લોરેન્સ બિશ્નોઈ સાબરમતી જેલમાં કેદ: ગુજરાત બહાર ખસેડવા પર કેમ છે સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ?

હરદીપ સિંહ નિજ્જર હત્યાકાંડ સાથે સંબંધ જોડતી ‘ઓપરેશન હાર્ડબોલ’ હેઠળ અમેરિકા દ્વારા કરાયેલ આરોપપત્ર (ઇન્ડાઇટમેન્ટ) અને તાજેતરમાં અભિનેતા ટાઇગર શ્રોફ પર થયેલા હુમલાની તેની ગેંગ દ્વારા જવાબદારી સ્વીકારવા સહિતના મોટા ઘટનાક્રમો છતાં, કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે (MHA) ઓગસ્ટ 2026માં મૂવમેન્ટ પ્રતિબંધ ઓર્ડર રિન્યૂ કર્યા બાદ ગેંગસ્ટર લોરેન્સ બિશ્નોઈ અમદાવાદની સાબરમતી સેન્ટ્રલ જેલમાં સખત કેદ હેઠળ જ રહેશે.

33 વર્ષીય બિશ્નોઈને 10 મે, 2023ના રોજ સાબરમતી સેન્ટ્રલ જેલમાં ખસેડવામાં આવ્યો હતો અને તેણે હવે તેના હાઈ-સિક્યોરિટી વિસ્તારમાં લગભગ સાડા ત્રણ વર્ષ વિતાવ્યા છે, જ્યાં આતંકવાદના આરોપીઓ અને બોમ્બ બ્લાસ્ટના દોષિતોને પણ રાખવામાં આવ્યા છે. ગૃહ મંત્રાલયના સતત ચોથા આદેશ હેઠળ, તેને જેલ પરિસરમાંથી બહાર કાઢી શકાતો નથી અને તેની તમામ કોર્ટ પેશીઓ વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ દ્વારા જ થવી અનિવાર્ય છે.

કસ્ટડી પ્રતિબંધો, પૂછપરછના નિયમો આ પ્રતિબંધ આદેશ કોઈપણ પોલીસ દળ કે તપાસ એજન્સીને બિશ્નોઈને સાબરમતી જેલમાંથી બહાર લઈ જવા અથવા તેની ફિઝિકલ કસ્ટડી લેવાથી અટકાવે છે. રાજ્ય પોલીસ અથવા રાષ્ટ્રીય એજન્સીઓ દ્વારા તમામ પૂછપરછ કે તપાસ જેલની અંદર જ કરવી પડશે.

છેલ્લા એક વર્ષ દરમિયાન, કોઈપણ રાજ્યની પોલીસ અથવા એજન્સીને કસ્ટડીમાં તેની પૂછપરછ કરવાની પરવાનગી મળી નથી. મુંબઈ ક્રાઈમ બ્રાન્ચે 12 ઓક્ટોબર, 2024ના રોજ નેશનાલિસ્ટ કોંગ્રેસ પાર્ટી (NCP) ના નેતા બાબા સિદ્દીકીની હત્યા બાદ અગાઉ પરવાનગી મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ તે અસફળ રહી હતી. તેની પૂછપરછ કરવા ઇચ્છતી કોઈપણ એજન્સીએ વિશેષ ટ્રાયલ કોર્ટની મંજૂરી મેળવવી પડશે અથવા કેન્દ્ર સરકારને અસ્થાયી રૂપે પ્રતિબંધ આદેશ હટાવવા વિનંતી કરવી પડશે. બિશ્નોઈની બહારની મુલાકાતો તેના પેન્ડિંગ કેસો અંગે તેના વકીલો સાથેની મીટિંગો પૂરતી જ મર્યાદિત રહે છે.

તિહારથી સાબરમતી જેલ

કચ્છના દરિયાકાંઠે સપ્ટેમ્બર 2022માં ઝડપાયેલા રૂ. 194.97 કરોડની કિંમતના 38.994 કિલો હેરોઈન જપ્તી કેસમાં ગુજરાત એન્ટી-ટેરરિસ્ટ સ્ક્વોડ (ATS) દ્વારા એપ્રિલ 2023માં ધરપકડ કરાયા બાદ બિશ્નોઈને શરૂઆતમાં દિલ્હીની તિહાર જેલમાંથી ખસેડવામાં આવ્યો હતો. પોલીસ રિમાન્ડ પૂરા થયા બાદ, સત્તાવાળાઓએ તેને 10 મે, 2023ના રોજ સાબરમતી સેન્ટ્રલ જેલમાં મોકલી આપ્યો હતો.

ઓગસ્ટ 2023માં નેશનલ ઇન્વેસ્ટિગેશન એજન્સી (NIA) એ આ કેસ પોતાના હાથમાં લીધો હતો. તેના થોડા સમય બાદ, ગૃહ મંત્રાલયે કોડ ઓફ ક્રિમિનલ પ્રોસિજર (CrPC) ની કલમ 268 હેઠળ તેનો પ્રથમ પ્રતિબંધ આદેશ બહાર પાડ્યો હતો, જેનાથી તેને જેલમાંથી અન્યત્ર ખસેડવા પર રોક લગાવી દેવામાં આવી હતી. 19 ઓક્ટોબર, 2023ના રોજ, NIAએ અમદાવાદની કોર્ટમાં ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC), નાર્કોટિક ડ્રગ્સ એન્ડ સાયકોટ્રોપિક સબસ્ટન્સ (NDPS) એક્ટ, ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી એક્ટ અને અનલોફુલ એક્ટિવિટીઝ (પ્રિવેન્શન) એક્ટ (UAPA) હેઠળ તેની સામે પૂરક ચાર્જશીટ દાખલ કરી હતી.

ઓગસ્ટ 2024માં પ્રારંભિક CrPC ઓર્ડરની મુદત પૂરી થઈ ત્યારે, નવા ફોજદારી કાયદા લાગુ થયા બાદ ગૃહ મંત્રાલયે ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS) ની કલમ 303 હેઠળ નવો પ્રતિબંધ આદેશ બહાર પાડ્યો હતો.

BNSS ની કલમ 303 સરકારને નિયમિત ટ્રાન્સફર આદેશોને રદિયો આપીને ચોક્કસ કેદીઓને જેલમાંથી બહાર ન કાઢવાનો નિર્દેશ આપવાની સત્તા આપે છે. ત્યારબાદ ગૃહ મંત્રાલયે ઓગસ્ટ 2025માં અને ફરીથી ઓગસ્ટ 2026માં આ પ્રતિબંધ આદેશને રિન્યૂ કર્યો હતો, જેનાથી બિશ્નોઈ સાબરમતી સેન્ટ્રલ જેલની અંદર જ કેદ રહ્યો છે.