Religion: શું મહાભારતનું યુદ્ધ વિદુરની ભૂલને કારણે થયું હતું? જાણો, ભીષ્મ પિતામહે કેમ કહ્યું આવું!
છેલ્લું અપડેટ : 27 Apr 2026
દ્વાપર યુગ દરમિયાન, પાંડવો અને કૌરવો વચ્ચે મહાભારતનું યુદ્ધ થયું. ભીષ્મ પિતામહ, ગુરુ દ્રોણાચાર્ય અને અન્ય મહાન યોદ્ધાઓ પોતાની અનિચ્છા છતાં, વિશ્વાસઘાતી દુર્યોધનના પક્ષે લડવા મજબૂર થયા હતા.
આ બાબત તેમને વારંવાર પીડા આપતી હતી, પરંતુ હસ્તિનાપુર પ્રત્યેની વફાદારીને કારણે તેઓને પોતાના પ્રિય પાંડવો સામે લડવું પડ્યું. દુર્યોધનને યુદ્ધ ટાળવા મનાવવાના ઘણા પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા, પરંતુ ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર, જેની પોતાના ભાઈઓ પ્રત્યેની ઈર્ષ્યા બધી હદ વટાવી ગઈ હતી, તે પાંડવોને પાંચ ગામ આપવા પણ તૈયાર ન હતો. શું આ યુદ્ધ ફક્ત દુર્યોધન અને ધૃતરાષ્ટ્રની મહત્વાકાંક્ષાઓને કારણે જ થયું હતું? ભીષ્મ પિતામહના મતે, યુદ્ધ ભલે દુર્યોધનની જીદને કારણે થયું હોય, પરંતુ વિદુરની કેટલીક ભૂલો પણ તેના માટે જવાબદાર હતી.
મહાત્મા વિદુર ધર્મરાજ યમનો અવતાર હતા અને તેમની 'વિદુર નીતિ' વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે. તેમણે વારંવાર ધૃતરાષ્ટ્રને ભૂલો કરતા અટકાવ્યા હતા, પરંતુ ધૃતરાષ્ટ્રે તેમની સલાહનું પાલન ન કર્યું, જે અંતે કૌરવોના વિનાશનું કારણ બન્યું. આપણે જે ઘટનાની ચર્ચા કરી રહ્યા છીએ તે 'વારણાવત' (લાક્ષ્યાગૃહ)ની ઘટના સાથે સંબંધિત છે. દુર્યોધને લાક્ષ્યાગૃહમાં પાંડવોને જીવતા સળગાવી દેવાનું ષડયંત્ર ઘડ્યું હતું. આ મહેલ એવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો કે તે તરત જ આગ પકડી લે અને પાંડવો અંદર જ બળીને ખાખ થઈ જાય. જોકે, વિદુરજીએ દુર્યોધનના ઇરાદા સમજી લીધા અને સુરંગ ખોદાવીને સમયસર પાંડવોને બચાવી લીધા.
લાક્ષ્યાગૃહની ઘટના સમયે યુધિષ્ઠિરને હસ્તિનાપુરના યુવરાજ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. આ સમગ્ર ષડયંત્રના મૂળ સુધી પહોંચવા માટે વિદુરે પાંડવોને હસ્તિનાપુર પરત ફરવાને બદલે થોડો સમય 'અજ્ઞાત' (છુપા) રહેવાની સલાહ આપી. આ નિર્ણય પાછળથી મહાભારતના યુદ્ધનું વાસ્તવિક કારણ બન્યો. લાક્ષ્યાગૃહમાં પાંડવોનું મૃત્યુ થયું હોવાની ખોટી માહિતી ફેલાતા, દુર્યોધનને ગુપ્ત રીતે હસ્તિનાપુરનો નવો યુવરાજ જાહેર કરી દેવામાં આવ્યો. થોડા સમય પછી જ્યારે પાંડવો હસ્તિનાપુર પાછા ફર્યા, ત્યારે પ્રશ્ન એ ઊભો થયો કે યુવરાજ પદે દુર્યોધન રહેશે કે યુધિષ્ઠિર? અંતે રાજ્યના વિભાજનનો નિર્ણય લેવાયો અને પાંડવોને ઇન્દ્રપ્રસ્થ આપવામાં આવ્યું.
ભીષ્મ પિતામહે આને વિદુરની ભૂલ કેમ ગણાવી?
મહાભારતના યુદ્ધ પહેલા ભીષ્મ પિતામહ પાંડવો સામે લડવાની મજબૂરીને કારણે અત્યંત દુઃખી હતા. તે સમયે વિદુરજી તેમને પોતાની પ્રતિજ્ઞા તોડવા અને પાંડવો સામે યુદ્ધ ન કરવાની સલાહ આપવા પહોંચ્યા. ત્યારે પિતામહે વિદુરને ઠપકો આપતા કહ્યું કે, જો વિદુરે તેમને લાક્ષ્યાગૃહની ઘટના વિશે સમયસર જાણ કરી હોત, તો તેમણે મહારાજા ધૃતરાષ્ટ્ર પર દબાણ લાવીને યુવરાજ યુધિષ્ઠિરની હત્યાનો પ્રયાસ કરવા બદલ દુર્યોધનને મૃત્યુદંડ અપાવ્યો હોત. જો તેમ થયું હોત, તો ભવિષ્યમાં બે યુવરાજ કે રાજ્યના વિભાજન જેવી કોઈ સમસ્યા જ ઊભી ન થઈ હોત અને આ ભીષણ યુદ્ધ ટળી ગયું હોત.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.