Religion : દવા લેતી વખતે એકાદશીનું વ્રત રાખવું કે નહીં? જાણો શું કહે છે ધર્મશાસ્ત્ર
છેલ્લું અપડેટ : 21 Apr 2026
મોહિની એકાદશી વૈશાખ મહિનાની શુક્લ એકાદશી પર મનાવવામાં આવે છે, જે આ વખતે 27 એપ્રિલે મનાવવામાં આવશે. ઘણા લોકો અનિશ્ચિત છે કે એકાદશીના વ્રત દરમિયાન દવા લેવી સ્વીકાર્ય છે કે નહીં. શું આનાથી ઉપવાસ તૂટી જશે? ચાલો જાણીએ કે આપણા શાસ્ત્રો આ વિશે શું કહે છે.
એકાદશીના વ્રતના ફાયદા
હિન્દુ શાસ્ત્રો એકાદશીના વ્રતનું વિશેષ મહત્વ જણાવે છે, જેનો આપણા શરીર પર સકારાત્મક પ્રભાવ પડે છે. દરેક એકાદશીના દિવસે ઉપવાસ કરવાથી ભક્તના બધા પાપો શુદ્ધ થાય છે અને ભગવાન વિષ્ણુના અપાર આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય છે. આ વ્રત રાખવાથી માનસિક શાંતિ પણ મળે છે. વધુમાં, એકાદશીનું વ્રત ભક્તિ અને આધ્યાત્મિક વિકાસ માટે ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે.
શું કોઈ દવા લઈ શકે છે?
એવું માનવામાં આવે છે કે જો શરીરની સાથે મન ભક્તિમાં વ્યસ્ત ન હોય, તો ફક્ત ઉપવાસના ફાયદા ઓછા થાય છે. ઉપવાસ દરમિયાન સ્વાસ્થ્યની અવગણના કરવી શાસ્ત્રો અનુસાર નથી. ભગવાનની સેવા કરવા અથવા તેમની પૂજા કરવા માટે શરીરને સ્વસ્થ રાખવું ખૂબ જ જરૂરી છે, તેથી જો જરૂરી હોય તો, તમે ઉપવાસ દરમિયાન દવાઓ લઈ શકો છો. જો તમારી દવા ખોરાક સાથે લેવી જ પડે, તો ફળ આધારિત ઉપવાસ (ફળો, દૂધ) રાખો અને દવા લીધા પછી કંઈક હળવું ખાઓ.
શાસ્ત્રો શું કહે છે
શાસ્ત્રો અનુસાર, બીમાર હોય અથવા દવા લેતી હોય ત્યારે એકાદશી ઉપવાસ કરવો એ વૈકલ્પિક છે, ફરજિયાત નથી. જો કોઈ વ્યક્તિ બીમાર હોય અથવા દવા લેતી હોય, તો તેઓ ઉપવાસને બદલે ફળો સાથે ઉપવાસ કરી શકે છે. બાળકો, સગર્ભા સ્ત્રીઓ અને વૃદ્ધોને પણ આ જ નિયમો લાગુ પડે છે.
જો ઉપવાસ દરમિયાન કોઈ વ્યક્તિની સ્થિતિ વધુ ખરાબ થાય, તો તેમના સ્વાસ્થ્યને પ્રાથમિકતા આપવી અને ઉપવાસ તોડવો યોગ્ય રહેશે. આવી સ્થિતિમાં, તમે ભગવાન વિષ્ણુ પાસેથી ક્ષમા માંગીને ઉપવાસ તોડી શકો છો; આનાથી કોઈ પાપ લાગતું નથી.
એકાદશી વ્રતના નિયમો
એકાદશી પર તુલસીના પાન તોડશો નહીં કે તુલસીના છોડને પાણી ચઢાવશો નહીં.
એકાદશી પર ચોખા ખાવાની પણ મનાઈ છે.
એકાદશી પૂજા દરમિયાન ભગવાન વિષ્ણુને ચઢાવેલા પ્રસાદમાં તુલસીના પાનનો સમાવેશ કરો.
બીજા દિવસે, જેને સામાન્ય રીતે 'પારણ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, સવારે વહેલા સ્નાન કરો અને ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરો. સૂર્યોદય પછી ઉપવાસ તોડો.
