સાવધાન! AI બોટ્સ કરી શકે છે બેંક એકાઉન્ટ સાફ! તમારી જાણ બહાર જ લોગિન અને નાણાકીય લેવડદેવડનો ખતરો

અમેરિકાની બેંકોમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (Artificial Intelligence) આધારિત એજન્ટ્સને કારણે બેંકિંગ સુરક્ષા (Banking Security) સામે નવો પડકાર ઊભો થયો છે. ગ્રાહકોના વતી કામ કરવા માટે બનાવવામાં આવેલા સ્માર્ટ બોટ્સ હવે બેંક એકાઉન્ટમાં લોગિન કરવા, બિલની ચુકવણી કરવા અને નાણાકીય વ્યવહારો (Financial Transactions) સંભાળવા માટે ઉપયોગમાં લેવાઈ રહ્યા છે. ચિંતાની વાત એ છે કે કેટલાક કિસ્સાઓમાં આ AI એજન્ટ્સ ગ્રાહકોની જાણ કે યોગ્ય અધિકૃતતા વિના બેંકની સિસ્ટમ સાથે સંપર્ક કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.

આ જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને મોર્ગન સ્ટેનલી (Morgan Stanley), બેંક ઑફ અમેરિકા (Bank of America) અને અન્ય મોટી નાણાકીય સંસ્થાઓએ થર્ડ-પાર્ટી AI એજન્ટ્સના ઉપયોગ પર નિયંત્રણો કડક કર્યા છે. જોકે, દરેક AI એજન્ટ જોખમી નથી, પરંતુ તેની પાસે બેંકની લૉગિન વિગતો અને નાણાકીય માહિતીની પહોંચ હોય તો ગ્રાહકોની સુરક્ષા સામે ગંભીર જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.

દિગ્ગજ બેંકોની સિસ્ટમમાં AI એજન્ટ્સની દખલગીરી

મોર્ગન સ્ટેનલી, બેંક ઑફ અમેરિકા અને સિટી (Citi) જેવી મોટી બેંકો માટે થર્ડ-પાર્ટી AI એજન્ટ્સની વધતી જતી દખલગીરી ચિંતાનો વિષય બની છે. કેટલાક ગ્રાહકો બિલની ચુકવણી, ખર્ચનું સંચાલન અથવા અન્ય નાણાકીય કામ સરળ બનાવવા માટે AI આધારિત એપ્લિકેશન્સનો ઉપયોગ કરે છે.

આ માટે ગ્રાહકો ક્યારેક પોતાના બેંક એકાઉન્ટનું યુઝરનેમ અને પાસવર્ડ (Username and Password) પણ આવી એપ્સ સાથે શેર કરી દે છે. પરંતુ બેંકની નીતિ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા મુજબ, અનધિકૃત એપ્લિકેશનને લૉગિનની વિગતો આપવી જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. જો આવી વિગતોનો દુરુપયોગ થાય, તો ખાતામાંથી નાણાં ઉપાડવા અથવા અનધિકૃત વ્યવહારો કરવાનો ખતરો વધી શકે છે.

ગ્રાહકોની જાણ બહાર કોલ સેન્ટર સુધી પહોંચી રહ્યા છે AI બોટ્સ?

આ સમગ્ર મામલામાં સૌથી વધુ ચિંતા એ વાતની છે કે કેટલાક કિસ્સાઓમાં AI એજન્ટ્સ ગ્રાહકના વતી બેંકના કોલ સેન્ટરનો પણ સંપર્ક કરી રહ્યા હોવાનું સામે આવ્યું છે. આથી બેંકો માટે એ ઓળખવું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે કે ફોન કે ઑનલાઇન ચેટ દ્વારા સંપર્ક કરનાર વ્યક્તિ વાસ્તવિક ગ્રાહક છે કે પછી AI બોટ.

બેંક અધિકારીઓ સામે બીજો મોટો પડકાર એ છે કે કયો AI એજન્ટ ગ્રાહકની સ્પષ્ટ પરવાનગીથી કામ કરી રહ્યો છે અને કયો એજન્ટ અનધિકૃત રીતે સિસ્ટમ સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે, તે નક્કી કરવું સરળ નથી.

જો કોઈ AI એજન્ટને ખાતાની સંવેદનશીલ માહિતી મળી જાય અને તે ખોટી રીતે કામ કરે, તો ગ્રાહકની બચત, નાણાકીય માહિતી અને વ્યક્તિગત વિગતો જોખમમાં મુકાઈ શકે છે.

સુરક્ષા માટે અમેરિકન બેંકોએ કડક પગલાં લીધાં

ગ્રાહકોના નાણાંની સુરક્ષા જાળવવા માટે અમેરિકાની બેંકો હવે AI આધારિત પ્રવૃત્તિઓ પર વધુ કડક નજર રાખી રહી છે. અહેવાલો અનુસાર, કેટલીક મોટી બેંકોએ પોતાના પ્લેટફોર્મ પર થર્ડ-પાર્ટી AI એજન્ટ્સના ઉપયોગને પ્રતિબંધિત અથવા મર્યાદિત કર્યો છે.

બેંકો દ્વારા ગ્રાહકોને યુઝરનેમ અને પાસવર્ડ કોઈપણ અજાણી એપ્લિકેશન કે AI એજન્ટ સાથે શેર ન કરવાની સૂચના આપવામાં આવી રહી છે. આ ઉપરાંત, લૉગિનની પ્રક્રિયા દરમિયાન કોઈ વાસ્તવિક વ્યક્તિ કામ કરી રહી છે કે ઓટોમેટેડ બોટ, તે ઓળખવા માટે નવી સુરક્ષા ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ પણ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

બેંક ખાતું સુરક્ષિત રાખવા શું કરવું?

• બેંકનો યુઝરનેમ, પાસવર્ડ કે વન-ટાઇમ પાસવર્ડ (OTP) કોઈપણ અજાણી એપ કે AI ટૂલ સાથે શેર ન કરો.

• બેંક એકાઉન્ટની ઍક્સેસ માગતી એપ્લિકેશનને પરવાનગી આપતાં પહેલાં તેની વિશ્વસનીયતા તપાસો.

• બેંકના ટ્રાન્ઝેક્શન માટે SMS અને ઇમેઇલ અલર્ટ ચાલુ રાખો.

• ખાતામાં કોઈ શંકાસ્પદ વ્યવહાર દેખાય તો તાત્કાલિક બેંકનો સંપર્ક કરો.

• મજબૂત પાસવર્ડ અને મલ્ટી-ફેક્ટર ઑથેન્ટિકેશન (Multi-Factor Authentication)નો ઉપયોગ કરો.

AI ટેકનોલોજી નાણાકીય કામ સરળ બનાવી શકે છે, પરંતુ તેની સાથે સુરક્ષાના નવા પડકારો પણ ઊભા થઈ રહ્યા છે. તેથી ગ્રાહકોએ સુવિધાની લાલચમાં પોતાની બેંકિંગ વિગતો અજાણી એપ્લિકેશનને સોંપતાં પહેલાં સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે.