VIDEO: વંદે માતરમ્ ન ગાવા બદલ સજા નહીં કરી શકો, સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્રને યાદ અપાવ્યો 1986નો ચુકાદો
છેલ્લું અપડેટ : 23 Sept 2026
નવી દિલ્હી : વંદે માતરમ્ને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટમાં ચાલી રહેલી સુનાવણી દરમિયાન મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરવામાં આવી છે. ગાયક ટી.એમ. કૃષ્ણાએ વંદે માતરમ્ સાથે જોડાયેલી કાયદાકીય જોગવાઈઓને પડકારતી અરજી કરી છે. આ અરજી પર સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને નોટિસ પાઠવી છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે કોઈ વ્યક્તિ પોતાની અંતરાત્મા કે માન્યતાના આધારે વંદે માતરમ્ ગાવાનો ઇનકાર કરે તો માત્ર તેના કારણે તેને ફોજદારી કાર્યવાહીનો સામનો કરાવી શકાય નહીં.
1986ના ચુકાદાનો સુપ્રીમે આપ્યો સંદર્ભ
સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને 1986ના ‘બિજોય ઇમેન્યુઅલ’ ચુકાદાને ધ્યાનમાં રાખવા જણાવ્યું હતું. આ ચુકાદામાં એવા વિદ્યાર્થીઓને રક્ષણ આપવામાં આવ્યું હતું, જેઓ પોતાની ધાર્મિક માન્યતાને કારણે રાષ્ટ્રગીત ગાતા નહોતા, પરંતુ તેના સન્માનમાં ઊભા રહેતા હતા. કોર્ટે ત્યારે વ્યક્તિની અંતરાત્મા અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાના અધિકાર પર ભાર મૂક્યો હતો.
ટી.એમ. કૃષ્ણાએ કાયદાને પડકાર્યો
કર્ણાટક સંગીતના ગાયક ટી.એમ. કૃષ્ણાએ વંદે માતરમ્ સાથે સંબંધિત નવી કાયદાકીય જોગવાઈઓને પડકારતી અરજી સુપ્રીમ કોર્ટમાં કરી છે. તેમની અરજીમાં કાયદાની બંધારણીય માન્યતા અને તેના અમલને લઈને સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. સુનાવણી દરમિયાન અરજદાર તરફથી દલીલ કરવામાં આવી કે કાયદામાં વંદે માતરમ્ કેવી રીતે ગાવું અથવા રજૂ કરવું તેની પૂરતી સ્પષ્ટતા નથી, જેના કારણે તેના દુરુપયોગની શક્યતા ઊભી થઈ શકે છે.
સોલિસિટર જનરલની ટિપ્પણીથી વિવાદ
સુનાવણી દરમિયાન કેન્દ્ર સરકાર તરફથી સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ કાયદો બંધારણીય પ્રક્રિયા હેઠળ બનાવવામાં આવતો હોવાની દલીલ કરી હતી. આ દરમિયાન તેમણે ‘નક્સલી’ શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આ ટિપ્પણી સામે અરજદાર તરફથી હાજર વરિષ્ઠ વકીલ એસ. મુરલીધરે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો અને આવી ભાષાનો ઉપયોગ ન થવો જોઈએ તેવી દલીલ કરી હતી.
બંધારણીય અધિકારો પર ભાર
સુનાવણી દરમિયાન ન્યાયમૂર્તિ જોયમાલ્યા બાગચીએ પણ બંધારણીય અધિકારોના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. કોર્ટની ટિપ્પણીનો મુખ્ય મુદ્દો એ હતો કે કોઈ વ્યક્તિને કોઈ સંજોગોમાં ચોક્કસ રીતે દેશભક્તિ વ્યક્ત કરવા માટે મજબૂર કરવામાં આવે અને તેના આધારે ફોજદારી કાર્યવાહી કરવામાં આવે તે પ્રશ્ન કાયદાકીય રીતે તપાસવા યોગ્ય છે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે કેન્દ્રનો જવાબ માગ્યો છે.
વંદે માતરમ્ અંગે કાયદાકીય જોગવાઈનો વિવાદ
વંદે માતરમ્ ભારતનું રાષ્ટ્રીય ગીત છે અને તેના ગાન તથા સન્માનને લઈને કેન્દ્ર સરકારે નવી કાયદાકીય જોગવાઈઓ કરી છે. આ જોગવાઈઓ હેઠળ રાષ્ટ્રીય ગીતના ગાનને અટકાવવાના અથવા તેના આયોજનમાં વિક્ષેપ પાડવાના કૃત્યને દંડનીય બનાવવામાં આવ્યું છે. ટી.એમ. કૃષ્ણાની અરજીમાં આ જોગવાઈઓના બંધારણીય પાસાંને પડકારવામાં આવ્યા છે.
સુપ્રીમ કોર્ટ હવે કેન્દ્રનો જવાબ લેશે
સુપ્રીમ કોર્ટે હાલ કાયદાની અંતિમ બંધારણીય માન્યતા અંગે કોઈ નિર્ણય આપ્યો નથી. કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને નોટિસ પાઠવીને તેનો જવાબ માંગ્યો છે. સાથે જ 1986ના ચુકાદામાં આપવામાં આવેલા સિદ્ધાંતોને ધ્યાનમાં રાખવાની વાત કરી છે. એટલે હવે આ મામલે કેન્દ્ર સરકારનો જવાબ અને આગામી સુનાવણી મહત્વપૂર્ણ બની રહેશે.
