અને તાજેતરના ચૂંટણી પરિણામોએ એનડીએને ભારે મજબૂતી આપી છે. પશ્ચિમ બંગાળમાં ટીએમસીના ત્રણ સાંસદોના રાજીનામાથી ખાલી પડેલી બેઠકો પર પણ ભાજપની જીત નક્કી માનવામાં આવી રહી છે.
વિપક્ષનો આક્ષેપ: રાજકીય લાભ માટે સીમાઓ બદલાશે
બીજી તરફ, વિપક્ષને ડર છે કે સમગ્ર દેશમાં થનારૂં આ નવું પરિસીમન ભાજપને કાયમી માળખાકીય લાભ (Structural Advantage) આપી શકે છે. વિપક્ષી પક્ષો આસામના પરિસીમનનું ઉદાહરણ આપે છે, જ્યાં કેટલીક ખાસ વસ્તી ધરાવતા વિસ્તારોની સીમાઓ એવી રીતે બદલવામાં આવી હતી કે વિપક્ષની પરંપરાગત બેઠકોનું ગણિત બગડી ગયું. લોકસભામાં કોંગ્રેસ સાંસદ પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રાએ પણ સરકાર પર રાજકીય ફાયદા માટે વિપક્ષી નેતાઓના મતવિસ્તારો (Constituencies) મનસ્વી રીતે બદલવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.
જો કે, સરકાર આ તમામ આરોપોને નકારી રહી છે. સરકારની દલીલ છે કે ૧૯૭૧ની વસ્તી ગણતરી (Census) પછી દેશની વસ્તીમાં ભારે વધારો થયો હોવા છતાં બેઠકો વધારવામાં આવી નથી, તેથી આ સુધારો હવે અનિવાર્ય (Inevitable) બની ગયો છે.
