યુપીમાં કોંગ્રેસે અખિલેશ યાદવની ચિંતા વધારી: સપા પાસે માંગી અડધી બેઠકો, માયાવતીના પણ કર્યા વખાણ

ઉત્તર પ્રદેશમાં આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીઓને (Assembly Elections) લઈને ઇન્ડિયા ગઠબંધન (INDIA Alliance) ની અંદર અત્યારથી જ રાજકીય ખેંચતાણ શરૂ થઈ ગઈ છે. કોંગ્રેસના નવનિયુક્ત ઉત્તર પ્રદેશ પ્રભારી રાજેન્દ્ર પાલ ગૌતમે જવાબદારી સંભાળતાની સાથે જ સમાજવાદી પાર્ટી (SP) સામે 'બરાબર-બરાબર' બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની માંગ મૂકી દીધી છે. ગૌતમે માત્ર અડધી બેઠકો પર દાવો જ નથી કર્યો, પરંતુ બહુજન સમાજ પાર્ટી (BSP) ના વડા માયાવતીના પણ જોરદાર વખાણ કર્યા છે, જેના કારણે યુપીના રાજકારણમાં નવી ચર્ચા જાગી છે.

એક અહેવાલ મુજબ ગૌતમે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે, "વ્યક્તિગત રીતે હું ઈચ્છીશ કે ગઠબંધનમાં બંને પક્ષોની બરાબરની હિસ્સેદારી હોય. જો કે, જ્યારે બંને પક્ષોની ટોચની લીડરશિપ વચ્ચે વાતચીત થશે ત્યારે જ અંતિમ નિર્ણય લેવાશે. મને કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરવાનો અધિકાર નથી, પરંતુ અમે ચોક્કસપણે અડધી બેઠકો માટે આપણી વાત મજબૂતાઈથી રજૂ કરીશું."

યુપીની 403 બેઠકોનું ગણિત અને જૂનો ઇતિહાસ

ઉત્તર પ્રદેશમાં કુલ 403 વિધાનસભા બેઠકો આવેલી છે. જો ઇતિહાસ પર નજર કરીએ તો, બરાબર 10 વર્ષ પહેલા પણ સમાજવાદી પાર્ટી અને કોંગ્રેસે મળીને ચૂંટણી લડી હતી: તે સમયે સપાએ 298 અને કોંગ્રેસે 105 બેઠકો પર પોતાના ઉમેદવારો ઉભા રાખ્યા હતા. જો કે, કેટલીક બેઠકો પર બંને વચ્ચે ફ્રેન્ડલી ફાઇટ (Friendly Fight) પણ થઈ હતી અને અંતે ભાજપની લહેરમાં તે ગઠબંધન વિખેરાઈ ગયું હતું.

આ પછી બંને પક્ષો લોકસભા ચૂંટણીમાં સાથે આવ્યા, જ્યાં તેમને મોટી સફળતા મળી. યુપીની 80 લોકસભા બેઠકોમાંથી સપાએ 62 પર ચૂંટણી લડીને 37 બેઠકો જીતી, જ્યારે કોંગ્રેસે 17 માંથી 6 બેઠકો પર કબજો જમાવ્યો હતો.

દાવાઓ અને અપેક્ષાઓ વચ્ચે ટકરાવ

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, લોકસભા ચૂંટણીના ઉત્સાહથી ભરેલી કોંગ્રેસ આગામી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં સપા પાસે અંદાજે 150 બેઠકોની માંગણી કરી શકે છે. જો કે, પ્રારંભિક સંકેતો મુજબ સમાજવાદી પાર્ટી કોંગ્રેસને 70 થી 80 થી વધુ બેઠકો આપવાના મૂડમાં નથી. આવી સ્થિતિમાં રાજેન્દ્ર પાલ ગૌતમનું 'બરાબર હિસ્સેદારી' વાળું નિવેદન સીધી રીતે અખિલેશ યાદવની પાર્ટી પર દબાણ લાવવાની રણનીતિનો એક ભાગ માનવામાં આવી રહ્યું છે.

કોંગ્રેસના રણનીતિકારોનું માનવું છે કે અખિલેશ યાદવ મુખ્યમંત્રી બનવાની રેસમાં હોવાથી તેઓ કોંગ્રેસને નારાજ કરવાનું જોખમ નહીં લે. જો કોંગ્રેસ ગઠબંધનમાં મજબૂત ભૂમિકામાં હશે, તો તે દલિત અને બ્રાહ્મણ મતો સપાના પક્ષમાં સરળતાથી ટ્રાન્સફર (Vote Transfer) કરાવી શકશે.

માયાવતીની પ્રશંસા અને કાંશીરામ કાર્ડ

રાજેન્દ્ર પાલ ગૌતમે વાતચીત દરમિયાન બસપા પ્રમુખ માયાવતીને પણ સાથે આવવાનું આમંત્રણ આપ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે, "બંધારણ અને લોકશાહીને મજબૂત કરવા માટે બહુજન સમાજના મુદ્દાઓ પર કામ કરનારા તમામે આ દમનકારી સરકાર સામે એક થવું જોઈએ." માયાવતીના વખાણ કરતા તેમણે ઉમેર્યું કે, "બહેનજી આપણા સમાજના એક મોટા અને કદાવર નેતા છે, અમે તેમનું સન્માન કરીએ છીએ." ઉલ્લેખનીય છે કે, ગયા મહિને જ કોંગ્રેસના નેતાઓ અચાનક માયાવતીના નિવાસ્થાને પહોંચ્યા હતા, પરંતુ ત્યારે મુલાકાત થઈ શકી નહોતી.

ચંદ્રશેખર આઝાદના વધતા કદને રોકવાનો પ્લાન

રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે ઉત્તર પ્રદેશમાં દલિત સમુદાયમાંથી આવતા સાંસદ ચંદ્રશેખર આઝાદનો ગ્રાફ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. આ સ્થિતિમાં દલિત સમુદાયના જ રાજેન્દ્ર પાલ ગૌતમને યુપીની જવાબદારી સોંપીને કોંગ્રેસ એક તીરથી બે નિશાન સાધવા માંગે છે. તે માયાવતીની સરકી રહેલી દલિત વોટબેંક (Dalit Vote Bank) માં ગાબડું પાડવાની સાથે ચંદ્રશેખર આઝાદના પ્રભાવને પણ નિયંત્રિત કરવા માંગે છે. આ જ કારણે હવે કોંગ્રેસના કાર્યક્રમોમાં માન્યવર કાંશીરામની તસવીરો પણ જોવા મળી રહી છે.

ભલે રાહુલ ગાંધી અને અખિલેશ યાદવ વચ્ચેના સારા સંબંધોના કારણે અંતે કોઈ વચગાળાનો રસ્તો નીકળી આવે, પરંતુ નવા પ્રભારીના આ નિવેદનોએ સમાજવાદી પાર્ટીની અંદર અસહજતા જરૂર ઊભી કરી દીધી છે. છેલ્લી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસ માત્ર 2 બેઠકો પર સમેટાઈ ગઈ હતી, જ્યારે સપાએ 111 બેઠકો જીતી હતી. હવે જોવાનું એ રહેશે કે જમીન પર નબળા સંગઠન છતાં કોંગ્રેસનો આ 'બરાબરીનો દાવ' કેટલો સફળ થાય છે.