'વિશ્વભરમાં લોકશાહીનું રક્ષણ કરવું જરૂરી', ભારતની મતદાર યાદીમાંથી 13 કરોડ નામ હટાવાતા અમેરિકી સાંસદે વ્યક્ત કરી ચિતા

ભારતમાં મતદાર યાદીના વિશેષ સઘન પુનરીક્ષણ (Special Intensive Revision – SIR) દરમિયાન કરોડો નામો દૂર કરવાના મુદ્દે હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ચર્ચા શરૂ થઈ છે. અમેરિકાની ડેમોક્રેટિક પાર્ટીનાં સાંસદ પ્રમીલા જયપાલે મતદાર યાદીના મુસદ્દામાંથી આશરે 13 કરોડ નામો દૂર કરાયાની માહિતી અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમણે ભારતમાં લોકશાહી અધિકારોને અસર કરતા કથિત પ્રયાસો સામે શાંતિપૂર્ણ વિરોધ પ્રદર્શનોને સમર્થન આપ્યું છે.

અમેરિકી સાંસદે ભારત અને અમેરિકાની સરખામણી કરી

વોશિંગ્ટન રાજ્યનાં સાંસદ પ્રમીલા જયપાલે બુધવારે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ એક્સ (X) પર પોતાની પ્રતિક્રિયા આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે ભારતમાં થઈ રહેલી ઘટનાઓ અમેરિકામાં રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વહીવટીતંત્ર સામે મતદાનના અધિકારો નબળા પાડવાના લગાવવામાં આવતા આરોપો સાથે મળતી આવે છે.

જયપાલે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે વિશ્વભરમાં લોકશાહીનું રક્ષણ કરવું જરૂરી છે. ભારત અને અમેરિકાના નાગરિકોને સ્વતંત્ર અને નિષ્પક્ષ ચૂંટણી (Free and Fair Elections)નો અધિકાર મળવો જોઈએ. તેમણે લોકશાહી અધિકારો માટે અવાજ ઉઠાવતા લોકોના અહિંસક આંદોલનોને પણ સમર્થન આપ્યું છે.

ચૂંટણી પંચના આંકડામાં શું સામે આવ્યું?

ભારતીય ચૂંટણી પંચના જણાવ્યા અનુસાર, SIRના પ્રથમ અને બીજા તબક્કા દરમિયાન 13 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની મુસદ્દા મતદાર યાદીમાંથી આશરે 7.2 કરોડ નામ દૂર કરવામાં આવ્યાં હતાં. ત્યારબાદ ત્રીજા તબક્કામાં 18 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની મુસદ્દા યાદીઓ જાહેર થયા બાદ વધુ 6.16 કરોડ નામ દૂર થયાની માહિતી સામે આવી હતી.

આ આંકડાઓને જોડવામાં આવે તો કુલ આશરે 13.36 કરોડ નામ દૂર થયાં હોવાનું જણાય છે. જોકે, નામો દૂર થવાનાં કારણો અલગ-અલગ હોઈ શકે છે. તેથી તમામ નામો પાત્ર મતદારોનાં જ હતાં અથવા તમામને ખોટી રીતે દૂર કરાયાં હતાં એવું માત્ર આ આંકડાઓના આધારે કહી શકાય નહીં.

નામ કપાયું હોય તો શું કરવું?

ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે SIR પ્રક્રિયા દરમિયાન કોઈ વાસ્તવિક અને પાત્ર મતદારનું નામ ભૂલથી છૂટી ગયું હોય તો તે દાવા અને વાંધા (Claims and Objections)ની પ્રક્રિયા હેઠળ નામ ફરી સામેલ કરાવવા વિનંતી કરી શકે છે. આ ઉપરાંત ફોર્મ-6 (Form 6) દ્વારા પણ મતદાર યાદીમાં નામ ઉમેરાવવા માટે અરજી કરવાની જોગવાઈ છે.

મતદાર યાદીની ચોકસાઈ જાળવવાની સાથે કોઈ પાત્ર નાગરિક મતદાનના અધિકારથી વંચિત ન રહે તે પણ મહત્ત્વનું છે. આ મુદ્દે અમેરિકી સાંસદની પ્રતિક્રિયા બાદ SIR પ્રક્રિયા, મતદારોના અધિકારો અને ચૂંટણીની પારદર્શિતા અંગે ચર્ચા વધુ વેગ પકડી શકે છે.