જૂનમાં જથ્થાબંધ મોંઘવારીનો ઝટકો; ખાદ્ય ચીજો અને ફ્યુઅલના ભાવ વધ્યા, જાણો નિષ્ણાતોનો અભિપ્રાય
છેલ્લું અપડેટ : 14 Jul 2026
દેશમાં જથ્થાબંધ મોંઘવારી જૂન 2026માં વધીને 9.87 ટકા પર પહોંચી ગઈ છે. મે મહિનામાં આ દર 9.68 ટકા હતો. સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડા અનુસાર, ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓ, ખનિજ તેલ (મિનરલ ઓઈલ), બેઝિક મેટલ અને રાસાયણિક ઉત્પાદનોની કિંમતોમાં વધારાને કારણે જથ્થાબંધ મોંઘવારીમાં ઉછાળો નોંધાયો છે. સતત બીજા મહિને જથ્થાબંધ મોંઘવારીમાં તેજી એ સંકેત આપે છે કે ઘણી જરૂરી વસ્તુઓનો ખર્ચ હજુ પણ ઊંચા સ્તરે બનેલો છે.
વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, તમામ વસ્તુઓનો જથ્થાબંધ ભાવાંક જૂનમાં વધીને 110.2 પર પહોંચી ગયો છે, જ્યારે મે મહિનામાં તે 109.9 હતો. વાર્ષિક ધોરણે જૂન 2026માં WPI મોંઘવારી દર 9.87 ટકા રહ્યો, જે ગયા મહિનાની સરખામણીએ વધુ છે.
છૂટક મોંઘવારી પછી હવે જથ્થાબંધ મોંઘવારીમાં પણ તેજી
જથ્થાબંધ મોંઘવારીના આંકડા એવા સમયે આવ્યા છે, જ્યારે એક દિવસ પહેલા જાહેર કરાયેલા સરકારી ડેટામાં છૂટક મોંઘવારી (સીપીઆઇ-ગ્રાહક ભાવાંક)માં પણ વધારો નોંધાયો હતો. જૂનમાં કન્ઝ્યુમર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ આધારિત મોંઘવારી વધીને 4.38 ટકા થઈ ગઈ છે, જ્યારે મે મહિનામાં તે 3.93 ટકા હતી. બીજી તરફ, કન્ઝ્યુમર ફૂડ પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ (સીએફપીઆઇ) ના આધારે ખાદ્ય મોંઘવારી જૂનમાં 5.32 ટકા રહી હતી, જે મે મહિનાના 4.78 ટકાની સરખામણીએ વધુ છે. આનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓની કિંમતો પર સતત દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે.
જૂનમાં પ્રાઈમરી આર્ટિકલ્સ એટલે કે પ્રાથમિક વસ્તુઓની મોંઘવારી વધીને 7 ટકા થઈ ગઈ છે, જે મે મહિનામાં 4.99 ટકા હતી. આ કેટેગરીનો ઇન્ડેક્સ પણ 113.7 થી વધીને 116.1 પર પહોંચી ગયો છે. ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓનો મોંઘવારી દર જૂનમાં 5.49 ટકા રહ્યો હતો, જ્યારે મે મહિનામાં તે 3.60 ટકા હતો. બીજી તરફ, બિન-ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓ (નોન-ફૂડ આર્ટિકલ્સ)ની મોંઘવારી પણ વધીને 11.07 ટકા થઈ ગઈ છે, જે ગયા મહિને 9.49 ટકા હતી.
ઇંધણની મોંઘવારી ઊંચા સ્તરે, પરંતુ થોડી રાહત
ઇંધણ અને પાવર (વીજળી) કેટેગરીમાં મોંઘવારી જૂનમાં 27.41 ટકા રહી હતી. જોકે આ મે મહિનાના 30.33 ટકાની સરખામણીએ થોડી ઓછી છે, પરંતુ હજુ પણ ઘણા ઊંચા સ્તરે બનેલી છે.આ દરમિયાન મિનરલ ઓઇલનો મોંઘવારી દર 46.48 ટકા રહ્યો હતો, જે મે મહિનામાં 49.82 ટકા હતો. જ્યારે ક્રૂડ પેટ્રોલિયમ અને નેચરલ ગેસ (કુદરતી ગેસ)ની મોંઘવારી ઘટીને 34.75 ટકા રહી ગઈ હતી, જે મે મહિનામાં 61.51 ટકા હતી. બીજી તરફ, વીજળીના ભાવમાં ઘટાડાનો ટ્રેન્ડ ચાલુ રહ્યો હતો અને આ કેટેગરીમાં 0.76 ટકાનું ડિફ્લેશન (ભાવઘટાડો) નોંધાયું હતું.
મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરની મોંઘવારી સ્થિર રહી
જૂનમાં ઉત્પાદિત ઉત્પાદનોનો મોંઘવારી દર 7.48 ટકા પર સ્થિર રહ્યો હતો, જે મે મહિના જેટલો જ છે. આ કેટેગરીનો ઇન્ડેક્સ પણ 107.8 પર યથાવત રહ્યો હતો. જોકે, મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરની અંદર અલગ-અલગ કેટેગરીમાં ફેરફાર જોવા મળ્યો હતો. ઉત્પાદિત ખાદ્ય ઉત્પાદનો (મેન્યુફેક્ચર્ડ ફૂડ પ્રોડક્ટ્સ)ની મોંઘવારી 6.14 ટકાથી વધીને 7.2 ટકા થઈ ગઈ છે. બીજી તરફ, ટેક્સટાઇલ ઉત્પાદનોની મોંઘવારી 10.22 ટકાથી વધીને 10.85 ટકા પર પહોંચી ગઈ છે.
બેઝિક મેટલ એટલે કે મૂળ ધાતુઓની કેટેગરીમાં મોંઘવારી 12.31 ટકા પર સ્થિર રહી હતી, જે હજુ પણ ઊંચા સ્તરે છે. બીજી બાજુ, કેમિકલ અને કેમિકલ ઉત્પાદનોની મોંઘવારીમાં થોડી રાહત મળી હતી. તે 13.4 ટકાથી ઘટીને 12.78 ટકા નોંધાઈ હતી. WPI ફૂડ ઇન્ડેક્સમાં મોટો ઉછાળો.
ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓ સાથે જોડાયેલા દબાણની અસર WPI ફૂડ ઇન્ડેક્સ પર પણ જોવા મળી હતી. પ્રાથમિક ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓ અને ઉત્પાદિત ખાદ્ય ઉત્પાદનોનો સમાવેશ કરતો WPI ફૂડ ઇન્ડેક્સ જૂનમાં 6.14 ટકા રહ્યો હતો, જ્યારે મે મહિનામાં તે 4.49 ટકા હતો.આ જ સમયગાળા દરમિયાન ફૂડ ઇન્ડેક્સ 114.0 થી વધીને 115.8 પર પહોંચી ગયો છે, જે ખાદ્ય ચીજોના ભાવમાં તેજીનો સંકેત આપે છે.
કયા સેક્ટરોએ જથ્થાબંધ મોંઘવારી વધારી?
વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, જૂનમાં જથ્થાબંધ મોંઘવારી વધવા પાછળ મુખ્યત્વે ખનિજ તેલ, ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓ, બેઝિક મેટલ અને કેમિકલ તેમજ કેમિકલ ઉત્પાદનો જવાબદાર રહ્યા હતા. આ ક્ષેત્રોમાં કિંમતોમાં થયેલા વધારાની સીધી અસર સમગ્ર જથ્થાબંધ ભાવાંક પર પડી હતી.
સરકારે એપ્રિલ 2026ના અંતિમ જથ્થાબંધ ભાવાંક આંકડામાં પણ સુધારો કર્યો છે. એપ્રિલનો જથ્થાબંધ ભાવાંક ઇન્ડેક્સ 108.8 થી વધારીને 108.9 કરવામાં આવ્યો છે. આ સાથે એપ્રિલના જથ્થાબંધ મોંઘવારી દરને 8.26 ટકાથી સુધારીને 8.36 ટકા કરવામાં આવ્યો છે.
સરકારે જૂન મહિના માટે આઉટપુટ પ્રોડ્યુસર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સના પ્રારંભિક આંકડા પણ જાહેર કર્યા છે. તમામ વસ્તુઓ માટેનો ઓલ ઇન્ડિયા આઉટપુટ પીપીઆઇ મે મહિનાના 109.6થી વધીને જૂનમાં 109.9 પર પહોંચી ગયો છે. જ્યારે, મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરનો ઇનપુટ PPI જૂનમાં 107.1 નોંધાયો હતો, જે ઉત્પાદન ખર્ચ સાથે જોડાયેલા વલણો (ટ્રેન્ડ) નો સંકેત આપે છે.
નિષ્ણાતોનો અભિપ્રાય
બજાજ બ્રોકિંગના ફંડામેન્ટલ એનાલિસ્ટ શાશ્વત સિંહના જણાવ્યા અનુસાર, જૂન 2026માં જથ્થાબંધ મોંઘવારી વધીને 9.87 ટકા પર પહોંચી ગઈ છે, જે મે મહિનાના 9.68 ટકા કરતા વધુ છે. તેમનું કહેવું છે કે આ વધારાનું સૌથી મોટું કારણ ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓ અને પ્રાથમિક ઉત્પાદનોની કિંમતોમાં આવેલો જોરદાર ઉછાળો છે. જથ્થાબંધ ભાવાંક ફૂડ ઇન્ડેક્સ વધીને 6.14 ટકા પર પહોંચી ગયો છે, જેનાથી એ સ્પષ્ટ થાય છે કે કૃષિ અને કાચા માલ સાથે જોડાયેલી મોંઘવારીનું દબાણ સતત બનેલું છે. આ ઉપરાંત એપ્રિલ 2026ના જથ્થાબંધ ભાવાંકના આંકડામાં ઉપરની તરફ થયેલો સુધારો પણ એ વાતનો સંકેત છે કે મોંઘવારીનું દબાણ અગાઉના અંદાજ કરતાં વધુ મજબૂત છે.
