Business/ સોના પર કસ્ટમ ડ્યુટી વધારાની અસર: આયાતમાં મોટો ઘટાડો, જૂના સોનાનું રિસાયક્લિંગ વધ્યું
છેલ્લું અપડેટ : 21 Jun 2026
સોના પર કસ્ટમ ડયુટીમાં તાજેતરમાં થયેલા વધારાથી ઇચ્છિત પરિણામો મળવા લાગ્યા છે ડયુટી વધારા પહેલા સરેરાશ 70થી 100 ટન સોનું આયાત કરવામાં આવતું હતું, જે હવે ઘટીને 25થી 30 ટન પ્રતિ મહિને થઈ ગયું છે. આ ફેરફારથી સ્થાનિક બજારમાં જૂના સોનાના રિસાયક્લિંગમાં પણ વધારો થયો છે.
સરકારે 13 મેથી સોના અને ચાંદી પર મૂળભૂત કસ્ટમ ડયુટી 5 ટકાથી વધારીને 10 ટકા કરી છે. તેણે 5 ટકા કૃષિ માળખાગત સુવિધાઓ અને વિકાસ સેસ પણ લાદ્યો છે, જેનાથી અસરકારક આયાત ડયુટી 15 ટકા થઈ ગઈ છે. આ અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ડયુટી વધારો હતો અને જુલાઈ 2024માં લાગુ કરાયેલ કસ્ટમ ડયુટીમાં ઘટાડાને ઉલટાવી દીધો હતો.
આ પગલાનો ઉદ્દેશ્ય વધુ પડતી આયાતને નિયંત્રિત કરવા, દેશના વિદેશી હૂંડિયામણ અનામત પર દબાણ ઘટાડવા અને વધતી જતી વેપાર ખાધને ઘટાડવાનો હતો, જેના કારણે સોનાની આયાતને કારણે ચાલુ ખાતાના બોજમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો. ભારત સોનાનો વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો ગ્રાહક દેશ છે. નાણાકીય વર્ષ 2026માં, તેણે રેકોર્ડ પ્રમાણમાં સોનાની આયાત કરી, જેનાથી તેલ સિવાયના આયાત બિલમાં તેનો હિસ્સો નોંધપાત્ર રીતે વધ્યો હતો.
દેશમાં પ્રવેશતા સોનાના ઊંચા ખર્ચે નવી આયાતને નિરાશ કરી છે અને ઘરેણાં ઉત્પાદકો અને ગ્રાહકોને જૂના સોનાના રિસાયક્લિંગનો વિકલ્પ પસંદ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા છે. આ નીતિ સારી રીતે કામ કરી રહી છે.
વાણિજ્ય મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલા વેપાર ડેટા અનુસાર, એપ્રિલમાં આશરે 5.63 બિલિયન ડોલરના સોનાની આયાત ડયુટી વધારા પછી મે મહિનામાં ઘટીને લગભગ 3.42 બિલિયન ડોલર થઈ ગઈ છે. જોકે, વિશ્લેષકો કહે છે કે ઊંચા ડયુટી દરોએ ભારતની સોનાની માંગમાં ખરેખર ઘટાડો કર્યો છે તે નિષ્કર્ષ કાઢવો ખૂબ જ વહેલો ગણાશે.
ગ્લોબલ ટ્રેડ રિસર્ચ ઇનિશિયેટિવના એક અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ડયુટી વધારાથી આયાત વૃદ્ધિની ગતિ ધીમી પડી છે પરંતુ માંગમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો નથી. ઘરેણાંની મજબૂત માંગ, વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે સલામત-હેવન માંગ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાના ઊંચા ભાવ આયાતને ટેકો આપવાનું ચાલુ રાખ્યું છે.
