Religion: માતંગી જયંતિ 2026; જાણો દસ મહાવિદ્યાની નવમી શક્તિનું મહત્વ અને તેમના પ્રાગટ્યની પૌરાણિક કથા
છેલ્લું અપડેટ : 20 Apr 2026
હિન્દુ પંચાંગ અનુસાર, દર વર્ષે વૈશાખ મહિનાના શુક્લ પક્ષની ત્રીજ (અખાત્રીજ) ના દિવસે માતંગી જયંતિ ઉજવવામાં આવે છે. આ વર્ષે 20 એપ્રિલ, 2026 ના રોજ આ પર્વ મનાવવામાં આવી રહ્યો છે. માતંગી દેવી એ દસ મહાવિદ્યામાં નવમું સ્થાન ધરાવે છે અને તેમને લલિત સુંદરીના મંત્રી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
માતંગી જયંતિ 2026: શુભ મુહૂર્ત
દ્રિક પંચાંગ અનુસાર, વૈશાખ શુક્લ પક્ષની તૃતીયા તિથિનો પ્રારંભ 19 એપ્રિલના રોજ સવારે 10:49 વાગ્યે થયો છે અને આ તિથિ 20 એપ્રિલના રોજ સવારે 07:27 વાગ્યે પૂર્ણ થઈ છે. ઉદયા તિથિ મુજબ, માતંગી જયંતિની ઉજવણી 20 એપ્રિલના રોજ કરવામાં આવશે.
કેવું છે માતા માતંગીનું સ્વરૂપ?
દેવી માતંગીનું સ્વરૂપ અત્યંત દિવ્ય અને મનોહર છે. તેમનો વર્ણ શ્યામ છે અને મસ્તક પર અર્ધચંદ્ર વિરાજમાન છે. તેઓ રત્નજડિત સિંહાસન પર બિરાજમાન છે અને શુક (પોપટ) ને અત્યંત પ્રિય ગણે છે. તેમને 'રાજમાતંગી' અથવા 'ઉચ્ચિષ્ઠ ચાંડાલીની' તરીકે પણ પૂજવામાં આવે છે.
પૂજા કરવાના અદ્ભુત લાભો
શાસ્ત્રો મુજબ માતા માતંગીની સાધનાથી અનેક સિદ્ધિઓ પ્રાપ્ત થાય છે:
વાણીની શક્તિ: દેવી માતંગીને વાણીની અધિષ્ઠાત્રી દેવી માનવામાં આવે છે. તેમની પૂજાથી વાણીમાં પ્રભાવ વધે છે અને વાણી દોષ દૂર થાય છે.
કલા અને સંગીત: સંગીત, નૃત્ય અને લલિત કલાઓ સાથે જોડાયેલા લોકો માટે તેમની આરાધના સર્વોપરી છે.
લક્ષ્મી અને સમૃદ્ધિ: માતંગી પૂજાથી આર્થિક અવરોધો દૂર થાય છે અને સાંસારિક સુખની પ્રાપ્તિ થાય છે.
સુખી લગ્નજીવન: લગ્નજીવનમાં આવતી અડચણો દૂર કરવા અને દામ્પત્યમાં પ્રેમ વધારવા માટે આ દેવીની ઉપાસના અચૂક માનવામાં આવે છે.
પૌરાણિક કથા: કેવી રીતે પ્રગટ થયા માતા?
માતા માતંગીના પ્રાગટ્ય પાછળ બે મુખ્ય કથાઓ પ્રચલિત છે:
ઋષિ માતંગની તપસ્યા: માતંગ નામના ઋષિએ દેવી ત્રિપુરા સુંદરીની કઠોર સાધના કરી હતી. તેમની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને દેવીએ તેમની પુત્રી તરીકે જન્મ લીધો, તેથી તેઓ 'માતંગી' કહેવાયા.
શિવ-પાર્વતીનું ચાંડાલ સ્વરૂપ: અન્ય એક માન્યતા મુજબ, જ્યારે ભગવાન શિવ અને પાર્વતીએ દૈવી લીલા કરવા માટે ચાંડાલનું રૂપ લીધું હતું, ત્યારે દેવી પાર્વતીના તે દિવ્ય તેજમાંથી માતા માતંગી પ્રગટ થયા હતા.
ઉજવણી અને વિધિ
માતંગી જયંતિ પર ભક્તો દેવીની પૂજામાં સુગંધિત પુષ્પો અને વિશેષ ભોગ અર્પણ કરે છે. આ દિવસે કન્યા પૂજનનું પણ અનેરું મહત્વ છે. ખાસ કરીને શક્તિપીઠોમાં આ દિવસે વિશેષ હોમ-હવન અને અનુષ્ઠાન કરવામાં આવે છે.