Religion: મોહિની એકાદશી પર ભાગ્ય ચમકાવવાની તક; આ પદ્ધતિથી વ્રત ન કરી શકતા લોકો પણ મેળવી શકશે પુણ્ય
છેલ્લું અપડેટ : 27 Apr 2026
સનાતન ધર્મમાં એકાદશીનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. આ દિવસ ભગવાન વિષ્ણુ પ્રત્યેની અતૂટ ભક્તિ, આત્મનિયંત્રણ અને મનની શુદ્ધિનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. દર મહિને આવતી બે એકાદશીઓ પાપોમાંથી મુક્તિ મેળવી પુણ્ય પ્રાપ્ત કરવાની ઉત્તમ તક છે. જોકે, આજના વ્યસ્ત જીવનમાં કે સ્વાસ્થ્યના કારણોસર ઘણા લોકો ઉપવાસ કરી શકતા નથી.
જો તમે પણ ઉપવાસ નથી કરી શકતા, તો ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. કેટલાક ખાસ ઉપાયો દ્વારા તમે વ્રત રાખ્યા વિના પણ એકાદશીનો સંપૂર્ણ લાભ મેળવી શકો છો. ખાસ કરીને 27 એપ્રિલે આવતી મોહિની એકાદશી પર આ પદ્ધતિઓ અત્યંત પ્રભાવશાળી માનવામાં આવે છે.
1. ઇન્દ્રિયો પર નિયંત્રણ: સાચો ઉપવાસ
એકાદશીનો અર્થ માત્ર ભૂખ્યા રહેવું નથી, પરંતુ 'એકાદશ' એટલે કે 11 ઇન્દ્રિયો (10 જ્ઞાનેન્દ્રિય-કર્મેન્દ્રિય અને 1 મન) પર વિજય મેળવવો છે. જો તમે ખોરાકનો ત્યાગ ન કરી શકો, તો આ દિવસે મન, વાણી અને વર્તન પર સંયમ રાખો. ક્રોધ, નકારાત્મક વિચારો અને પરનિંદાથી દૂર રહેવું એ જ સાચો ઉપવાસ છે.
2. અનાજનો ત્યાગ અને સાત્વિક આહાર
જો તમે સંપૂર્ણ ઉપવાસ ન કરી શકો, તો પણ આ દિવસે ચોખા, ઘઉં અને કઠોળ જેવા અનાજનો ત્યાગ કરવો જોઈએ.
ખોરાકમાં ફળો, દૂધ અથવા સૂકા મેવા લઈ શકાય.
સાબુદાણા કે મોરૈયો જેવો ફરાળી આહાર લો.
દિવસમાં માત્ર એક જ વાર સાત્વિક ભોજન લેવાનો આગ્રહ રાખો. તળેલું અને મસાલેદાર ખાવાનું ટાળો જેથી મન શાંત રહે.
3. ભગવાન વિષ્ણુની માનસિક અને આધ્યાત્મિક પૂજા
એકાદશીના દિવસે સવારે વહેલા ઉઠી, સ્નાન કરી ભગવાન વિષ્ણુની આરાધના કરો.
મંત્ર જાપ: "ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય" મંત્રનો સતત જાપ કરો.
પાઠ: વિષ્ણુ સહસ્ત્રનામ અથવા ગજેન્દ્ર મોક્ષનો પાઠ કરવો અત્યંત શુભ છે.
શાસ્ત્રો મુજબ, અંતરની સાચી ભક્તિ બાહ્ય ઉપવાસ કરતાં પણ વધુ ફળદાયી નીવડે છે.
4. વર્ષની 26 એકાદશીઓના નામનું સ્મરણ
જે લોકો નિયમિત ઉપવાસ કરી શકતા નથી, તેમના માટે એક શ્રેષ્ઠ માર્ગ એ છે કે વર્ષની તમામ 26 એકાદશીઓના નામનો જાપ કરવો. શ્રદ્ધાપૂર્વક નામોનું સ્મરણ કરવાથી પણ ઉપવાસ જેટલું જ પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે.
5. દ્વાદશીનું મહત્ત્વ
એકાદશીના પછીના દિવસે એટલે કે દ્વાદશીના દિવસે વ્રત પારણા વખતે તુલસીના પાન, ગંગાજળ અને આમળાનું સેવન અવશ્ય કરો. આનાથી શરીર શુદ્ધ થાય છે અને અજાણતા થયેલી ભૂલોનું નિવારણ થાય છે.
મોહિની એકાદશી (27 એપ્રિલ) નું ખાસ મહત્ત્વ
વૈશાખ મહિનાના શુક્લ પક્ષની એકાદશી એટલે મોહિની એકાદશી. પૌરાણિક કથા મુજબ, સમુદ્ર મંથન વખતે દેવોના રક્ષણ માટે ભગવાન વિષ્ણુએ આ દિવસે મોહિની સ્વરૂપ ધારણ કર્યું હતું. આ દિવસે કરેલી ભક્તિ જીવનમાંથી નકારાત્મકતા દૂર કરી સુખ-સમૃદ્ધિ લાવે છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.