ભારતમાં લેપટોપની આયાત પર લાગશે પ્રતિબંધ
ભારતમાં જાન્યુઆરી પછી લેપોપ, ટેબ્લેટ અને પર્સનલ કોમ્પ્યુટરની આયાત માર્યાદિત કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે. આ માહિતી બ
ભારતમાં જાન્યુઆરી પછી લેપોપ, ટેબ્લેટ અને પર્સનલ કોમ્પ્યુટરની આયાત માર્યાદિત કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે. આ માહિતી બે સરકારી સૂત્રોએ આપી છે. આ પગલાનો ઉદ્દેશ્ય એપલ જેવી કંપનીઓને ભારતમાં ઉત્પાદન વધારવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે.
જો આ યોજના અમલમાં મૂકવામાં આવે છે, તો તે $8 થી $10 બિલિયનના આઇટી હાર્ડવેર ઉદ્યોગને અસર કરી શકે છે અને ભારતના આઇટી હાર્ડવેર માર્કેટની સ્થિતિ બદલી શકે છે, જે હાલમાં આયાત પર ખૂબ નિર્ભર છે.
ગયા વર્ષે સમાન આયાત પ્રતિબંધની યોજના ઘડી હતી, પરંતુ કંપનીઓના વિરોધ અને યુએસના દબાણને કારણે તે પાછી ખેંચી લેવામાં આવી હતી. ત્યારથી ભારત આયાત પર નજર રાખી રહ્યું છે, અને હવે કંપનીઓને આગામી વર્ષ માટે નવી આયાત પરવાનગી મેળવવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સરકારનું માનવું છે કે તેણે ઉદ્યોગને બદલવા માટે પૂરતો સમય આપ્યો છે. એક સૂત્રએ જણાવ્યું કે ભારત સરકાર આવતા સપ્તાહથી તમામ સંબંધિત પક્ષો સાથે વાતચીત શરૂ કરશે. જો જરૂર પડે તો આયાત પ્રતિબંધ લાગુ કરવામાં થોડા મહિનાનો વિલંબ થઈ શકે છે.
ભારતનું ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઈન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી મંત્રાલય (MeitY) નવી ઈમ્પોર્ટ ક્લિયરન્સ સિસ્ટમ પર કામ કરી રહ્યું છે, જેના હેઠળ કંપનીઓએ તેમની આયાત માટે પૂર્વ પરવાનગી લેવી પડશે.
અત્યારે કંપનીઓ ઇચ્છે ત્યારે અને એટલા પ્રમાણમાં લેપટોપની આયાત કરી શકે છે. આ ઉદ્યોગ એચપી, ડેલ, એપલ, લેનોવો અને સેમસંગ જેવી મોટી બ્રાન્ડ્સ દ્વારા નિયંત્રિત છે અને ભારતની બે તૃતીયાંશ માંગ આયાત દ્વારા પૂરી થાય છે, જેનો મોટો હિસ્સો ચીનમાંથી આવે છે. લેપટોપ સહિત ભારતનું આઇટી હાર્ડવેર માર્કેટ આશરે $20 બિલિયનનું છે, જેમાંથી $5 બિલિયનનું સ્થાનિક ઉત્પાદન થાય છે.
સરકારી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર નબળા ઉપકરણોને રોકવા માટે 'ફરજિયાત નોંધણી ઓર્ડર' હેઠળ લેપટોપ, નોટબુક અને ટેબલેટ માટે લઘુત્તમ ગુણવત્તાના ધોરણો પર વિચાર કરી રહી છે.
એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, “અમે આ પ્રતિબંધો પર કામ કરી રહ્યા છીએ કારણ કે આંતરરાષ્ટ્રીય કરારો અમને લેપટોપ અને ટેબલેટ પર ડ્યુટી લાદતા અટકાવે છે. "તેથી અમારી પાસે આયાતને મર્યાદિત કરવા માટે માત્ર થોડી નીતિઓ બચી છે."
ફેડરલ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મંત્રાલયે આ બાબતે ટિપ્પણી કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. વેપાર મંત્રાલયે કહ્યું કે આયાત વ્યવસ્થાપન પ્રણાલી અંગે યોગ્ય નિર્ણય ઈલેક્ટ્રોનિક્સ મંત્રાલય અને અન્ય સંબંધિત પક્ષો સાથે વાતચીત કર્યા બાદ લેવામાં આવશે.
આ નિર્ણયથી ડિક્સન ટેક્નોલોજીસ જેવી કંપનીઓને ફાયદો થઈ શકે છે, જેમણે ભારતમાં લેપટોપ અને કોમ્પ્યુટર બનાવવા માટે HP જેવી વૈશ્વિક કંપનીઓ સાથે કરાર કર્યા છે. ડિક્સનનું લક્ષ્ય ભારતની કુલ માંગના 15%ને પહોંચી વળવાનું છે.
સ્થાનિક ઉત્પાદન
ઉદ્યોગના સૂત્રોનું કહેવું છે કે, ભારતની આયાત પરની મર્યાદા તેની ગરેલું ઉત્પાદનક્ષમતાના હિસાબથી નક્કી કરવી જોઇએ. ભારતના ઈલેક્ટ્રોનિક્સ મંત્રીએ ગયા વર્ષે કહ્યું હતું કે એસર, ડેલ, એચપી અને લેનોવો જેવી મોટી કંપનીઓએ આઈટી હાર્ડવેર માટે ભારતની મુખ્ય પ્રોત્સાહન યોજનામાં ભાગ લીધો છે. મોટાભાગની કંપનીઓ ઉત્પાદન શરૂ કરવા માટે તૈયાર છે. ભારતે સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે લગભગ $2.01 અબજ ડોલરની સબસિડી આપી છે.
કાઉન્ટરપોઇન્ટના અહેવાલ મુજબ, 2024ના પ્રથમ પાંચ મહિનામાં વિદેશી બનાવટના લેપટોપની આયાતમાં 4%નો ઘટાડો થયો છે, જ્યારે લેનોવો અને એસર જેવી કંપનીઓએ ભારતમાં એન્ટ્રી-લેવલ લેપટોપ માટે એસેમ્બલીમાં વધારો કર્યો છે. સાયબર હુમલાઓ અને ડેટા ચોરીની વધતી જતી ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત છેલ્લા કેટલાક સમયથી ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને કોમ્યુનિકેશન સાધનો માટે "વિશ્વસનીય સ્ત્રોતો" પર ભાર મૂકે છે. 2022 માં, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું હતું કે ભારતે સર્વર જેવી કોમ્યુનિકેશન ટેક્નોલોજી માટે વિદેશી દેશો પર તેની નિર્ભરતા ઘટાડવી જોઈએ. ભારત એપ્રિલ 2025 થી તમામ સીસીટીવી કેમેરા માટે "આવશ્યક સુરક્ષા ધોરણો"નું પરીક્ષણ ફરજિયાત બનાવશે.
