VIDEO: મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધ ભડક્યું: ઈરાન પર અમેરિકાનો સતત 13મી રાત્રે હુમલો, ક્રૂડ ઓઈલ $100 ને પાર

મધ્ય પૂર્વ (West Asia)માં સ્થિતિ ક્ષણે-ક્ષણે વધુ વણસી રહી છે. હોર્મુઝની અખાત (Strait of Hormuz) પર કબજો મેળવવા અને દરિયાઈ માર્ગો સુરક્ષિત કરવાના નામે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો સૈન્ય સંઘર્ષ હવે પૂર્ણ કક્ષાના યુદ્ધમાં ફેરવાઈ રહ્યો છે. યુએસ સેનાએ ગુરુવારે મોડી રાત્રે ઈરાનના વિવિધ સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર સતત 13મી રાત્રે કટોકટીભર્યા હવાઈ હુમલા કર્યા છે.

બીજી તરફ, યમનના ઈરાન સમર્થિત હુતી વિદ્રોહીઓએ લાલ સમુદ્ર (Red Sea)માં સાઉદી અરેબિયાના બે વિશાળ તેલ ટેન્કરોને નિશાન બનાવીને મિસાઈલ હુમલા કર્યા હોવાનો દાવો કર્યો છે. આ ભયાનક લશ્કરી વિવાદની સીધી અને ગંભીર અસર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પડી છે, જેના પરિણામે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રિટીશ બ્રેટ ક્રૂડ ઓઈલનો ભાવ 100 ડોલર પ્રતિ બેરલની સપાટી વટાવી ગયો છે.

અમેરિકાએ ઈરાન પર કેમ તેજ કર્યા સૈન્ય હુમલા?

અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, આ તાજા સૈન્ય હુમલાઓનો મુખ્ય હેતુ ઈરાનની સૈન્ય ક્ષમતાઓને સંપૂર્ણપણે ધ્વસ્ત કરવાનો છે.

અમેરિકાનું કહેવું છે કે ઈરાન આ ક્ષમતાઓનો ઉપયોગ કરીને હોર્મુઝની અખાતમાંથી પસાર થતા આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારી જહાજો, તેલ ટેન્કરો અને સામાન્ય નાવિકો માટે સતત જીવનું જોખમ ઊભું કરી રહ્યું છે. અમેરિકાનો દાવો છે કે તે વૈશ્વિક વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતા આ દરિયાઈ માર્ગને સુરક્ષિત અને સામાન્ય બનાવવા માંગે છે.

ઈરાનના કયા વિસ્તારોમાં થયા ધમાકા?

અમેરિકી વાયુસેનાના હુમલા બાદ ઈરાનના સરકારી મીડિયાએ દેશના અનેક વ્યૂહાત્મક વિસ્તારોમાં વિસ્ફોટ થયાની પુષ્ટિ કરી છે:

• બંદર અબ્બાસ અને કેશમ ટાપુ: હોર્મુઝની અખાત નજીક આવેલા આ મુખ્ય કોસ્ટલ વિસ્તારોમાં ભારે ધમાકા નોંધાયા છે.

• ઉત્તર-પશ્ચિમ ક્ષેત્રો: એન્ડિમેશ્ક અને ઓમિદિયેહ આસપાસના વિસ્તારમાં પણ અમેરિકી મિસાઈલો ત્રાટકી છે.

આ હુમલાઓમાં થયેલા જાનમાલના નુકસાનના સત્તાવાર આંકડા ઈરાન સરકારે હજુ સુધી જાહેર કર્યા નથી.

હુતી વિદ્રોહીઓની ધમકી અને લાલ સમુદ્રમાં તણાવ

ઈરાને હોર્મુઝ જળડમરુમધ્ય બંધ કરી દીધા બાદ વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠો પહેલાથી જ ખોરવાઈ ગયો છે. તેવામાં યમનના હુતી વિદ્રોહીઓએ હવે લાલ સમુદ્રના વેપાર માર્ગને સંપૂર્ણપણે ઠપ્પ કરવાની ચેતવણી આપી છે.

સામાન્ય સ્થિતિમાં સમગ્ર વિશ્વનો લગભગ 20% તેલ અને ગેસ પુરવઠો હોર્મુઝના આ જ દરિયાઈ માર્ગેથી પસાર થાય છે. પરંતુ હાલ આ ક્ષેત્ર યુદ્ધગ્રસ્ત બનતા ભારત સહિત વિશ્વના અનેક દેશો હવે વૈકલ્પિક શિપિંગ રૂટ શોધવા માટે મજબૂર બન્યા છે.

પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ઈરાન અને હુતીઓને આકરી ચેતવણી

અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ મુદ્દે અત્યંત આકરું વલણ અપનાવ્યું છે. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર સ્પષ્ટ ચેતવણી આપતા જણાવ્યું કે:

"જો આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજો પર હુમલા ચાલુ રહેશે તો હુતી વિદ્રોહીઓને આકરી લશ્કરી સજા આપવામાં આવશે. હુતી સંગઠન ઈરાનની મદદ અને ઈશારા પર કામ કરી રહ્યું છે, તેથી ભવિષ્યમાં થનારા કોઈ પણ હુમલા માટે અમેરિકા સીધું ઈરાનને જવાબદાર ગણશે અને બંનેએ તેના ગંભીર સૈન્ય પરિણામો ભોગવવા પડશે."

આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજાર પર પડી માાઠા અસર

યુએસ-ઈરાન યુદ્ધ અને દરિયાઈ માર્ગો બંધ થવાની આશંકાથી આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજારમાં હાહાકાર મચી ગયો છે:

• બ્રુડ ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતમાં એક જ દિવસમાં 6% થી વધુનો ઉછાળો નોંધાયો છે.

• મે મહિનામાં થયેલા અસ્થાયી શાંતિ કરાર પછી ક્રૂડ ઓઈલ પ્રથમ વખત $100 પ્રતિ બેરલના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યું છે.

• આર્થિક નિષ્ણાતોના મતે, જો આ દરિયાઈ માર્ગ લાંબો સમય સુધી બંધ રહેશે તો વિશ્વભરમાં મોંઘવારીનો નવો વિસ્ફોટ થશે અને વૈશ્વિક ઊર્જા સંકટ વધુ ઘેરું બનશે.

શું રાજદ્વારી વાટાઘાટોથી યુદ્ધ અટકી શકશે?

આ સળગતી સ્થિતિ વચ્ચે શાંતિ સ્થાપવાના પ્રયાસો પણ શરૂ થયા છે. ઈરાકના વડાપ્રધાન અલી અલ-ઝૈદી (જેઓ યુએસ અને ઈરાન બંને સાથે સારા સંબંધો ધરાવે છે) ગુરુવારે તેહરાન પહોંચ્યા હતા અને વાતચીત દ્વારા ઉકેલ લાવવાની અપીલ કરી હતી. ઈરાકે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે પોતાની ધરતીનો ઉપયોગ ઈરાન પર હુમલા માટે નહીં થવા દે.

બીજી તરફ, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN)ના મહાસચિવ એન્ટોનિયો ગુટેરેસે સુરક્ષા પરિષદમાં ગંભીર ચેતવણી આપતા કહ્યું કે સમગ્ર મધ્ય પૂર્વ ક્ષેત્ર એક ભયાનક અને મહાવિનાશક યુદ્ધ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. આ સંકટનો ઉકેલ માત્ર કૂટનીતિ અને શાંતિપૂર્ણ વાટાઘાટો જ છે.