શેરબજારમાં 14%નો કડાકો, IPOમાં રોકાણકારોની દોટ! 97માંથી 63 કંપનીઓનું પ્રીમિયમ લિસ્ટિંગ
છેલ્લું અપડેટ : 10 Oct 2026
ભારતીય શેરબજારમાં એક તરફ સતત નબળાઈ જોવા મળી રહી છે, તો બીજી તરફ પ્રાથમિક બજાર (Primary Market)માં રોકાણકારોનો ઉત્સાહ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. વર્ષ 2026માં અત્યાર સુધીમાં ભારતીય બેન્ચમાર્ક શેરબજાર સૂચકાંકોમાં આશરે 13થી 14 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. જોકે, આ સ્થિતિમાં પણ પ્રારંભિક જાહેર ભરણાં (IPO) રોકાણકારો માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યાં છે. આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં મેઈનબોર્ડ પર કુલ 97 કંપનીઓનું લિસ્ટિંગ થયું છે, જેમાંથી 63 કંપનીઓના શેર ઇશ્યૂ ભાવ કરતાં ઊંચા ભાવે લિસ્ટ થયા છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે શેરબજારની નબળાઈ વચ્ચે પણ IPO પ્રત્યે રોકાણકારોનો વિશ્વાસ યથાવત્ છે.
શેરબજારમાં ઘટાડો, છતાં IPO તરફ રોકાણકારોનો વધતો ઝુકાવ
ભારતીય ઇક્વિટી બજારમાં નબળાઈ પાછળ વૈશ્વિક આર્થિક પરિસ્થિતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોના નબળા સંકેતો મુખ્ય કારણો હોવાનું માનવામાં આવે છે. મોંઘા ક્રૂડ ઓઇલ, ભૂરાજકીય તણાવ, અમેરિકાના 10 વર્ષના બોન્ડની યીલ્ડમાં વધારો, રૂપિયાની નબળાઈ અને વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII) દ્વારા સતત વેચવાલીથી બજાર પર દબાણ વધ્યું છે.
એક તરફ શેરબજારમાં રોકાણકારોને અપેક્ષિત વળતર મેળવવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે, તો બીજી તરફ IPOમાં લિસ્ટિંગ સમયે મળતા સંભવિત પ્રીમિયમને કારણે નવા ઇશ્યૂ તરફ આકર્ષણ વધી રહ્યું છે. પરિણામે, કેટલાક રોકાણકારો ગૌણ બજાર (Secondary Market)માં સીધા શેર ખરીદવાને બદલે પ્રાથમિક બજાર (Primary Market)માં રોકાણ કરવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે.
97માંથી 63 કંપનીઓનું પ્રીમિયમ લિસ્ટિંગ
વર્ષ 2026માં અત્યાર સુધીમાં મેઈનબોર્ડ પર 97 કંપનીઓનું લિસ્ટિંગ થયું છે. તેમાંથી 63 કંપનીઓના શેર ઇશ્યૂ ભાવ કરતાં ઊંચા ભાવે બજારમાં પ્રવેશ્યા છે. આ કારણે રોકાણકારોમાં IPO દ્વારા કમાણી કરવાની આશા મજબૂત બની છે.
જોકે, પ્રીમિયમ પર લિસ્ટિંગ થવું એ ભવિષ્યમાં પણ શેરનો ભાવ વધશે તેની ગેરંટી નથી. લિસ્ટિંગ બાદ કંપનીના શેરમાં ઘટાડો પણ થઈ શકે છે. તેથી માત્ર અગાઉના લિસ્ટિંગના આંકડા જોઈને રોકાણ કરવાનો નિર્ણય લેવાને બદલે કંપનીના નાણાકીય પરિણામો, મૂલ્યાંકન, વ્યવસાયની સંભાવનાઓ અને જોખમોનું મૂલ્યાંકન કરવું જરૂરી છે.
આર્થિક વૃદ્ધિ મજબૂત, છતાં બજારમાં નબળાઈ
ભારતીય શેરબજારમાં ઘટાડો એવા સમયે નોંધાયો છે જ્યારે દેશની આર્થિક વૃદ્ધિના આંકડા મજબૂત હોવાનું સામે આવ્યું છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં ભારતનો કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદન (GDP) વૃદ્ધિદર 7.8 ટકા નોંધાયો હતો. આર્થિક વિકાસ અને ફુગાવાને લઈને સકારાત્મક સંકેતો હોવા છતાં શેરબજારમાં અપેક્ષિત તેજી જોવા મળી નથી.
બીજી તરફ, સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારો (DII) બજારમાં ખરીદી કરી રહ્યા છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન (SIP) મારફતે સતત નાણાંનો પ્રવાહ પણ બજારને ટેકો આપે છે. તેમ છતાં વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલી અને વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓને કારણે બજારમાં દબાણ યથાવત્ છે.
મોટા IPOથી બજારની પ્રવાહિતા પર દબાણ?
બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે મોટા IPOમાં રોકાણ થવાથી રોકાણકારોની મૂડીનો મોટો હિસ્સો થોડા સમય માટે અટવાઈ શકે છે. આગામી મોટા ઇશ્યૂ, જેમાં જિયો પ્લેટફોર્મ્સ જેવા સંભવિત મેગા IPOનો પણ ઉલ્લેખ થઈ રહ્યો છે, તે બજારમાં ઉપલબ્ધ રોકડના પ્રવાહને અસર કરી શકે છે.
જોકે, શેરબજારમાં પ્રવાહિતા (Liquidity) ઘટવા પાછળ માત્ર IPOને જવાબદાર ઠેરવી શકાય નહીં. વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલી, વૈશ્વિક પરિબળો, બજારની અનિશ્ચિતતા અને ટ્રેડિંગના વલણમાં થતા ફેરફારો પણ મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશન (CAS)માં થતા ફેરફારોની અસર અંગે પણ ચર્ચા થઈ રહી છે.
વિદેશી રોકાણકારોનો ગૌણ બજાર કરતાં IPOમાં વધુ રસ
અહેવાલમાં દર્શાવાયેલા આંકડા મુજબ, છેલ્લા 10 વર્ષ દરમિયાન વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારોએ ભારતીય બજારમાંથી કુલ 3 અબજ ડોલર પાછા ખેંચ્યા છે. જોકે, છેલ્લા 12 મહિનામાં પ્રાથમિક બજારમાં તેમનું ચોખ્ખું રોકાણ આશરે ₹85,500 કરોડ રહ્યું હોવાનું જણાવાયું છે.
આ વલણ દર્શાવે છે કે વિદેશી રોકાણકારો ગૌણ બજારમાં વેચવાલી કરતા હોવા છતાં નવા શેરના ઇશ્યૂમાં પસંદગીપૂર્વક રોકાણ કરી રહ્યા છે. કંપનીઓના નવા ઇશ્યૂમાં રોકાણ કરવાની તેમની રુચિ બજારની વર્તમાન સ્થિતિનું મહત્ત્વનું પાસું બની છે.
રોકાણકારો માટે શું છે સંકેત?
શેરબજારમાં ઘટાડો અને IPOમાં વધતો ઉત્સાહ એ બે અલગ વલણો એકસાથે જોવા મળી રહ્યાં છે. જોકે, IPOમાં પ્રીમિયમ મળવાની શક્યતા હોવા છતાં તેમાં જોખમ રહેલું છે. રોકાણકારોએ કંપનીની નાણાકીય સ્થિતિ, ઇશ્યૂનું મૂલ્યાંકન, વ્યવસાયની ગુણવત્તા અને લાંબા ગાળાની સંભાવનાઓ તપાસ્યા પછી જ નિર્ણય લેવો જોઈએ.
આગામી સમયમાં વૈશ્વિક બજારોની સ્થિતિ, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ, વિદેશી રોકાણકારોની પ્રવૃત્તિ અને નવા IPOના પ્રતિસાદ પર બજારની દિશા નિર્ભર રહેશે.