VIDEO: Jagannath Rath Yatra 2026 / ભગવાન જગન્નાથના માસી કોણ છે, જેમને મળવા માટે દર વર્ષે નીકળે છે રથયાત્રા?
છેલ્લું અપડેટ : 15 Jul 2026
16 જુલાઈ ગુરુવારથી છે. શ્રી મંદિરથી નીકળતી રથયાત્રા ગુંડિચા મંદિર જાય છે અને પછી ત્યાંથી શ્રી મંદિર આવે છે. ભગવાન જગન્નાથજી મોટા ભાઈ બલભદ્ર અને નાની બહેન સુભદ્રા સાથે પોતાના માસીના ઘરે ગુંડિચા મંદિર જાય છે. ત્યાં તેઓ થોડા દિવસ વિશ્રામ કરે છે, પછી ત્યાંથી પાછા ફરે છે. ભગવાનનું નગર ભ્રમણ દર વર્ષે થાય છે.
ભગવાન જગન્નાથે રાણી ગુંડિચાને બનાવ્યા પોતાના માસી
ઓડિશાના તત્કાલીન રાજા ઇન્દ્રદ્યુમ્ને શ્રીમંદિરનું નિર્માણ તો કરાવી લીધું હતું, પરંતુ તેમાં મૂર્તિઓની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા માટે કોઈ યોગ્ય પુરોહિત મળી રહ્યા નહોતા. ત્યારે એક દિવસ નારદજીએ રાજાને જણાવ્યું કે બ્રહ્માજી જ આ મંદિરમાં પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા કરાવી શકે છે. રાજા બ્રહ્મલોક જવા તૈયાર થઈ ગયા, પરંતુ નારદજીએ કહ્યું કે ત્યાંથી પાછા આવવામાં ઘણા યુગો વીતી જશે. આના પર રાણી ગુંડિચાએ સમાધિ લઈને તપ કરવાનું વચન આપ્યું. રાજા બ્રહ્મલોક ચાલ્યા ગયા, જ્યારે તેઓ બ્રહ્માજી સાથે પાછા આવ્યા ત્યારે શ્રીમંદિર રેતીમાં દબાઈ ગયું હતું. ઘણા યુગો વીતી ગયા હતા. પુરીમાં ગાલુ માધવ નવા રાજા હતા. રાજા ઇન્દ્રદ્યુમ્ને ગાલુ માધવને શ્રી મંદિરની આખી સચ્ચાઈ જણાવી. ખોદકામ પછી મંદિરનું ગર્ભગૃહ શોધાયું, જ્યાં મૂર્તિઓની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા થવાની હતી.
બીજી તરફ, રાણી ગુંડિચાને પતિના પાછા આવવાનો સંકેત મળ્યો તો તેમની સમાધિ તૂટી. તેમની સામે એક દંપતી હતું, તેમને તેમણે મંદિર ચાલવા કહ્યું. રાણી જ્યારે શ્રીમંદિર પહોંચ્યા ત્યારે ત્યાં રાજા ઇન્દ્રદ્યુમ્ન સાથે તેમનું મિલન થયું. આ મિલનથી રાજા ગાલુ માધવને આખી ઘટનાનું પ્રમાણ મળી ગયું અને તેમણે સચ્ચાઈ સ્વીકારી લીધી. બ્રહ્માજીએ પૂરી વિધિ-વિધાનથી શ્રી મંદિરના ગર્ભગૃહમાં ભગવાન જગન્નાથ, બલભદ્ર અને સુભદ્રાજીની મૂર્તિઓની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા કરાવી. આનાથી પ્રસન્ન થઈને ભગવાન જગન્નાથે રાજાને વરદાન આપ્યા અને રાણી ગુંડિચાને કહ્યું કે તમે માતાની જેમ અમારી પ્રતીક્ષા કરી છે, આ કારણે તમે મારા માસી છો. તમને મળવા માટે હું દર વર્ષે આવીશ. રાણી ગુંડિચાએ જે સ્થાન પર તપ કર્યું હતું, ત્યાં જ ગુંડિચા મંદિર બન્યું. પોતાના વચન અનુસાર, દર વર્ષે ભગવાન જગન્નાથ રથ પર સવાર થઈને માસીને મળવા ગુંડિચા મંદિર જાય છે. ત્યાં તેઓ 7 દિવસ રહે છે. આખા વર્ષમાં આ 7 દિવસોમાં જ એ મંદિરમાં પૂજા થાય છે.
પુરીમાં છે માસી મા (મૌસી માં) મંદિર
પુરીમાં દેવી અર્ધશોષણીનું મંદિર છે, જેમને અર્ધસિની પણ કહેવામાં આવે છે. તેઓ પણ ભગવાન જગન્નાથના માસી કહેવાય છે. સ્કંદ પુરાણની કથા અનુસાર, એકવાર પુરીમાં સમુદ્રનું જળસ્તર ખૂબ વધી ગયું, જેનાથી પૂર આવ્યું અને શ્રી મંદિર પર જોખમ મંડરાવા લાગ્યું. ત્યારે દેવી અર્ધાસિનીએ એ પૂરનું અડધું પાણી પી લીધું, જેનાથી જગન્નાથજીના શ્રી મંદિર પર આવેલી સંકટ ટળી ગઈ. આ કારણે તેઓ પુરીના રક્ષક દેવી છે.
એક અન્ય કથા અનુસાર, એકવાર લક્ષ્મીજી કોઈ કારણસર નારાજ થઈને પોતાના પિયર ચાલ્યા ગયા. ત્યારે શ્રીમંદિરમાં અન્ન અને ઐશ્વર્યની અછત સર્જાઈ. આવી સ્થિતિમાં ભગવાન જગન્નાથ અને બલભદ્રજીને ભોજન માટે ભિક્ષા માંગવી પડી. બીજી તરફ તેમની નાની બહેન સુભદ્રા પોતાના માસી દેવી અર્ધશોષણીના ઘરે ચાલ્યા ગયા. ત્યાં દેવી અર્ધશોષણીએ સુભદ્રાજીનો વિશેષ ખ્યાલ રાખ્યો અને માતાની જેમ તેમની દેખરેખ કરી. રથયાત્રા સમયે ભગવાન જગન્નાથનો રથ દેવી અર્ધ-શોષણીના મંદિર સામે રોકાય છે. ત્યાં માસી અર્ધશોષણી તેમને **'પોડા પીઠા'**નો ભોગ ધરાવે છે.
