શ્રાવણ માસમાં મહાદેવની સાથે માતા લક્ષ્મીની આરાધના: જાણો પૂજાના નિયમો, શુભ મુહૂર્ત અને વિશેષ મંત્રો
છેલ્લું અપડેટ : 22 Aug 2026
હિન્દુ ધર્મમાં પવિત્ર શ્રાવણ માસનું અત્યંત વિશેષ આધ્યાત્મિક મહત્વ છે. આ મહિનો મુખ્યત્વે દેવાધિદેવ મહાદેવની ઉપાસના માટે જાણીતો છે, પરંતુ તેની સાથે આ પાવન મહિનામાં ધનની દેવી માતા લક્ષ્મીની પૂજા કરવાનું પણ અનેરું ફળ પ્રાપ્ત થાય છે. શાસ્ત્રોક્ત માન્યતા અનુસાર, શ્રાવણમાં નિયમિત લક્ષ્મી પૂજન કરવાથી ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિ, વૈભવ અને સૌભાગ્યનો વાસ થાય છે. માતા લક્ષ્મીના પૂર્ણ આશીર્વાદ મેળવવા માટે પૂજા દરમિયાન કેટલાક મહત્વપૂર્ણ નિયમો અને સાવચેતીઓનું પાલન કરવું અનિવાર્ય છે.
૧. ઘર અને મંદિરની પવિત્રતા
દેવી લક્ષ્મી સ્વચ્છતા અને પવિત્રતાના પ્રતીક છે. તેથી શ્રાવણ માસમાં દરરોજ ઘર અને પૂજાસ્થળને સ્વચ્છ રાખવું જરૂરી છે. દરરોજ સવારે મુખ્ય દ્વાર તથા પૂજા ઘરમાં જળ છાંટીને હળદર કે કંકુથી સ્વસ્તિક (સાથિયો) બનાવો. આ ઉપાયથી ઘરમાં સકારાત્મક ઊર્જાનો પ્રવેશ થાય છે અને નકારાત્મકતા દૂર થાય છે.
૨. પૂજાનો યોગ્ય સમય અને દિશા
માતા લક્ષ્મીની આરાધના બ્રહ્મમુહૂર્તમાં અથવા સાંજના ગોધૂલિ સમયે કરવી સર્વોત્તમ માનવામાં આવે છે. સંધ્યાકાળ એ દિવસ અને રાત્રિનો સંગમ કાળ હોવાથી પૂજા માટે અત્યંત શુભ છે. પૂજા કરતી વખતે ઉત્તર અથવા પૂર્વ દિશા તરફ મુખ રાખીને બેસવું શ્રેષ્ઠ રહે છે.
૩. કમળનું પુષ્પ અને દક્ષિણાવર્તી શંખનો ઉપયોગ
માતા લક્ષ્મીને કમળનું ફૂલ અત્યંત પ્રિય છે, તેથી પૂજામાં કમળ અથવા ગુલાબના લાલ પુષ્પો અવશ્ય અર્પણ કરવા. ઉપરાંત, શંખમાં ગંગાજળ કે શુદ્ધ જળ ભરીને ઘરમાં છાંટવું તેમજ પૂજામાં શંખનાદ કરવો શુભ માનવામાં આવે છે. તેનાથી વાતાવરણ શુદ્ધ બને છે.
૪. સિદ્ધ મંત્રો અને શ્રીસૂક્તનો પાઠ
લક્ષ્મીજીને પ્રસન્ન કરવા માટે દરરોજ 'શ્રી સૂક્ત'નો પાઠ કરવો અથવા કમળકાકડીની માળાથી નીચે મુજબના બીજ મંત્રનો ૧૦૮ વાર જાપ કરવો
"ૐ શ્રીં હ્રીં શ્રીં મહાલક્ષ્મ્યૈ નમઃ॥"
૫. સાત્વિક આચરણ અને સદ્વિચાર
શ્રાવણ દરમિયાન ઘરમાં સાત્વિક ભોજન બનાવવું અને માંસાહાર કે કોઈપણ પ્રકારના નશાથી સંપૂર્ણ દૂર રહેવું. ક્રોધ, અહંકાર, આળસ અને વાદ-વિવાદનો ત્યાગ કરી પરિવારમાં શાંતિ અને સ્નેહપૂર્ણ વાતાવરણ જાળવવું, કારણ કે જ્યાં ક્લેશ હોય ત્યાં લક્ષ્મીનો વાસ રહેતો નથી.
૬. દાન અને અતિથિ સત્કાર
શ્રાવણ માસમાં જરૂરિયાતમંદોને અન્ન, વસ્ત્ર અને યથાશક્તિ ધનનું દાન કરવાથી પાપોનો નાશ થાય છે અને પુણ્યફળ મળે છે. ઘેર આવેલા અતિથિને ભગવાન સ્વરૂપ માની તેમનું સન્માન કરવું એ માતા લક્ષ્મીની કૃપા મેળવવાનો સરળ માર્ગ છે.
૭. શ્રાવણી શુક્રવારની વિશેષ પૂજા
શ્રાવણ મહિનાના દરેક શુક્રવારે વ્રત અને લક્ષ્મી પૂજનનું વિશેષ મહત્વ છે. આ દિવસે શ્વેત વસ્ત્રો ધારણ કરી માતા લક્ષ્મીને સફેદ મીઠાઈ, સાકર કે ખીરનો ભોગ ધરાવવો. સાંજે દીપ પ્રગટાવી આરતી કરવાથી આર્થિક સંકટો દૂર થાય છે અને ધન-ધાન્યમાં વૃદ્ધિ થાય છે.