વિદેશી ડેરી કંપનીઓને ભારતમાં પ્રવેશ મળશે? અમુલ, પ્રભાત અને મધર ડેરીની તૂટી શકે છે મોનોપોલી

ભારતમાં ડેરી ક્ષેત્રને લઈને મોટો નિર્ણય આવી શકે છે. ભારત અને ન્યુઝીલેન્ડ વચ્ચે 10 વર્ષ પછી ફરી મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) પર વાતચીત શરૂ થઈ છે, જેના કારણે એવી અટકળો વધી રહી છે કે આનાથી વિદેશી દૂધ અને ડેરી ઉત્પાદનો ભારતમાં પ્રવેશવાનો માર્ગ ખુલી શકે છે. આ ઉપરાંત, અમેરિકા ભારત પર ડેરી ક્ષેત્ર ખોલવા માટે દબાણ પણ કરી રહ્યું છે. પ્રશ્ન એ છે કે જો ભારત તેના ડેરી ઉદ્યોગ માટે આયાત ડ્યુટી ઘટાડે છે, તો ભારતીય ખેડૂતો અને ગ્રાહકો પર તેની શું અસર પડશે?

ભારત અને ન્યુઝીલેન્ડ વચ્ચે FTA: શું ચિત્ર બદલાશે?

10  વર્ષ પહેલાં જ્યારે ભારત અને ન્યુઝીલેન્ડ વચ્ચે FTA માટે વાટાઘાટો થઈ હતી, ત્યારે ભારતે ડેરી ક્ષેત્રને વિદેશી કંપનીઓ માટે ખોલવાનો ઇનકાર કરી દીધો હતો. ન્યુઝીલેન્ડ ઇચ્છતું હતું કે તેની ડેરી કંપનીઓને તેમના ઉત્પાદનો ભારતમાં વેચવાની મંજૂરી આપે. પરંતુ હવે ભારત આ વિષય પર નવી વિચારસરણી સાથે વાટાઘાટો કરી રહ્યું છે, જે દર્શાવે છે કે સરકાર આ ક્ષેત્રમાં સુગમતા બતાવવા માટે તૈયાર હોઈ શકે છે.

ભારત વિશ્વનો સૌથી મોટો દૂધ ઉત્પાદક દેશ છે, જ્યાં 8 કરોડથી વધુ ખેડૂતો ડેરી વ્યવસાય સાથે સંકળાયેલા છે. વૈશ્વિક દૂધ ઉત્પાદનમાં ભારતનો ફાળો 23 ટકા છે. જો ભારત વિદેશી ડેરી કંપનીઓ માટે પોતાનું બજાર ખોલે છે, તો ભારતીય ખેડૂતો અને સ્થાનિક ડેરી કંપનીઓ માટે કઠિન સ્પર્ધા થઈ શકે છે.

શું ડેરી ઉત્પાદનોના ભાવ ઘટશે?

બજાર નિષ્ણાતો માને છે કે જો વિદેશી કંપનીઓ ભારતમાં ડેરી ઉત્પાદનો લાવે છે, તો તેનો ભારતીય ગ્રાહકોને ફાયદો થશે કારણ કે કિંમતો ઘટી શકે છે. તેમનું કહેવું છે કે ઊંચી આયાત જકાતને કારણે, ભારતીય કંપનીઓ તેમના ઉત્પાદનો ઊંચા ભાવે વેચે છે, પરંતુ જો વિદેશી કંપનીઓ ભારતમાં આવે છે, તો કઠિન સ્પર્ધાને કારણે ભારતીય ડેરી ઉત્પાદનોના ભાવ ઘટી શકે છે. આનાથી ફુગાવો ઘટશે અને ગ્રાહકોને વધુ પોષણક્ષમ દરે ડેરી ઉત્પાદનો મળશે.

જોકે, આ પગલાથી ભારતીય ડેરી કંપનીઓના નફા પર દબાણ આવી શકે છે. આનાથી પ્રભાત ડેરી અને અન્ય લિસ્ટેડ ડેરી કંપનીઓને નુકસાન થઈ શકે છે. પરંતુ આ નિર્ણય ભારતીય અર્થતંત્ર માટે સકારાત્મક હોઈ શકે છે કારણ કે સ્પર્ધા વધવાથી ઉત્પાદનોના ભાવ ઘટશે જેનાથી ગ્રાહક ખર્ચ વધશે અને અર્થતંત્ર મજબૂત બનશે.