ભારત એક મહાસત્તા બનવા માટે તૈયાર': ઘણા યુરોપિયન દેશોએ UNSC ના કાયમી સભ્યપદ માટે તેની દાવને સમર્થન આપ્યું

ભારત ઘણા વર્ષોથી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC)માં કાયમી સભ્યપદ અને વીટો પાવર (નિષેધાધિકાર) માટે મજબૂત દાવો રજૂ કરી રહ્યું છે. જોકે, ચીનના અવરોધને કારણે આ હજુ સુધી શક્ય બન્યું નથી. તેમ છતાં, એ વાત નકારી શકાય નહીં કે વિશ્વએ ભારતની ક્ષમતા અને શક્તિ બંનેને સ્વીકારી છે; કદાચ આ જ કારણ છે કે ચીન નથી ઈચ્છતું કે ભારત UNSCનું કાયમી સભ્ય બને. નોંધનીય છે કે, અત્યાર સુધી માત્ર અમેરિકા, રશિયા, ચીન, ફ્રાન્સ અને યુનાઇટેડ કિંગડમ પાસે જ વીટો પાવર છે. દરમિયાન, ચાર યુરોપિયન દેશો—સ્લોવાકિયા, પોલેન્ડ, હંગેરી અને ચેક રિપબ્લિક—એ ભારતની કાયમી સભ્યપદની માંગને મજબૂત સમર્થન આપ્યું છે.

 

સ્લોવાકિયાના વિદેશ મંત્રી જુરાજ બ્લાનારે જણાવ્યું હતું કે વિસેગ્રાડ ગ્રુપ (V4)ના તમામ સભ્યો ભારતને સમર્થન આપે છે—જે ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં એક મહાસત્તા છે—અને માને છે કે તેને UNSCમાં કાયમી સભ્યપદ મળવું જોઈએ. ભારત લાંબા સમયથી સુરક્ષા પરિષદના વિસ્તરણની હિમાયત કરી રહ્યું છે અને સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે પરિષદમાં હાલમાં નિષ્પક્ષતાનો અભાવ છે, તેથી તેનું વિસ્તરણ અનિવાર્ય છે.

 

ભારત આઠ વખત બિન-કાયમી સભ્ય રહી ચૂક્યું છે  

 

આ દેશોના સમર્થનનું સ્વાગત કરતા વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે નોંધ્યું હતું કે V4 દેશો લાંબા સમયથી સંરક્ષણ ક્ષેત્રે ભારતના ભાગીદાર રહ્યા છે અને હવે આ સહયોગને નવી દિશા આપવા માટે ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. ભારત આઠ વખત UNSCનું બિન-કાયમી સભ્ય રહી ચૂક્યું છે. આ પરિષદમાં પાંચ કાયમી સભ્યો અને દસ બિન-કાયમી સભ્યો હોય છે, જેમાં બિન-કાયમી સભ્યો સમયાંતરે બદલાતા રહે છે.

 

 

ભારત છેલ્લા ત્રીસ વર્ષથી UNSCમાં કાયમી સભ્યપદ મેળવવા માટે પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. તેણે સૌપ્રથમ 1994માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાના 49મા સત્ર દરમિયાન કાયમી બેઠકની માંગ કરી હતી. ત્યારબાદ, 2000માં, તત્કાલીન વડાપ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીએ ન્યૂયોર્કમાં યોજાયેલી યુએન મિલેનિયમ સમિટમાં કાયમી સભ્યપદ માટેના આ દાવાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. 1945માં તેની સ્થાપના થઈ ત્યારથી, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદનું વિસ્તરણ માત્ર એક જ વાર થયું છે. 1965માં, ચાર બિન-કાયમી બેઠકો ઉમેરીને કુલ સભ્યપદ 11થી વધારીને 15 કરવા માટે યુએન ચાર્ટરમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો; જોકે, પાંચ કાયમી બેઠકોમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો ન હતો. ભારતનું માનવું છે કે વર્ષો દરમિયાન ઘણું બધું બદલાયું છે અને ભૌ-રાજકીય પરિદ્રશ્યોમાં પરિવર્તન આવ્યું છે, તેમ છતાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) તેની જૂનવાણી કાર્યપદ્ધતિ છોડવાનો ઇનકાર કરી રહી છે. વિશ્વભરમાં શાંતિ રક્ષા મિશનમાં આપેલા પોતાના યોગદાન પર ભાર મૂકીને, ભારત કાયમી સભ્યપદ માટે પોતાની યોગ્યતાનો દાવો કરે છે. સાથે જ, ભારત 'ગ્લોબલ સાઉથ' (વિકાસશીલ દેશોના સમૂહ)નો અવાજ પણ બુલંદ કરી રહ્યું છે.