RBIનો 'નો ડીલે' મંત્ર: મૃતકોના ખાતા 15 દિવસમાં સેટલ કરવામાં આવશે, જો તેમાં નિષ્ફળ જશે તો બેંક ભારે દંડ લાદશે. વળતર દર જાણો
છેલ્લું અપડેટ : 27 Sept 2025
RBI news: મૃતક વ્યક્તિઓના બેંક ખાતાઓને નિયંત્રિત કરવાના નિયમો વિશે લોકો ઘણીવાર મૂંઝવણમાં હોય છે. હવે, આરબીઆઇએ આ નિયમોને સરળ બનાવતી નવી માર્ગદર્શિકા જારી કરી છે. ચાલો વિગતો જાણીએ.
મૃતક વ્યક્તિઓના બેન્કના ખાતાંમાંથી પૈસા કાઢવા કે લોકરમાંથી દાગીના કાઢવા ઘણી વખત તેના ઉત્તરાધિકારીઓ માટે માથાનો દુઃખાવો સાબિત થતું હોય છે. હવે, નવી માર્ગદર્શિકા જારી કરીને, આરબીઆઇએ 15 દિવસની અંદર બેંક ખાતા અને લોકરના દાવાઓનું સમાધાન કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. જો બેંકો 15 દિવસની અંદર સમાધાન નહીં કરે, તો તેમને વિલંબ માટે દંડ ચૂકવવો પડશે.
ગ્રાહક સેવાની ગુણવત્તામાં સુધારો
આરબીઆઈએ બેંકોને નવી માર્ગદર્શિકા જારી કરી છે, જેમાં તેમને નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં ગ્રાહક દાવાની પતાવટની પ્રક્રિયા કરવાની જરૂર છે. આનાથી ગ્રાહક સેવાની ગુણવત્તામાં સુધારો થશે. ગ્રાહક સેવાની ગુણવત્તા સુધારવા માટે, જો બેંક ખાતામાં બાકી રકમ અથવા લોકરની સામગ્રી વારસદાર અથવા નોમિનીને આપવામાં વિલંબ થાય તો બેંકોએ વિલંબ વળતર ચૂકવવાની પણ ફરજ પડશે.
આ નિયમો આ તારીખથી અમલમાં આવશે
મૃતકના વારસદારો અથવા નોમિનીઓને આવકનો દાવો કરવામાં કોઈ મુશ્કેલી ન પડે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે, મૃતકના બેંક ખાતા અથવા લોકરની ચુકવણી 15 દિવસની અંદર કરવાની જરૂર ધરાવતો આ નિયમ 31 માર્ચ, 2000 થી અમલમાં આવશે. જો મૃતકના બેંક ખાતામાં નોમિની હોય, તો બેંકની જવાબદારી છે કે તે નિયત સમયમર્યાદામાં નોમિની અથવા સર્વાઈવર કલમો સાથે ખાતાઓની પતાવટ ઝડપી બનાવે.
થ્રેશોલ્ડ મર્યાદા પર ધ્યાન આપો.
જો તમારા બેંક ખાતામાં બેલેન્સ મર્યાદા કરતાં ઓછી હોય, એટલે કે રૂપિયા 5 લાખ, તો બેંકો સરળતાથી ભંડોળ ટ્રાન્સફર કરી શકે છે. જો રકમ મર્યાદા કરતાં વધી જાય, તો બેંક કાનૂની વારસદાર પ્રમાણપત્ર અથવા ઉત્તરાધિકાર પ્રમાણપત્રની વિનંતી કરી શકે છે. વધુમાં, આરબીઆઈએ મૃત વ્યક્તિના લોકરમાં રહેલી સામગ્રી માટે વિગતવાર નિયમો સ્થાપિત કર્યા છે.
બેંકોએ ક્યારે દંડ ચૂકવવો પડશે?
જ્યારે પણ બેંકોને દાવા સંબંધિત તમામ દસ્તાવેજો મળે છે અને વારસદાર દ્વારા બધી પ્રક્રિયાઓનું પાલન કરવામાં આવે છે, ત્યારે બેંકો માટે લોકરમાં રાખેલી વસ્તુઓ અથવા મૃતકના બેંક ખાતામાં જમા કરાયેલી રકમ 15 દિવસની અંદર ટ્રાન્સફર કરવી ફરજિયાત છે.
જો આ પ્રક્રિયા 15 કેલેન્ડર દિવસોમાં પૂર્ણ નહીં થાય, તો બેંકો દંડને પાત્ર થશે.
દાવાઓના સમાધાન માટે કેટલો સમયમર્યાદા છે?
બેંકોએ કેટલો દંડ ચૂકવવો પડશે?
જો બેન્કો દ્વારા મૃતકના વારસદારો ના ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવામાં ન આવે તો બાકી રકમ પર વાર્ષિક ચાર ટકા વાર્ષિક વ્યાજ આપવું પડશે. સમગ્ર વિલંબ માટે વ્યાજ વસૂલવામાં આવશે. વધુમાં, લોકર સ્ટોરેજમાં વિલંબના દરેક દિવસ માટે રૂ. 5,000 નું વળતર ચૂકવવાની જરૂર પડી શકે છે.
