અદાણી ગ્રુપ દ્વારા લાંચ કેસમાં કાનૂની ઘમસાણ મચ્યુંઃ શું ગૌતમ અદાણી અમેરિકી અદાલતમાં હાજર થશે?

ભારતના સૌથી મોટા ઉદ્યોગપતિમાંના એક ગૌતમ અદાણી સામે લાંચના કેસમાં કાર્યવાહી શરૂ કરવી તે યુએસ પ્રોસિક્યુટર્સ માટે મુશ્કેલ અને તે લાંબો કાનૂની અને રાજદ્વારી પડકાર બની ગયો છે. અદાણી પર ભારતીય સરકારી અધિકારીઓને $250 મિલિયનથી વધુની લાંચ આપવા અને અમેરિકન રોકાણકારોને છેતરવાનો આરોપ છે.

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નજીકના સાથી ગણાતા અદાણીને ન્યૂયોર્કની બ્રુકલિન કોર્ટમાં લાવવા માટે યુએસએ પ્રત્યાર્પણ પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડી શકે છે, જે મહિનાઓ નહીં પણ વર્ષો સુધી ચાલી શકે છે.

અદાણી સામે આક્ષેપો
યુએસ પ્રોસિક્યુટર્સે 20 નવેમ્બરે અદાણી સામે પાંચ આરોપો પર કેસ દાખલ કર્યો હતો, જેમાં તેના પર ભારતીય સરકારી અધિકારીઓને લાંચ આપવાનું કાવતરું ઘડવાનો આરોપ મૂક્યો હતો. આરોપ અનુસાર, અદાણીએ તેમની કંપની અદાણી ગ્રીન એનર્જી લિમિટેડ માટે ભારતના સૌથી મોટા સોલાર પાવર પ્રોજેક્ટ સાથે સંબંધિત કોન્ટ્રાક્ટ મેળવવા માટે આ લાંચ યોજના ઘડી હતી. તદુપરાંત, અદાણી અને તેના સહયોગીઓએ બેંકો અને અમેરિકન રોકાણકારો પાસેથી નાણાં એકત્ર કરતી વખતે આ કપટી યોજના છુપાવી હતી.

અદાણીને 20 વર્ષ સુધીની સજા થઈ શકે છે, પરંતુ જો તે દોષિત સાબિત થાય તો તેને નાની સજા થઈ શકે છે. અદાણી જૂથે આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે અને કહ્યું છે કે તે પોતાનો બચાવ કરવા માટે તમામ કાયદાકીય ઉપાયોનો ઉપયોગ કરશે.

આ પણ વાંચો : ગૌતમ અદાણીએ આપેલ 100 કરોડ રૂપિયાનું દાન તેલંગાણા સરકારે પરત કર્યું

પ્રત્યાર્પણની પ્રક્રિયા શું છે ?
આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રત્યાર્પણ એ એક કાનૂની પ્રક્રિયા છે. જેમાં એક દેશ બીજા દેશને વિનંતિ કરે છે કે કોઈ વ્યક્તિને કાર્યવાહી અથવા સજા માટે સોંપવામાં આવે. અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે 1997માં પ્રત્યાર્પણ સંધિ પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા, જે આ પ્રક્રિયાને સુયોજિત કરે છે. ભારતમાં, આ પ્રક્રિયા 1962ના પ્રત્યાર્પણ કાયદા હેઠળ ચાલે છે.

પ્રત્યાર્પણ કેવી રીતે કામ કરે છે?
યુએસ સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટ આ આરોપ (ચાર્જશીટ) અને અન્ય સંબંધિત દસ્તાવેજો ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયને મોકલશે. મેજિસ્ટ્રેટને તપાસ શરૂ કરવાનો આદેશ આપવો કે કેમ તે ભારત સરકાર નક્કી કરશે. મેજિસ્ટ્રેટનું કામ આરોપીના અપરાધ કે નિર્દોષતા નક્કી કરવાનું નથી, પરંતુ યુએસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઑફ જસ્ટિસ પાસે કેસ ચલાવવા માટે પૂરતા પુરાવા છે કે કેમ અને ભારતીય કાયદા હેઠળ આરોપો સંબંધિત ગુનાઓ સજાપાત્ર છે કે કેમ તે જોવાનું છે.

FCPA શું છે?
FCPA, 1977 માં પસાર થયેલ, એ યુએસ કાયદો છે જે ગેરકાયદેસર લાભો મેળવવા માટે વિદેશી અધિકારીઓને લાંચ આપવા પર પ્રતિબંધ મૂકે છે. વકીલોનું કહેવું છે કે આ કેસ આ કાયદા હેઠળ આવે છે કારણ કે અદાણી ગ્રીન એનર્જીએ અમેરિકામાં તેના સોલાર પ્રોજેક્ટ માટે નાણાં એકત્ર કર્યા હતા.

આ પણ વાંચો : એક કરતાં વધુ ડિમેટ એકાઉન્ટ રાખવાથી ફાયદો કે નુકસાન? જાણો સેબીનો નિયમ શું કહે છે

અદાણી પ્રત્યાર્પણનો વિરોધ કેવી રીતે કરી શકે?
અદાણી અને તેના સહયોગીઓના વકીલો દલીલ કરી શકે છે કે આ કેસ "રાજકીય પ્રકૃતિનો" છે અને તેથી તે પ્રત્યાર્પણ કાયદા હેઠળ આવતો નથી. તેઓ એમ પણ કહી શકે છે કે કરાયેલા આરોપો ભારતીય કાયદા હેઠળ ગુનો નથી ગણાતા.

જો કે મેજિસ્ટ્રેટ આ મામલે નિર્ણય લેશે પરંતુ અંતિમ નિર્ણય ભારત સરકાર પર નિર્ભર રહેશે. આ નિર્ણય ભારત-યુએસ રાજદ્વારી સંબંધો પર પણ નિર્ભર રહેશે, જે પહેલાથી જ યુએસ જસ્ટીસ ડિપાર્ટમેન્ટના એક અલગ કેસને કારણે તણાવગ્રસ્ત થઇ ચુક્યા છે, જેમાં આરોપ છે કે ભારત સરકારના કર્મચારીએ ન્યૂયોર્કમાં યુએસ નાગરિકની હત્યા કરવાનું કાવતરું ઘડ્યું હતું.

પ્રત્યાર્પણની પ્રક્રિયા મહિનાઓ કે વર્ષો સુધી ચાલી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, યુક્રેનિયન ઉદ્યોગપતિ દિમિત્રી ફિરટાશના કિસ્સામાં, પ્રક્રિયા દાયકાઓ સુધી ખેંચાઈ હતી, અને તે હજી પણ મુકદ્દમાનો સામનો કરી રહ્યો છે.