ગણેશ વિસર્જન 2026: બાપ્પાને વિદાય આપતાં પહેલાં ધ્યાનમાં રાખો આ 6 બાબતો, ઘરમાં જળવાઈ રહેશે સુખ-સમૃદ્ધિ
છેલ્લું અપડેટ : 24 Sept 2026
ગણપતિ બાપ્પાના વિદાયની ઘડી ભક્તો માટે જેટલી ભાવુક હોય છે, તેટલું જ મહત્વ પૂજાવિધિ અને વાસ્તુ નિયમોનું પણ રહેલું છે. ગણેશોત્સવ દરમિયાન ઘરમાં સ્થાપિત કરેલા બાપ્પાના વિસર્જન સમયે કેટલીક નાની-મોટી બાબતોનું ધ્યાન રાખવું શાસ્ત્રોક્ત દ્રષ્ટિએ ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અને વાસ્તુ અનુસાર બાપ્પાને વિદાય આપતાં પહેલાં ધ્યાનમાં રાખવા જેવી મહત્વપૂર્ણ વાતો:
પૂજા સ્થળની સફાઈ અને પૂર્વતૈયારી
વિસર્જન પૂર્વે પૂજા સ્થળ અને સ્થાપનાના બાજોઠની આસપાસનો વિસ્તાર સંપૂર્ણપણે સાફ અને સુઘડ કરો. વાસ્તુશાસ્ત્ર મુજબ, ઈશાન ખૂણો કે પૂજા સ્થળ જેટલું સ્વચ્છ અને સુવ્યવસ્થિત હશે, ઘરમાં સકારાત્મક ઊર્જાનો પ્રવાહ તેટલો જ વધારે જળવાઈ રહેશે.
ઉતાવળ વિના વિધિવત્ વિદાય
બાપ્પાને ક્યારેય ઉતાવળમાં વિદાય ન આપો. વિસર્જન કરતાં પહેલાં સંપૂર્ણ વિધિ-વિધાન સાથે ગણપતિ દાદાની અંતિમ પૂજા અને ભાવપૂર્ણ આરતી કરો. પરિવાર સાથે મળીને બાપ્પાને લાડુ-મોદકનો પ્રિય ભોગ અર્પણ કરો અને વર્ષ દરમિયાન પરિવારમાં સુખ, શાંતિ તથા સમૃદ્ધિ જાળવી રાખવા માટે ક્ષમાયાચના સાથે પ્રાર્થના કરો.
નિર્માલ્ય અને પૂજા સામગ્રી અલગ કરવી
મૂર્તિને જળમાં પધરાવતાં પહેલાં તેના પર ચઢાવેલાં ફૂલો, હાર, વસ્ત્રો અને અન્ય પૂજા સામગ્રીને આદરપૂર્વક અલગ કરી લો. આ નિર્માલ્યને જળાશયમાં ફેંકવાને બદલે જમીનમાં ખાડો ખોદીને દાટી દેવું અથવા તેનાથી કુદરતી ખાતર બનાવવું શ્રેષ્ઠ અને પર્યાવરણને અનુકૂળ માર્ગ છે.
વિસર્જન માટે યોગ્ય સ્થળની પસંદગી
જો ઘરે માટીના (ઇકો-ફ્રેન્ડલી) ગણપતિ સ્થાપિત કર્યા હોય, તો ઘરના આંગણે કે બાલ્કનીમાં મોટા વાસણ કે ટબમાં શુદ્ધ જળ ભરી તેમાં જ વિસર્જન કરવું ઉત્તમ છે. ત્યારબાદ તે પવિત્ર માટી અને પાણી ઘરના કુંડામાં પધરાવી શકાય. જો બહાર વિસર્જન કરવાના હોવ, તો વહીવટીતંત્ર દ્વારા નિર્ધારિત કૃત્રિમ કુંડ કે જળાશયનો જ ઉપયોગ કરવો.
કાયમી ધાતુની મૂર્તિનું વિસર્જન ન કરવું
ઘરના મંદિરમાં સ્થાપિત સોના, ચાંદી, પિત્તળ, તાંબા કે સ્ફટિકની કાયમી મૂર્તિનું ક્યારેય વિસર્જન કરવામાં આવતું નથી. ફક્ત ગણેશોત્સવ પર્વ નિમિત્તે સ્થાપિત કરવામાં આવેલી માટીની મૂર્તિનું જ શાસ્ત્રોક્ત વિસર્જન કરવું જોઈએ. કાયમી મૂર્તિને માત્ર પવિત્ર સ્નાન કરાવીને પુનઃ પૂજાસ્થળે બિરાજમાન કરવામાં આવે છે.
વિસર્જન પછી પૂજા સ્થળનું શુદ્ધિકરણ
બાપ્પાના વિદાય બાદ જે સ્થાને સ્થાપના કરવામાં આવી હતી તે જગ્યાને ગંગાજળ છાંટીને સાફ કરો. પૂજા સ્થળ પર ફરીથી દીવો પ્રગટાવી સકારાત્મક ઊર્જા જાળવી રાખો. ખાલી સ્થાનને અસ્તવ્યસ્ત કે ગંદુ રાખવું વાસ્તુ મુજબ અશુભ માનવામાં આવે છે.
વિવિધ પ્રદેશો અને પરિવારોમાં પરંપરા અનુસાર રીત-રિવાજોમાં થોડો તફાવત હોઈ શકે છે. ધાર્મિક આસ્થાની સાથે સ્થાનિક તંત્ર દ્વારા જાહેર કરાયેલા પર્યાવરણ અને સુરક્ષાના નિયમોનું અચૂક પાલન કરવું જરૂરી છે.