VIDEO: ગધેડા તમને બનાવી શકે છે લાખોપતિ, મળશે 50 લાખ રૂપિયાની સહાય!
છેલ્લું અપડેટ : 04 Mar 2026
કેન્દ્ર સરકારે રાષ્ટ્રીય પશુધન મિશન (NLM) યોજનામાં ગધેડા પાલનનો સમાવેશ કરીને 50 લાખ રૂપિયા સુધીની આર્થિક સહાય આપવાની જાહેરાત કરી છે. દેશમાં ગધેડાઓની સંખ્યા ઝડપથી ઘટી રહી હોવાથી, સરકાર તેમના સંરક્ષણ અને પાલનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આ પગલું ભર્યું છે.
સાંભળીને નવાઈ લાગશે પણ આ સાચું છે, જો તમે ગધેડા-ઘોડા પાલન શરૂ કરવા માંગો છો, તો કેન્દ્ર સરકાર તમને 50 લાખ રૂપિયા સુધીની મદદ કરશે. હા, આ કોઈ મજાક નથી. ગધેડાઓની સંખ્યા ઝડપથી ઘટી રહી છે, તેથી સરકારે રાષ્ટ્રીય પશુધન મિશન (NLM) યોજનામાં ગધેડાઓને સામેલ કર્યા છે. હવે ગધેડા, ઘોડા અને ઊંટ પાળનારાઓને પણ મોટો ફાયદો મળી રહ્યો છે. એટલું જ નહીં, જો કોઈ રાજ્ય ગધેડાની નસલ (બ્રીડ) ના સંરક્ષણ માટે કામ કરે છે, તો તેવા રાજ્યોને પણ કેન્દ્ર તરફથી મદદ આપવામાં આવશે.
સરકારી આંકડા (2019ની 20મી પશુગણના) મુજબ, દેશમાં કુલ 1.23 લાખ ગધેડા બચ્યા છે. 2012 થી અત્યાર સુધીમાં ગધેડાઓની સંખ્યામાં લગભગ 60 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. આ અછતને પૂરી કરવા માટે કેન્દ્ર સરકાર ગધેડા પાલનને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. વાસ્તવમાં, ગધેડા હવે પહેલાની જેમ કામ (ભાર વહન, ઈંટ-રેતી વહન) માં ઓછા વપરાય છે, તેથી તેમની સંખ્યા ઘટી રહી છે. સરકાર ઈચ્છે છે કે તેમની નસલ બચે અને લોકો તેમને પાળે.
નસલના સંરક્ષણ માટે રાજ્ય સરકારોને પણ કેન્દ્ર તરફથી મદદ આપવામાં આવશે. આ માટે ગધેડીના દૂધમાંથી બનેલી પ્રોડક્ટ્સનો પણ ખૂબ પ્રચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. એક સરકારી સંસ્થાએ તો ગધેડીના દૂધને ફૂડ આઈટમમાં સામેલ કરવા માટે FSSAI પાસે મંજૂરી માંગી છે.
આ રાજ્યોમાં સૌથી વધુ ગધેડા છે
રાજસ્થાન, મહારાષ્ટ્ર, ઉત્તર પ્રદેશ, ગુજરાત, બિહાર, જમ્મુ-કાશ્મીર, હિમાચલ પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ, કર્ણાટક અને આંધ્ર પ્રદેશમાં સૌથી વધુ ગધેડા છે. ઘણા રાજ્યોમાં તો માત્ર 2 થી 10 ગધેડા જ બચ્યા છે, અને કુલ 28 રાજ્યોમાં જ ગધેડા જોવા મળે છે.
NLM યોજના શું છે?
રાષ્ટ્રીય પશુધન મિશન (NLM) 2014-15 માં શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ 2021-22 થી તેને વધુ સુધારીને અસરકારક બનાવવામાં આવ્યું છે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રોજગાર પેદા કરવાનો, પશુઓની નસલ સુધારવાનો અને માંસ, દૂધ, ઊન તથા ઘાસચારાનું ઉત્પાદન વધારવાનો છે.
ગધેડા-ઘોડા અને ઊંટ માટેની સ્કીમ
NLM યોજના હેઠળ જો કોઈ વ્યક્તિ, FPO, SHG, JLG, FCO કે કલમ 8 હેઠળની કંપની ગધેડા-ઘોડા કે ઊંટ પાલન માટે અરજી કરે છે, તો તેને પ્રોજેક્ટની કુલ લાગતના 50 ટકા સબસિડી આપવામાં આવશે. સબસિડીની આ રકમ 50 લાખ રૂપિયા સુધીની હશે. એટલે કે, જો તમારો પ્લાન 1 કરોડ રૂપિયાનો છે, તો સરકાર તેમાં 50 લાખ રૂપિયાની મદદ કરશે.
વધુમાં, જો કોઈ રાજ્ય સરકાર ગધેડા-ઘોડા કે ઊંટના સંરક્ષણ માટે 'વીર્ય સ્ટેશન' (Semen Station) અથવા 'ન્યુક્લિયસ બ્રીડિંગ ફાર્મ' સ્થાપવા માંગે છે, તો તેને કેન્દ્ર તરફથી 10 કરોડ રૂપિયા આપવામાં આવશે.
ગધેડા પાલન માટેના ખાસ નિયમો
ન્યૂનતમ યુનિટ: 50 માદા + 5 નર ગધેડા
સબસિડી: 50 લાખ સુધી (50% કેપિટલ સબસિડી)
નિયમ: ફક્ત સ્વદેશી નસલો માટે જ (વિદેશી નસલ માટે નહીં)
હપ્તા: સબસિડી બે હપ્તામાં મળશે (પહેલો હપ્તો બેંક લોન મળ્યા પર, અને બીજો પ્રોજેક્ટ પૂરો થયા પછી).
ઘોડા અને ઊંટ માટે:
ઘોડા: 10 માદા + 2 નર → 50 લાખ રૂપિયા સુધીની સહાય.
ઊંટ: યુનિટ સાઈઝ મુજબ 3 લાખથી 50 લાખ સુધીની સહાય.
કેવી રીતે અરજી કરવી?
આ યોજનાનો લાભ લેવા માટે તમે સત્તાવાર વેબસાઇટ nlm.udyamimitra.in પર જઈને અરજી કરી શકો છો. તમે બેંકમાંથી લોન લઈને પ્રોજેક્ટ શરૂ કરી શકો છો અને સરકાર તરફથી સબસિડી સીધી તમારા ખાતામાં જમા થશે.