Religion: કૂર્મ જયંતિ શા માટે ઉજવવામાં આવે છે? જાણો આ દિવસનું મહત્ત્વ
છેલ્લું અપડેટ : 24 Apr 2026
કૂર્મ જયંતિ 1 મે, 2026 ના રોજ આવે છે. કૂર્મ ભગવાન વિષ્ણુનો બીજો અને સૌથી પ્રખ્યાત અવતાર છે. કૂર્મ જયંતિ બ્રહ્મ વૈશાખ મહિનાની પૂર્ણિમાના દિવસે ઉજવવામાં આવે છે. 2026 માં, આ તહેવાર 15 મે, રવિવારના રોજ આવે છે. કૂર્મ એટલે કાચબો, અને તે ભગવાન વિષ્ણુના મુખ્ય અવતારોમાંનો એક માનવામાં આવે છે.
આ અવતાર ઊંડાણ અને આત્મનિરીક્ષણ સાથે સંકળાયેલ છે. આ દિવસે કાચબાના રૂપમાં ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરવાથી મન શાંત થાય છે, ચિંતા ઓછી થાય છે અને સકારાત્મક ઉર્જા વધે છે. જાણો તેમણે કૂર્મ અવતાર કેમ લીધો, તેનું મહત્વ અને પૂજાની પદ્ધતિ.
કૂર્મ જયંતિ મુહૂર્ત 2026
વૈશાખ પૂર્ણિમા 30 એપ્રિલ, 2026ના રોજ રાત્રે 9:12 વાગ્યે શરૂ થશે અને બીજા દિવસે રાત્રે 10:52 વાગ્યે સમાપ્ત થશે.
કૂર્મ જયંતિ મુહૂર્ત - સાંજે 4:17 - સાંજે 6:56
કૂર્મ અવતાર શું છે?
કૂર્મ અવતાર એ ભગવાન વિષ્ણુનું સ્વરૂપ છે જેમાં તેમણે કાચબાનું રૂપ ધારણ કર્યું હતું. દશાવતારોમાં તેના સ્થાન અંગે વિવિધ ગ્રંથો અલગ અલગ છે. પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, સમુદ્રમંથન દરમિયાન, ભગવાન વિષ્ણુએ મંદાર પર્વતને સ્થિર કરવા માટે કાચબાનું રૂપ ધારણ કર્યું હતું અને તેને પોતાની પીઠ પર ટેકો આપ્યો હતો.
માનવ જીવન કાચબાથી શરૂ થયું
મોટાભાગના ગ્રંથો એવું પણ માને છે કે આ અવતાર કાચબા સાથે જોડાયેલો છે. આ અવતાર દર્શાવે છે કે સૃષ્ટિની ઉત્પત્તિ અને જીવનનો વિકાસ પાણી સાથે જોડાયેલો છે. ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષના ચાર જીવન લક્ષ્યોનું સંતુલન સંપૂર્ણ જીવનનો પાયો છે.
કૂર્મ અવતાર એક રહસ્યમય રહસ્ય છે
વિષ્ણુનો કૂર્મ અવતાર ધીરજ, દ્રઢતા અને સ્થિરતાનો ગહન આધ્યાત્મિક સંદેશ આપે છે. જેમ કાચબો અડગતાથી પોતાનો ભાર ઉપાડે છે, તેમ ભગવાન વિષ્ણુ આ સ્વરૂપમાં પ્રતીક કરે છે કે સાચી શક્તિ સ્થિરતા અને અટલ શ્રદ્ધામાં રહેલી છે.
કૂર્મ જયંતિ પૂજા વિધિ
આ દિવસે, વૈષ્ણવો ભગવાન કૂર્મ માટે દિવસભર ઉપવાસ રાખે છે અને કૂર્મ પુરાણ અને શ્રી વિષ્ણુ સહસ્ત્રનામનો પાઠ કરે છે. બ્રહ્મ મુહૂર્ત દરમિયાન સવારે ઉઠીને પવિત્ર નદી, તળાવ અથવા ઘરે સ્નાન કરે છે. સ્વચ્છ કપડાં પહેરો, ઉપવાસનું વ્રત લો અને ભગવાન વિષ્ણુનું ધ્યાન કરો. તમારા ઘરમાં મંદિર અથવા કોઈપણ સ્વચ્છ જગ્યાએ ભગવાન વિષ્ણુ અથવા કૂર્મ અવતારની મૂર્તિ/ચિત્ર સ્થાપિત કરો. એક વાસણમાં પાણી ભરો અને તેમાં કેરીના પાન અને નાળિયેર મૂકો. પૂજા સ્થાન પર દીવો, ધૂપ, ફૂલો, તુલસીના પાન અને શુદ્ધ પાણી મૂકો.
આ પછી, ભગવાન વિષ્ણુની આરાધના કરો અને તેમને પાણી, અખંડ ચોખાના દાણા, ચંદન અને ફૂલો અર્પણ કરો. તુલસીના પાન અર્પણ કરવાનું ખાસ કરીને શુભ માનવામાં આવે છે. "ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય" મંત્રનો ઓછામાં ઓછો 108 વખત જાપ કરો. વિષ્ણુ સહસ્ત્રનામ અથવા કૂર્મ અવતાર સંબંધિત વાર્તાનો પાઠ કરો. કૂર્મ પુરાણનો પાઠ કરવો એ ખાસ ફળદાયી માનવામાં આવે છે. ભગવાનને ફળો, મીઠાઈ, ખીર અથવા સાત્વિક ભોજન અર્પણ કરો. ઘીનો દીવો પ્રગટાવો અને ભગવાન વિષ્ણુની આરતી કરો.
આ દિવસે જરૂરિયાતમંદોને પાણી, ખોરાક, કપડાં અથવા અન્ય પ્રસાદથી ભરેલું વાસણ દાન કરવું શુભ માનવામાં આવે છે. બ્રાહ્મણો કે ગરીબોને ભોજન કરાવવાથી વિશેષ પુણ્ય મળે છે. આખો દિવસ તમારી ક્ષમતા મુજબ ઉપવાસ કરો અને સાત્વિક ભોજન લો. રાત્રે જાગતા રહો અને બીજા દિવસે પૂજા પછી ઉપવાસ તોડો.
કૂર્મ જયંતિ પૂજા મંત્ર
ॐ कच्छपेसाय विद्महे महाबलाय धीमहि. तन्नो कूर्मः प्रचोदयात्॥
ॐ कूर्माय नमः.
નોંધ: આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
