જમતી વખતે આ નાની બાબતોનું રાખો ધ્યાન, ભોજન બનશે પ્રસાદ અને મળશે ઈશ્વરના અદ્ભુત આશીર્વાદ!
છેલ્લું અપડેટ : 27 Aug 2026
આપણે દરરોજ ખાઈએ છીએ, પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આપણા શાસ્ત્રો જમતા પહેલા અને પછી શું કહે છે? હિન્દુ ધર્મમાં, ખોરાકને ફક્ત પેટ ભરવાનું સાધન જ નહીં, પણ એક પવિત્ર કાર્ય માનવામાં આવે છે. યોગ્ય રીતે ખાવાથી શરીર સ્વસ્થ રહે છે પણ મન પણ શાંત અને સકારાત્મક રહે છે.
ધર્મમાં ખોરાકને પવિત્ર કેમ માનવામાં આવે છે?
શાસ્ત્રો અનુસાર, ખોરાકને પ્રસાદનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. ખોરાક દેવી અન્નપૂર્ણા અને ભગવાન વિષ્ણુ સાથે સંકળાયેલ છે. મનુસ્મૃતિ અને ગરુડ પુરાણમાં જણાવાયું છે કે વ્યક્તિ ખાતી વખતે જે લાગણીઓ અનુભવે છે તે તેના મન અને જીવન પર સમાન અસર કરે છે. તેથી, ખાતી વખતે અને ખાતી વખતે કેટલાક સરળ નિયમોનું પાલન કરવાની પરંપરા રહી છે.
ખાતા પહેલા પાલન કરવા માટેના ધાર્મિક નિયમો
હાથ-પગ ધોયા પછી જ ખાઓ
ખાતા પહેલા હાથ-પગ ધોવાનો આ નિયમ માત્ર સ્વચ્છતાનું જ નહીં પણ શુદ્ધતાનું પણ પ્રતીક છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ સ્વચ્છ શરીર સાથે ખાવાથી મન પણ શુદ્ધ થાય છે.
ભોજન શરૂ કરતા પહેલા ભગવાનનું સ્મરણ કરવું જોઈએ
ભોજન શરૂ કરતા પહેલા, વ્યક્તિએ મનમાં ભગવાનનો આભાર માનવો જોઈએ. ઘણા ઘરોમાં હજુ પણ કહેવામાં આવે છે: "અન્ન બ્રહ્મ છે." આ ખોરાક પ્રત્યે આદર જાળવી રાખે છે.
સૌપ્રથમ ગાય, કાગડો અથવા જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિને ભોજન અર્પણ કરો.
શાસ્ત્રોમાં જણાવાયું છે કે ખોરાકનો પહેલો ભાગ બીજા માટે હોવો જોઈએ. આ દાનભાવની ભાવનાને પ્રોત્સાહન આપે છે અને અહંકાર ઘટાડે છે.
શાંત મનથી ભોજન કરો
જમતી વખતે: ગુસ્સો, દલીલો, મોબાઇલ ફોન અથવા ટેલિવિઝન ટાળો. એવું માનવામાં આવે છે કે અશાંત મનથી ભોજન કરવાથી શરીરને સંપૂર્ણ ફાયદો થતો નથી.
જમતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો
ખોરાકની ટીકા ન કરો
શાસ્ત્રોમાં ખોરાકનું ખરાબ બોલવું ખોટું માનવામાં આવે છે. જે આદર સાથે પ્રાપ્ત થાય છે તેને સ્વીકારવું એ ધર્મ (સદાચાર) છે.
જરૂરિયાત કરતાં વધુ ન ખાઓ
આયુર્વેદ અને ધર્મ બંનેમાં વધુ પડતું ભોજન હાનિકારક માનવામાં આવે છે. સંયમને એક મહાન ગુણ માનવામાં આવે છે.
જમ્યા પછી પાળવા માટેના ધાર્મિક નિયમો
જમ્યા પછી હાથ અને ચહેરો ધોવા એ માત્ર સ્વચ્છતાની નિશાની જ નથી પણ પૂર્ણતાની નિશાની પણ છે.
જમ્યા પછી પોતાને વિચારવું કે "હું ભોજન માટે ભાગ્યશાળી છું," કૃતજ્ઞતા શીખવે છે.
ધાર્મિક અને આયુર્વેદિક બંને માન્યતાઓ અનુસાર, જમ્યા પછી થોડું ચાલવું શરીર માટે સારું માનવામાં આવે છે.
શાસ્ત્રોમાં જણાવાયું છે કે જમ્યા પછી મન અને વાણી શુદ્ધ રાખવી જોઈએ, કારણ કે શરીર પહેલાથી જ ઊર્જા શોષી લે છે.
આ નિયમોથી શું ફાયદા થાય છે?
ખોરાક પ્રત્યે આદર વધે છે
મન શાંત અને સકારાત્મક રહે છે
ઘરમાં શાંતિ અને ખુશીનું વાતાવરણ બને છે
ધીમે ધીમે, શિસ્ત અને સંયમ જીવનનો એક ભાગ બની જાય છે
આ નિયમો ભય કે અંધશ્રદ્ધા પર આધારિત નથી, પરંતુ અનુભવ અને પરંપરા પર આધારિત છે.
જમ્યા પહેલા અને પછી ધાર્મિક નિયમો ખૂબ મુશ્કેલ નથી. તેઓ આપણને શીખવે છે કે ખોરાક ફક્ત ખાવાની વસ્તુ નથી, પરંતુ ભગવાન તરફથી ભેટ છે. રોજિંદા જીવનમાં આ નાની આદતો અપનાવવાથી શરીર સ્વસ્થ રહે છે પણ મન અને જીવનમાં સંતુલન પણ જળવાઈ રહે છે. ભગવાનના આશીર્વાદ મહાન કાર્યો દ્વારા નહીં પરંતુ દૈનિક સ્વસ્થ ટેવો દ્વારા જાળવવામાં આવે છે.