તેમણે ઉમેર્યું કે ઇંધણ અને વીજળી કેટેગરીની મોંઘવારી થોડી ઘટીને 27.41 ટકા જરૂર થઈ છે, પરંતુ તે હજુ પણ ઘણી ઊંચા સ્તરે છે. બીજી તરફ, બેઝિક મેટલ અને કેમિકલ જેવા સેક્ટરોમાં પણ કિંમતોનું દબાણ યથાવત છે. બીજી બાજુ, મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરની મોંઘવારી 7.48 ટકા પર સ્થિર બનેલી છે, જે દર્શાવે છે કે કોર મોંઘવારીનું દબાણ હજુ પણ સમાપ્ત થયું નથી.
શાશ્વત સિંહનું માનવું છે કે આગામી સમયમાં મેન્યુફેક્ચરિંગ કંપનીઓના નફા (માર્જિન) પર દબાણ વધી શકે છે. મેન્યુફેક્ચરિંગ ઇનપુટ પીપીએલમાં થયેલો વધારો દર્શાવે છે કે ઉત્પાદન ખર્ચ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. જો ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓ અને પ્રાથમિક ઉત્પાદનોની કિંમતોમાં ટૂંક સમયમાં રાહત નહીં મળે, તો વધતા ખર્ચની અસર ગ્રાહકો સુધી પહોંચશે અને છૂટક મોંઘવારી પણ લાંબા સમય સુધી ઊંચા સ્તરે રહી શકે છે. આનાથી ભારતીય રિઝર્વ બેંક (આરબીઆઇ) માટે નાણાકીય નીતિ (મોનેટરી પોલિસી) સંબંધિત નિર્ણયો લેવાનું પણ પડકારજનક બની શકે છે.
ઇક્રા લિમિટેડના પ્રિન્સિપલ ઇકોનોમિસ્ટ રાહુલ અગ્રવાલે જણાવ્યું હતું કે જૂન 2026માં જથ્થાબંધ મોંઘવારી અપેક્ષા કરતાં વધુ વધીને 9.9 ટકા પર પહોંચી ગઈ છે, જે મે મહિનામાં 9.7 ટકા હતી. તેમના મતે, ઇંધણ અને વીજળીની કિંમતોમાં અપેક્ષા કરતાં વધુ વધારો અને ખાદ્ય મોંઘવારીમાં આવેલો જોરદાર ઉછાળો આના મુખ્ય કારણો રહ્યા છે.
તેમણે જણાવ્યું કે જૂનમાં ખાદ્ય મોંઘવારી વધીને 18 મહિનાના સૌથી ઊંચા સ્તર 6.1 ટકા પર પહોંચી ગઈ છે, જેના કારણે કુલ જથ્થાબંધ ભાવાંકની મોંઘવારીમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. જોકે, બિન-ખાદ્ય કેટેગરીમાં થોડી નરમાઈ જોવા મળી હતી, જેના કારણે કોર જથ્થાબંધ ભાવાંકની મોંઘવારી 7.7 ટકાથી ઘટીને 7.5 ટકા રહી ગઈ હતી.
રાહુલ અગ્રવાલના જણાવ્યા અનુસાર, જુલાઈ 2026ની શરૂઆતમાં પણ મોટાભાગની ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓની જથ્થાબંધ કિંમતોમાં વધારાનો ટ્રેન્ડ ચાલુ છે. આ સંકેત આપે છે કે ચાલુ મહિનામાં ખાદ્ય મોંઘવારીમાં હજુ પણ થોડો વધારો થઈ શકે છે. જોકે, જુલાઈમાં વૈશ્વિક કોમોડિટી અને ક્રૂડ ઓઈલની સરેરાશ કિંમતોમાં થોડી નરમાઈ જોવા મળી છે, પરંતુ પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવને કારણે તાજેતરના દિવસોમાં કિંમતોમાં ફરી ઉછાળો આવ્યો છે, જેનાથી મોંઘવારી વધવાનું જોખમ ઊભું થયું છે.તેમણે અંદાજ વ્યક્ત કર્યો છે કે જુલાઈ 2026માં WPI મોંઘવારી લગભગ 9 ટકા રહી શકે છે, જે જૂનની સરખામણીએ થોડી ઓછી હશે, પરંતુ તેમ છતાં ઊંચા સ્તરે જળવાઈ રહેશે. આગળ જતાં વૈશ્વિક કોમોડિટીની કિંમતો અને દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસાની પ્રગતિ પર જથ્થાબંધ મોંઘવારીની દિશાનો મોટો આધાર રહેશે. ખાસ કરીને ચોમાસાની અસર ખાદ્ય મોંઘવારી પર મહત્વપૂર્ણ રહેશે અને આગામી મહિનાઓમાં લો બેઝ ઇફેક્ટના કારણે ખાદ્ય ચીજોના ભાવ પર વધારાનું દબાણ પણ જોવા મળી શકે છે.
