જન્માષ્ટમી પર નાથદ્વારામાં કાન્હાને પીરસવામાં આવે છે 56 વાનગીઓનો થાળ, જાણો તેના વિશે
છેલ્લું અપડેટ : 31 Aug 2026
રાજસ્થાનના રાજસમંદ જિલ્લામાં સ્થિત નાથદ્વારા ફક્ત એક તીર્થસ્થાન નથી, પરંતુ ભગવાન શ્રીનાથજીની ભક્તિ, સંસ્કૃતિ અને પરંપરાઓનો અનોખો સંગમ છે. અહીં જન્માષ્ટમીનો તહેવાર ખૂબ જ ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે.
આ દિવસે કાન્હાની જન્મજયંતીમાં ભાગ લેવા માટે ભક્તો દૂર-દૂરથી આવે છે. નાથદ્વારાની વિશેષતા છપ્પન ભોગ એટલે કે 56 પ્રકારની સ્વાદિષ્ટ અને અદ્ભુત વાનગીઓ છે, જે ભગવાનને અર્પણ કરવામાં આવે છે. નાથદ્વારા વૈષ્ણવ પરંપરાના પુષ્ટિ માર્ગનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. અહીં શ્રીનાથજી મંદિરમાં ભગવાન કૃષ્ણની પૂજા શ્રીનાથજી તરીકે કરવામાં આવે છે. જન્માષ્ટમી પર કલાકો સુધી ચાલતા ભજન-કીર્તન, ખાસ સજાવટ અને અદ્ભુત સજાવટ જોવા લાયક છે.
શ્રીનાથજી મંદિરનો ઈતિહાસ
નાથદ્વારાના શ્રીનાથજી મંદિરમાં ભગવાન કૃષ્ણના બાળ સ્વરૂપની પૂજા કરવામાં આવે છે. અહીં કાન્હાનું બાળ સ્વરૂપ શ્રીનાથજીની મૂર્તિ તરીકે બેઠેલું છે. એવું માનવામાં આવે છે કે શ્રીનાથજીની મૂર્તિ ગોવર્ધન પર્વત પરથી જ પ્રગટ થઈ હતી. 17મી સદીમાં, ઔરંગઝેબના શાસનકાળ દરમિયાન, જ્યારે હિન્દુ મંદિરો અને મૂર્તિઓનો નાશ થઈ રહ્યો હતો, ત્યારે શ્રીનાથજીની મૂર્તિને વૃંદાવનથી સુરક્ષિત રીતે લઈ જવામાં આવી હતી. રસ્તામાં, નાથદ્વારા નજીકના સિંગાર ગામમાં રથનું ચક્ર કાદવમાં ફસાઈ ગયું. આ સૂચવે છે કે ભગવાન અહીં રહેવા માંગતા હતા, તેથી આ સ્થાન પર મંદિર બનાવવામાં આવ્યું હતું.
છપ્પન ભોગની વિશેષતા
નાથદ્વારાની છપ્પન ભોગ પરંપરા પાછળની માન્યતા એ છે કે જ્યારે શ્રી કૃષ્ણએ ગોવર્ધન પૂજા દરમિયાન સતત 7 દિવસ સુધી ગોવર્ધન પર્વત ઉપાડ્યો, ત્યારે માતા યશોદાએ તેમની ભૂખ સંતોષવા માટે 56 વાનગીઓ તૈયાર કરી હતી. આ પરંપરા આજે પણ નાથદ્વારામાં દરેક જન્માષ્ટમી પર અનુસરવામાં આવે છે, જેમાં અનેક પ્રકારની મીઠાઈઓ, નાસ્તો, પીણાં અને મુખ્ય ભોજનનો સમાવેશ થાય છે.
જન્મષ્ટમીની રાત્રે ભવ્ય કાર્યક્રમ
દર વર્ષે જન્માષ્ટમીના દિવસે મધ્યરાત્રિ 12 વાગ્યે ભગવાનની જન્મજયંતિ મંગળ આરતી સાથે ઉજવવામાં આવે છે. ભક્તો ફૂલો, ચાંદી અને સોનાના આભૂષણોથી શણગારેલા શ્રીનાથજીના દર્શન કરે છે. ઢોલ, શંખ અને ઘંટનો અવાજ વાતાવરણને ભક્તિમય બનાવે છે.
નાથદ્વારા યાત્રા પર કેવી રીતે જવું?
નાથદ્વારા ઉદયપુરથી લગભગ 48 કિમી દૂર આવેલું છે, જ્યાંથી તમે બસ અથવા ટેક્સી દ્વારા સરળતાથી પહોંચી શકો છો. નાથદ્વારામાં રહેવા માટે તમને ધર્મશાળાઓથી લઈને હોટલ સુધીના ઘણા વિકલ્પો મળશે. અહીં મુલાકાત લેવાનો શ્રેષ્ઠ સમય જન્માષ્ટમી છે. આ ઉપરાંત, કાર્તિક અને હોળી પર અહીં ખાસ કાર્યક્રમોનું પણ આયોજન કરવામાં આવે છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
