પંજાબમાં ભાજપની સ્થિતિ વિચિત્ર, પક્ષ ગઠબંધનમાં મૂ઼ડમાં તો કાર્યકર્તાઓ એકલા હાથે ચૂંટણી લડવાની તરફેણમાં

પંજાબ વિધાનસભાની આગામી ચૂંટણીઓમાં પોતાની સ્થિતિ વધુ સારી હોવાનું માનતી ભાજપ, સંભવિત ગઠબંધન અંગે હજુ સુધી કોઈ નિર્ણય પર પહોંચી નથી. કોંગ્રેસના અનેક દિગ્ગજ નેતાઓ તાજેતરમાં ભાજપમાં જોડાયા છે, જેનાથી પક્ષમાં ભારે ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે. આ ઉપરાંત, ભાજપે શીખ નેતૃત્વને પ્રાધાન્ય આપ્યું છે, જે તેને કોઈપણ ગઠબંધન વિના પણ ચૂંટણી જંગને ચતુષ્કોણીય (ચાર પક્ષો વચ્ચેનો) મુકાબલો બનાવવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. પક્ષની અંદર એક જૂથ સ્વતંત્ર રીતે ચૂંટણી લડવાની હિમાયત કરી રહ્યું છે; તેમનું માનવું છે કે આમ કરવાથી ભાજપ રાજ્યના તમામ વિસ્તારો અને સમાજના તમામ વર્ગોમાં મજબૂત પકડ જમાવી શકશે. અંતિમ નિર્ણય લેતા પહેલા, ભાજપ આગામી એક મહિના દરમિયાન સમગ્ર રાજ્યમાંથી વ્યાપક પ્રતિભાવો (ફીડબેક) એકત્ર કરવાની યોજના ધરાવે છે.

આપ (AAP) અને કોંગ્રેસ વચ્ચે મુકાબલો 

પંજાબમાં મુખ્ય ચૂંટણી જંગ સત્તાધારી આમ આદમી પાર્ટી (AAP) અને વિરોધ પક્ષ કોંગ્રેસ વચ્ચે છે. શિરોમણી અકાલી દળ (SAD) - જેનો મજબૂત શીખ આધાર છે અને જેણે અગાઉ અનેકવાર સત્તા ભોગવી છે - તે પણ ફરી સત્તામાં આવવા માટે જોરશોરથી તૈયારીઓ કરી રહ્યું છે. આ પરિસ્થિતિ વચ્ચે, ભાજપે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં એક નવી રણનીતિ અપનાવી છે; શહેરી અને હિન્દુ મતદારોમાં પોતાનો પરંપરાગત આધાર જાળવી રાખવાની સાથે, પક્ષે શીખ સમુદાય પર વિશેષ ભાર મૂક્યો છે. પક્ષના કેન્દ્રીય નેતૃત્વમાં શીખ નેતાઓને મહત્વનું સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. દરમિયાન, પૂર્વ મુખ્યમંત્રી કેપ્ટન અમરિંદર સિંહ, રવનીત સિંહ બિટ્ટુ, કેવલ સિંહ ધિલ્લોન અને સુનીલ જાખર સહિતના કોંગ્રેસના અનેક મુખ્ય નેતાઓ ભાજપમાં જોડાયા છે. જાખર કોંગ્રેસના પૂર્વ પ્રદેશ અધ્યક્ષ છે, જ્યારે ધિલ્લોન (રાજ્ય એકમના) વર્તમાન અધ્યક્ષ છે. ભાજપે રવનીત સિંહ બિટ્ટુને રાજ્યમાં એક મુખ્ય શીખ નેતા તરીકે રજૂ કર્યા છે.

બિન-શીખ સમર્થન જાળવી રાખવું અનિવાર્ય 

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભાજપ નેતૃત્વનું માનવું છે કે મુખ્યમંત્રી ભગવંત માનના નેતૃત્વ હેઠળની આમ આદમી પાર્ટીની સરકાર સામે હાલમાં સત્તાવિરોધી લહેર (anti-incumbency sentiment) છે, અને કોંગ્રેસ પક્ષમાં આંતરિક એકતાનો અભાવ છે. આવી સ્થિતિમાં, જો ભાજપ સંગઠિત પ્રયાસો કરે તો તેને મોટી સફળતા મળી શકે છે. જોકે, પક્ષની અંદર આ બાબતે બે ભિન્ન મંતવ્યો પ્રવર્તે છે. એક જૂથનું માનવું છે કે અકાલી દળ પ્રત્યેનો રોષ ઓછો થઈ ગયો છે, અને શીખ મતોનો મોટો હિસ્સો મેળવવા માટે ભાજપે ગઠબંધન કરવું જોઈએ. જ્યારે બીજું જૂથ દલીલ કરે છે કે આવા ગઠબંધનથી તે રાજકીય વાતાવરણને નુકસાન થશે, જેનું નિર્માણ કરવા માટે ભાજપે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં રાજ્યમાં મહેનત કરી છે. આ વખતે ચારેય પક્ષોનું રાજકારણ શીખ વ્યક્તિત્વોની આસપાસ કેન્દ્રિત રહેવાનું હોવાથી, અને શીખ મતોનું વિભાજન થવાની શક્યતા હોવાથી, ભાજપે માત્ર એટલું સુનિશ્ચિત કરવાની જરૂર છે કે તેને મળતું બિન-શીખ સમર્થન જળવાઈ રહે.

૫૦ લક્ષિત બેઠકો પર ધ્યાન 

પક્ષના એક વરિષ્ઠ નેતાએ જણાવ્યું કે હજુ સમય છે અને તમામ પાસાઓનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવી રહ્યું છે; તમામ વિકલ્પો ખુલ્લા છે. ભાજપે રાજ્યમાં લગભગ ૫૦ બેઠકોની ઓળખ કરી છે, જેના પર તે પોતાનું ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માંગે છે. ગઠબંધન થાય તો પણ, પક્ષ આ બેઠકો પરના પોતાના દાવાને જતો કરશે નહીં.

ખેડૂત આંદોલનને કારણે ગઠબંધન તૂટ્યું 

ભૂતકાળના આંકડા જોઈએ તો, વિવિધ મુદ્દાઓ પર સમાન વિચારધારાને કારણે ભાજપ અને અકાલી દળ વચ્ચેનું ગઠબંધન ઘણું સફળ રહ્યું હતું. ૧૯૯૭ થી ૨૦૧૭ સુધીની ચૂંટણીઓ દરમિયાન, ૨૦ વર્ષની ભાગીદારીમાં આ ગઠબંધન ૧૯૯૭, ૨૦૦૭ અને ૨૦૧૨માં સરકાર બનાવવામાં સફળ રહ્યું હતું, જ્યારે ૨૦૦૨ અને ૨૦૧૭માં તેને હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. ત્યારબાદ, ખેડૂત આંદોલનને કારણે બંને પક્ષો વચ્ચેના સંબંધો તૂટી ગયા. ૨૦૨૨માં, તેમણે અલગ-અલગ ચૂંટણી લડી અને કારમી હારનો સામનો કરવો પડ્યો.