VIDEO: એલિયન્સની શોધમાં વૈજ્ઞાનિકોને મળી ઐતિહાસિક સફળતા, પૃથ્વી જેવા ગ્રહ પર મળ્યા જીવનના મજબૂત સંકેત!
છેલ્લું અપડેટ : 17 Jul 2026
પૃથ્વી સિવાય અન્ય ગ્રહ પર જીવન અને એલિયન્સની (Aliens) શોધ કરી રહેલા વૈજ્ઞાનિકોને એક બહુ મોટી સફળતા મળી છે. આપણા સૌરમંડળથી આશરે ૪૯ પ્રકાશ વર્ષ (Light Years) દૂર આવેલ એક પૃથ્વી જેવા પથરાળ ગ્રહ પર એવું વાતાવરણ (Atmosphere) હોવાની પુષ્ટિ થઈ છે, જે તેની સપાટી પર પાણીને પ્રવાહી સ્વરૂપે જાળવી રાખવા સક્ષમ છે. ‘LHS 1140b’ નામનો આ ગ્રહ હવે બ્રહ્માંડમાં જીવનની શોધ માટેનું સૌથી મોટું કેન્દ્ર (Astrobiology Lab) બની શકે છે.
શું છે આ નવી શોધ અને શા માટે તે ખાસ છે?
અગાઉ પણ વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા સૌરમંડળ બહારના અનેક વાયુયુક્ત મોટા ગ્રહો (Gas Giants) પર વાતાવરણ શોધાયું છે. પરંતુ, આ શોધ એટલા માટે વિશેષ છે કારણ કે પ્રથમ વખત કોઈ વસવાટ લાયક વિસ્તારમાં (Habitable Zone) આવેલા પથરાળ ગ્રહ (Rocky Planet) પર વાતાવરણ હોવાનું સીધું અને મજબૂત પ્રમાણ મળ્યું છે. આ સંશોધનના મુખ્ય લેખક ડૉ. કોલિન ચેરુબિમના જણાવ્યા અનુસાર, આપણી પૃથ્વી બહાર જીવનની સંભાવના તપાસવા માટે આ ગ્રહ અત્યાર સુધીની સૌથી શ્રેષ્ઠ અને આશાસ્પદ જગ્યા સાબિત થઈ શકે છે.
પૃથ્વીથી કેટલો અલગ અને કેટલો સમાન છે આ ગ્રહ?
LHS 1140b ગ્રહનું દળ (Mass) પૃથ્વી કરતાં ૫.૬ ગણું વધારે છે અને તેની ત્રિજ્યા (Radius) પૃથ્વી કરતાં આશરે ૭૦% મોટી છે. આ ગ્રહ વર્ષ ૨૦૧૭માં શોધાયો હતો, જે ‘સેટસ’ નક્ષત્ર સમૂહમાં (Cetus Constellation) એક નાના લાલ વામન તારાની (Red Dwarf Star) પ્રદક્ષિણા કરે છે. આ તારો આપણા સૂર્ય કરતાં કદમાં નાનો અને ઓછો તેજસ્વી છે.
આ ગ્રહ કેટલીક બાબતોમાં પૃથ્વી જેવો જ છે, જેમ કે તેનું તાપમાન (Temperature) અને ભૌગોલિક રચના. જોકે, કેટલીક બાબતોમાં તે અલગ પણ છે; તે પોતાના તારા સાથે ‘ટાઈડલી લોક્ડ’ (Tidally Locked) છે, એટલે કે તેનો એક જ ભાગ હંમેશા તારાની સામે રહે છે. આ ગ્રહ પર પુષ્કળ પ્રમાણમાં પાણી હોવાની પ્રબળ સંભાવના છે અને તેનું વાતાવરણ પૃથ્વી કરતાં ઘણું ભિન્ન હોઈ શકે છે.
જીવન માટે જરૂરી અનુકૂળતાઓ
નવા અભ્યાસ (New Study) પરથી સ્પષ્ટ થયું છે કે LHS 1140b પર જીવન પાંગરવા માટે જરૂરી તમામ સાનુકૂળતાઓ હાજર છે: ૧. તે એક પથરાળ ગ્રહ છે. ૨. તેની પર પ્રવાહી પાણી (Liquid Water) રહી શકે તે માટેનું યોગ્ય તાપમાન છે. ૩. પાણીને વરાળ બનીને ઉડી જતું રોકવા અને હાનિકારક કિરણોત્સર્ગથી (Radiation) રક્ષણ આપવા માટે તેની પાસે મજબૂત વાતાવરણ છે. ૪. તેનો મુખ્ય તારો ખૂબ જ શાંત છે, જેમાં અન્ય તારાઓની જેમ વારંવાર જોખમી ઉર્જાના વિસ્ફોટો (Solar Flares) થતા નથી.
વૈજ્ઞાનિકોની ટીમે વધુમાં જણાવ્યું કે આ જ તારાની પ્રદક્ષિણા કરતો અન્ય એક પથરાળ ગ્રહ ‘LHS 1140c’ પણ છે, પરંતુ તેના પર આવું કોઈ વાતાવરણ હોવાના સંકેતો મળ્યા નથી. આ મહત્ત્વપૂર્ણ શોધ બાદ હવે પૃથ્વી બહાર એલિયન્સ અથવા સજીવ સૃષ્ટિ હોવાના રહસ્ય પરથી ટૂંક સમયમાં પડદો ઊંચકાઈ શકે છે.
