ભોજન સાથે જોડાયેલા જ્યોતિષીય નિયમો; પાલન કરવાથી ચમકી શકે છે તમારું ભાગ્ય
છેલ્લું અપડેટ : 31 Aug 2026
આપણા બધા માટે ભોજન કરવું એ એક સામાન્ય દૈનિક ક્રિયા છે. દરેક જીવ માટે ખોરાક અનિવાર્ય છે, કારણ કે તેનાથી શરીરને ઊર્જા અને શક્તિ મળે છે. પરંતુ શાસ્ત્રો અનુસાર, ભોજનનો સીધો સંબંધ આપણા ભાગ્ય, સુખ અને સમૃદ્ધિ સાથે પણ છે. જો ભોજન સંબંધિત જ્યોતિષીય નિયમોનું પાલન ન કરવામાં આવે, તો ઘરમાંથી લક્ષ્મી અને સુખ-શાંતિ દૂર થતાં વાર લાગતી નથી.
ભારતીય પૌરાણિક ગ્રંથોમાં ભોજન કરવા સંબંધિત કેટલાક મહત્ત્વપૂર્ણ નિયમો દર્શાવવામાં આવ્યા છે:
ભોજન કરતા પહેલાંની તૈયારી અને યોગ્ય દિશા
પંચાંગ શુદ્ધિ: ભોજન કરતાં પહેલાં શરીરના પાંચ અંગો—બંને હાથ, બંને પગ અને મોં સ્વચ્છ પાણીથી ધોવા જોઈએ. શાસ્ત્રો અનુસાર, ભીના પગે ભોજન કરવાથી આયુષ્ય વધે છે.
યોગ્ય દિશા: ભોજન કરતી વખતે મુખ હંમેશાં પૂર્વ કે ઉત્તર દિશા તરફ રાખવું શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.
આ દિશાઓ ટાળો: દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ રાખીને કરેલું ભોજન પિતૃઓ/પ્રેતો માટે માનવામાં આવે છે, જ્યારે પશ્ચિમ દિશા તરફ મુખ રાખીને ખાવાથી રોગ અને બીમારીઓમાં વધારો થાય છે.
ક્યાં અને કયા સંજોગોમાં ભોજન ન કરવું?
ક્યારેય પલંગ (બેડ) પર બેસીને કે તૂટેલા વાસણોમાં ભોજન ન કરવું જોઈએ.
વાસણને હાથમાં પકડીને ખાવાનું ટાળવું.
જ્યારે મળ-મૂત્રનો તીવ્ર વેગ હોય, પારિવારિક ઝઘડો કે ઘોંઘાટ થતો હોય, અથવા પીપળા કે વડના વૃક્ષ નીચે બેસીને ભોજન ન કરવું જોઈએ. આવું કરવાથી નકારાત્મકતા વધે છે અને સ્વાસ્થ્ય બગડે છે.
અન્ન દેવતા અને માતા અન્નપૂર્ણાનું સ્મરણ
ભોજન શરૂ કરતાં પહેલાં અન્ન દેવતા અને માતા અન્નપૂર્ણાનું ધ્યાન ધરી તેમનો આભાર માનવો જોઈએ, તેમજ પ્રાર્થના કરવી જોઈએ કે જગતના તમામ ભૂખ્યા લોકોને ભોજન પ્રાપ્ત થાય.
પીરસવામાં આવેલા ભોજનની ક્યારેય નિંદા કે ટીકા કરવી નહીં.
રસોઈ બનાવતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો
રસોઈ બનાવનારે સ્નાન કરી, શુદ્ધ મન અને પ્રભુ સ્મરણ સાથે ભોજન રાંધવું જોઈએ.
ભોજન તૈયાર થયા પછી સૌપ્રથમ ૩ રોટલી (અથવા ભોજનનો અંશ) કાઢવી—જે ક્રમશઃ ગાય, કૂતરા અને કાગડા માટે અર્પણ કરવી.
અગ્નિદેવને ભોગ અર્પણ કર્યા પછી જ પરિવારના સભ્યોને ભોજન પીરસવું.
ભોજન કરતી વખતે રાખવાની સાવચેતી
ભોજન હંમેશાં શાંતિપૂર્વક અને શક્ય હોય તો મૌન રહીને, બરાબર ચાવીને ખાવું જોઈએ.
કોઈનું એઠું કે અડધું ખાધેલું ફળ કે મીઠાઈ ફરીથી ન ખાવી.
એકવાર ભોજન છોડીને ઊભા થયા પછી ફરીથી તે જ થાળીમાં બેસીને ન ખાવું.
રાત્રિના સમયે પેટ ભરીને ભારે ખોરાક લેવાનું ટાળવું જોઈએ.
કેવું ભોજન ક્યારેય ન સ્વીકારવું?
અત્યંત કલેશ, અપમાન કે ટોણા મારીને પીરસાયેલું ભોજન ક્યારેય ન ખાવું.
અનૈતિક પ્રવૃત્તિઓથી કમાણી કરનાર, કંજૂસ કે દારૂના વેપારી દ્વારા આપવામાં આવેલું ભોજન ટાળવું.
જેમાં વાળ પડ્યો હોય, મોંથી ફૂંક મારીને ઠંડું કરાયું હોય કે શ્રાદ્ધનું વધેલું અન્ન હોય, તેવું ભોજન ગ્રહણ કરવું અશુભ માનવામાં આવે છે.
