નવરાત્રિના પાંચમા નોરતે કરો માં સ્કંદમાતાની પૂજા: સંતાન સુખ અને મોક્ષની પ્રાપ્તિ માટે જાણો વિધિ, સ્વરૂપ અને પ્રિય ભોગ
નવરાત્રિ દરમિયાન માં દુર્ગાના નવ દિવ્ય સ્વરૂપોની શાસ્ત્રોક્ત વિધિથી આરાધના કરવામાં આવે છે. નવરાત્રિના પાંચમા દિવસે દેવીના પાંચમા સ્વરૂપ એટલે કે માં સ્કંદમાતાની પૂજા કરવાનું વિશેષ વિધાન છે.
જે દંપતીઓ સંતાન સુખથી વંચિત હોય અથવા સંતાન સંબંધિત મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા હોય, તેમના માટે માં સ્કંદમાતાની ઉપાસના અત્યંત ફળદાયી માનવામાં આવે છે.
માં સ્કંદમાતાનું દિવ્ય સ્વરૂપ
ભગવાન કાર્તિકેય (સ્કંદ)ના માતા હોવાથી તેમને 'સ્કંદમાતા' કહેવામાં આવે છે. માં સ્કંદમાતા ચતુર્ભુજ છે. તેઓ પોતાના ઉપરના જમણા હાથથી ખોળામાં બાળ સ્વરૂપ ભગવાન સ્કંદને તેડેલા રાખે છે અને નીચેના હાથમાં કમળનું પુષ્પ ધારણ કરે છે. તેમનો ઉપરનો ડાબો હાથ વરદમુદ્રામાં અભયદાન આપે છે, જ્યારે નીચેના ડાબા હાથમાં પણ કમળનું પુષ્પ શોભે છે. કમળના આસન પર બિરાજમાન હોવાથી તેમને 'પદ્માસના દેવી' પણ કહેવામાં આવે છે. તેમનું વાહન સિંહ છે. માન્યતા છે કે માં સ્કંદમાતા પોતાના ભક્તો પર અત્યંત શીઘ્ર પ્રસન્ન થઈ તેમને મોક્ષ અને પરમ શાંતિ પ્રદાન કરે છે.
માં સ્કંદમાતાનો પ્રિય ભોગ
નવરાત્રિના પાંચમા નોરતે માં સ્કંદમાતાને ખાસ કરીને કેળાંનો ભોગ ધરાવવામાં આવે છે. પૂજા બાદ આ કેળાંને પ્રસાદ રૂપે ગ્રહણ કરવું શુભ માનવામાં આવે છે. માન્યતા અનુસાર, આ પ્રસાદ ગ્રહણ કરવાથી ઉત્તમ સ્વાસ્થ્ય અને સંતાન પ્રાપ્તિના માર્ગમાં આવતી તમામ અડચણો દૂર થાય છે. આ ઉપરાંત દેવીને દૂધની બનાવટો અને કેસરવાળી ખીરનો ભોગ પણ અર્પણ કરી શકાય છે.
શાસ્ત્રો મુજબ સ્કંદમાતા સૂર્યમંડળના અધિષ્ઠાત્રી દેવી હોવાથી, તેમની નિષ્ઠાપૂર્વક ઉપાસના કરનાર ભક્તને અલૌકિક તેજ, ઉત્તમ કીર્તિ અને ભવસાગર પાર કરવાનું સામર્થ્ય પ્રાપ્ત થાય છે.
પૂજા વિધિ
સ્નાન અને સંકલ્પ: પાંચમા નોરતે વહેલી સવારે બ્રહ્મમુહૂર્તમાં ઊઠી, સ્નાનાદિ નિત્યકર્મથી પરવારી સ્વચ્છ વસ્ત્રો (શક્ય હોય તો પીળા કે સફેદ રંગના) ધારણ કરો.
પૂજા સ્થાનની પવિત્રતા: ઘરના મંદિર અને પૂજાસ્થળને ગંગાજળ છાંટી પવિત્ર કરો.
અર્પણ: માં સ્કંદમાતાને ચંદન, કંકુ, અક્ષત, સુગંધિત પુષ્પો (ખાસ કરીને પીળાં ફૂલ કે કમળ) અને ફળો અર્પણ કરો.
દીપ-ધૂપ અને મંત્રજાપ: ઘીનો દીવો પ્રગટાવી માં સ્કંદમાતાના બીજ મંત્ર (ॐ देवी स्कन्दमातायै नमः) નો ૧૦૮ વાર જાપ કરો તથા સ્કંદમાતા ચાલીસા કે સ્તોત્રનો પાઠ કરો.
ભોગ અને કથા: દેવીને કેળાં અને મિષ્ઠાનનો નૈવેદ્ય ધરાવો અને વ્રત કથાનું પઠન કે શ્રવણ કરો.
આરતી: પરિવાર સાથે માંની કપૂર આરતી કરી ઘર-પરિવારમાં સુખ, શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને સંતાનકલ્યાણ માટે પ્રાર્થના કરો.
જો કોઈ કારણોસર ઉપવાસ રાખવો શક્ય ન હોય, તો શુદ્ધ મનથી માત્ર આ પૂજાવિધિ અને મંત્રજાપ કરવાથી પણ માં સ્કંદમાતાના પૂર્ણ આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય છે.
