30 લાખનું બજેટ અને કરોડથી વધુ કમાણી! જાણો દેશની સૌથી પહેલી પાન-ઈન્ડિયા ફિલ્મ વિશે
છેલ્લું અપડેટ : 14 Aug 2026
આજકાલ પાન-ઈન્ડિયા (Pan-India) ફિલ્મોનો બોલબાલા છે. બોલિવૂડમાં તો આ પ્રકારની ફિલ્મો બની જ રહી છે, પરંતુ સાઉથ સિનેમામાં આના પર વધુ ફોકસ છે. સાઉથની મોટાભાગની ફિલ્મો પાન-ઈન્ડિયન લેવલ પર બનાવવામાં આવે છે. પછી ભલે તે ડાયરેક્ટર એસ. એસ. રાજામૌલીની ‘RRR’ હોય, અલ્લુ અર્જુનની ‘પુષ્પા’ હોય, પ્રભાસની ‘બાહુબલી’ હોય કે પછી યશની ‘KGF’ સમેત બીજી ઘણી ફિલ્મો હોય. પરંતુ પાન-ઈન્ડિયા પિક્ચર બનાવવાની શરૂઆત કોણે કરી હતી? પહેલી પાન-ઈન્ડિયા ફિલ્મ કઈ હતી?
પાન-ઈન્ડિયા ફિલ્મ બનાવવાની શરૂઆત આજથી લગભગ 78 વર્ષ પહેલાં થઈ હતી. ફિલ્મનું નામ હતું ‘ચંદ્રલેખા’, જેને ડિરેક્ટ અને પ્રોડ્યુસ કરી હતી દિગ્ગજ ભારતીય ફિલ્મમેકર એસ. એસ. વાસને. આ તમિલ ભાષાની ફિલ્મ હતી, જેને પાન-ઈન્ડિયા દરજ્જો અપાવવાનો શ્રેય રાજશ્રી પ્રોડક્શન્સના સ્થાપક તારાચંદ બડજાત્યાને પણ જાય છે. જે વર્ષે ભારત અંગ્રેજોની ગુલામીમાંથી આઝાદ થયું હતું, બરાબર તેના પછીના વર્ષે જ ‘ચંદ્રલેખા’ મોટા પડદા પર રિલીઝ થઈ હતી.
દેશની આઝાદીને 79 વર્ષ પૂરાં થઈ ગયાં છે. તમામ દેશવાસીઓ 80મા સ્વતંત્રતા દિવસની ઉજવણી કરી રહ્યા છે. આ અવસરે અહીં જાણો પહેલી પાન-ઈન્ડિયા ફિલ્મની, જે આઝાદીના લગભગ 8 મહિના પછી રિલીઝ થઈ હતી.
ભારતની આઝાદી પહેલાં શરૂ થયું હતું ‘ચંદ્રલેખા’નું કામ
રાજશ્રી પ્રોડક્શન્સ દ્વારા ફિલ્મ નિર્માણની દુનિયામાં કદમ મૂકતાં પહેલાં તારાચંદ બડજાત્યા ફિલ્મ ડિસ્ટ્રિબ્યુટર તરીકે કામ કરતા હતા. વર્ષ 1943માં તેમની મુલાકાત એસ. એસ. વાસન સાથે થઈ, જેઓ તમિલ ભાષામાં પીરિયડ ડ્રામા ફિલ્મ બનાવી રહ્યા હતા. નામ—‘ચંદ્રલેખા’. તારાચંદ બડજાત્યાના પૌત્ર સૂરજ બડજાત્યાએ એક ઈન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું હતું કે તેમના દાદાજીએ જ એસ. એસ. વાસનને હિન્દી ફિલ્મ માટે મનાવ્યા હતા.
તારાચંદ બડજાત્યાએ સંભાળી હતી ડિસ્ટ્રિબ્યુશનની જવાબદારી
એસ. એસ. વાસને તારાચંદ બડજાત્યાની વાત માની. તે પછી ‘ચંદ્રલેખા’ને તમિલમાંથી હિન્દી ભાષામાં પણ ડબ કરવામાં આવી. જ્યારે ફિલ્મ રિલીઝ માટે તૈયાર થઈ, ત્યારે તેને દેશભરના સિનેમાઘરો સુધી પહોંચાડવાની એટલે કે ડિસ્ટ્રિબ્યુશનની જવાબદારી તારાચંદ બડજાત્યાને મળી. એટલે કે પહેલી પાન-ઈન્ડિયા ફિલ્મ બનાવવાનો સિલસિલો ભારતની આઝાદી પહેલાં જ શરૂ થઈ ગયો હતો અને 9 એપ્રિલ 1948ના રોજ તેને રિલીઝ કરવામાં આવી હતી.
પહેલી પાન-ઈન્ડિયા ફિલ્મે કેટલી કમાણી કરી હતી?
‘ચંદ્રલેખા’ માત્ર એ સમયની સૌથી મોંઘી ફિલ્મોમાંની એક નહોતી, પરંતુ વર્ષ 1948ની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ પણ હતી. એવું કહેવાય છે કે એ જમાનામાં આ પિક્ચર બનાવવા પાછળ 30 લાખ રૂપિયાનો મોટો ખર્ચ થયો હતો. રિલીઝ પછી બોક્સ ઓફિસ પર ફિલ્મે ઇતિહાસ રચી દીધો હતો. પહેલી પાન-ઈન્ડિયા ફિલ્મે પોતાના નામે લગભગ 1.55 કરોડ રૂપિયા કર્યા હતા અને તે વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ફિલ્મ બની ગઈ હતી.