VIDEO: ભારતીય ચોખા સામે ચીનની કડકાઈ, વધુ 3 કંપનીઓની નોંધણી રદ
છેલ્લું અપડેટ : 18 Sept 2026
અમદાવાદ: ચીને વધુ ત્રણ ભારતીય ચોખા નિકાસકારોની નોંધણી રદ કરી છે. ચીનની આ કાર્યવાહી બાદ પ્રતિબંધનો સામનો કરી રહેલા ભારતીય નિકાસકારોની કુલ સંખ્યા 10 થઈ ગઈ છે. ચીન દ્વારા આ કાર્યવાહી ભારતીય ચોખાની ખેપમાં આનુવંશિક રીતે સુધારેલા જીવોની હાજરીના દાવાને આધારે કરવામાં આવી હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. અસરગ્રસ્ત કંપનીઓમાં આંધ્રપ્રદેશના કાકીનાડાની સરલા ફૂડ્સ અને પટ્ટાભી એગ્રો ફૂડ્સ તેમજ નવી દિલ્હીની ઓમ ઇન્ડિયા ટ્રેડિંગ લિમિટેડનો સમાવેશ થાય છે.
ભારતીય ચોખા નિકાસકારોએ ચીનની કાર્યવાહી સામે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. વેપાર ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા લોકોનું કહેવું છે કે આ સામાન્ય ગુણવત્તા તપાસ કરતાં વધુ એક પ્રકારના બિન-જકાતી વેપાર અવરોધ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. નિકાસકારોના મતે, ચીન દ્વારા ચોખાની ખેપો પરત કરવી અને ત્યારબાદ નિકાસકારોની નોંધણી રદ કરવી ભારતીય ચોખાના વેપારને અસર કરી રહી છે. જોકે, ચીનના અધિકારીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલા દાવા અને નિકાસકારોના આક્ષેપો વચ્ચેનો અંતિમ તથ્યાત્મક નિષ્કર્ષ અલગથી ચકાસવાનો વિષય છે.
આનુવંશિક રીતે સુધારેલા ચોખા
આ વિવાદમાં સૌથી મોટો મુદ્દો આનુવંશિક રીતે સુધારેલા ચોખાનો છે. ભારતીય નિકાસકારોનું કહેવું છે કે ચીન દ્વારા પરત કરાયેલી કેટલીક ચોખાની ખેપો ભારતમાં પરત આવ્યા બાદ તપાસવામાં આવી હતી અને તેમાં આવા તત્વો મળ્યા ન હતા. અહેવાલો અનુસાર, મે 2026ના અંત સુધીમાં ચીને ભારતમાંથી મોકલાયેલી 70થી વધુ બિન-બાસમતી ચોખાની ખેપો આનુવંશિક રીતે સુધારેલા તત્વોના દાવા સાથે નકારી હતી.
આ વિવાદને પગલે ભારતમાં પણ નિકાસ પ્રક્રિયાને વધુ કડક બનાવવામાં આવી છે. કૃષિ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ પ્રોડક્ટ્સ નિકાસ વિકાસ સત્તામંડળે ચીન માટે ચોખાની નિકાસ સંબંધિત પ્રક્રિયા અને આનુવંશિક તત્વોની તપાસ માટે પ્રયોગશાળાઓની યાદી જાહેર કરી છે. એટલે ચીનને ચોખા મોકલતા નિકાસકારો માટે તપાસ અને પ્રમાણપત્રની પ્રક્રિયા વધુ મહત્વપૂર્ણ બની છે.
ચોખા વેપારીઓના ખર્ચ અને જોખમમાં વધારો
ચીનની કાર્યવાહીથી ભારતીય ચોખા વેપારીઓના ખર્ચ અને જોખમમાં વધારો થવાની ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. ખાસ કરીને ચીનની બંદર પર ખેપ અટક્યા બાદ તેને પરત લાવવાનો ખર્ચ નિકાસકારો માટે મોટો બની શકે છે. બીજી તરફ, ચીનના બજારમાં પાકિસ્તાનના ચોખાની માંગમાં વધારો જોવા મળ્યો છે. 2026ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં પાકિસ્તાનની ચીનને ચોખાની નિકાસમાં નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો હતો.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમથી ભારત-ચીન વચ્ચેના ચોખાના વેપારને લઈને ફરી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. ભારતીય નિકાસકારો ચીનની તપાસ પ્રક્રિયા અંગે પારદર્શિતા અને સમાન નિયમોની માંગ કરી રહ્યા છે, જ્યારે ચીન પોતાની ગુણવત્તા અને આયાત નિયમોના આધારે કાર્યવાહી કરી રહ્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.
