મુસ્લિમ દેશમાં 47 મીટર ઊંચું મંદિર! UNESCO એ કહ્યું વૈશ્વિક ધરોહર; PM મોદી કરશે મુલાકાત
છેલ્લું અપડેટ : 06 Jul 2026
ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી (PM Narendra Modi) 6 જુલાઈથી ઈન્ડોનેશિયા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યુઝીલેન્ડના છ દિવસીય પ્રવાસે જઈ રહ્યા છે. પોતાના આ મહત્વપૂર્ણ વિદેશ પ્રવાસના (foreign tour) પ્રથમ તબક્કામાં, પીએમ મોદી 6 થી 8 જુલાઈ સુધી ઈન્ડોનેશિયા (Indonesia) માં રહેશે.
મે 2018 માં ભારત અને ઈન્ડોનેશિયાએ એકબીજાના 'ખાસ દોસ્ત' બનીને કામ કરવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો હતો. તે મોટા નિર્ણય પછી, પીએમ મોદી પહેલીવાર ખાસ કરીને ઈન્ડોનેશિયાની સત્તાવાર મુલાકાતે (State Visit) જઈ રહ્યા છે.
જકાર્તામાં પ્રમુખ સાથે બેઠક અને પ્રમ્બાનાન મંદિરની મુલાકાત (Key Focus of the Visit)
પોતાના આ પ્રવાસ દરમિયાન પીએમ મોદી સૌથી પહેલા જકાર્તા (Jakarta) માં ઈન્ડોનેશિયાના રાષ્ટ્રપતિ પ્રબોવો સુબિયાંતો સાથે ખાસ દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો (bilateral talks) કરશે. આ સાથે જ તેઓ જકાર્તામાં રહેતા ભારતીય સમુદાય (Indian Community) ના લોકોને પણ સંબોધિત કરશે.
પરંતુ, આ સમગ્ર પ્રવાસમાં સૌથી વધુ ચર્ચા ઈન્ડોનેશિયાના યોગ્યાકાર્તામાં સ્થિત ઐતિહાસિક Prambanan Temple Complex (પ્રમ્બાનાન મંદિર પરિસર) ની થઈ રહી છે, જ્યાં પીએમ મોદી મુલાકાત લેવાના છે. ચાલો જાણીએ આ અદભૂત મંદિરની વિશેષતાઓ અને તેનું મહત્વ:
પ્રમ્બાનાન મંદિરનું ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વ
પ્રમ્બાનાન મંદિર માત્ર એક ઈમારત નથી, પરંતુ તે ભારત અને ઈન્ડોનેશિયાના સદીઓ જૂના સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક સંબંધોનો જીવતો જાગતો પુરાવો (living proof) છે. આ મંદિર યોગ્યાકાર્તામાં સ્થિત છે અને તે નવમી શતાબ્દી (9th century) માં બનેલું છે. આ સમગ્ર દક્ષિણ પૂર્વ એશિયા (South East Asia) માં ભગવાન શિવને સમર્પિત સૌથી મોટું અને ભવ્ય હિન્દુ મંદિર પરિસર છે.
આ મંદિરની અદભૂત સ્થાપત્ય કલા (architecture) ને ધ્યાનમાં રાખીને યુનેસ્કો (UNESCO) એ તેને વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ (World Heritage Site) જાહેર કર્યું છે. પીએમ મોદીની આ મુલાકાત બંને દેશોના શેર કરેલા ઈતિહાસ (shared history) ને એક નવી મજબૂતી આપશે.
ત્રિમૂર્તિને સમર્પિત સ્થાપત્યનો બેજોડ નમૂનો
આ ઐતિહાસિક મંદિરની સૌથી મોટી ખાસિયત તેની અદભૂત બનાવટ છે. મુખ્ય મંદિર પરિસરમાં ત્રણ સૌથી મોટા મંદિરો છે, જે હિન્દુ ધર્મના Trimurti (ત્રિમૂર્તિ) એટલે કે ભગવાન શિવ, ભગવાન વિષ્ણુ અને ભગવાન બ્રહ્માને સમર્પિત છે.
આ ત્રણેયમાં પણ સૌથી ઊંચું અને વિશાળ મંદિર ભગવાન શિવનું છે, જેની ઊંચાઈ લગભગ 47 meters (47 મીટર) છે. આ શિવ મંદિરની અંદર મહાદેવની એક ભવ્ય મૂર્તિ સ્થાપિત છે. આ પરિસરમાં ત્રિમૂર્તિના વાહનો એટલે કે નંદી, ગરુડ અને હંસ માટે પણ અલગથી ત્રણ મંદિરો બનાવવામાં આવ્યા છે.
મંદિરની દીવાલો પર રામાયણની ગાથા
પ્રમ્બાનાન મંદિરની નકશીકામ (carvings) તેની સૌથી મોટી સુંદરતા માનવામાં આવે છે. મંદિરની બહારની અને અંદરની દીવાલો પર પથ્થરોને કોતરીને અત્યંત બારીક કામગીરી કરવામાં આવી છે. આ પથ્થરો પર આખી Ramayana (રામાયણ) અને ભાગવત પુરાણની વાર્તાઓને ચિત્રો દ્વારા દર્શાવવામાં આવી છે. અહીંની રામાયણ ગેલેરી (Ramayana Gallery) ને જોઈને સમજાય છે કે ભારતથી હજારો કિલોમીટર દૂર ઈન્ડોનેશિયામાં પણ સનાતન સંસ્કૃતિની જડો કેટલી ઊંડી રહી છે.
મંદિર પરિસરમાં દરરોજ સાંજે એક ખાસ રામાયણ બેલે નૃત્ય (Ramayana Ballet Dance) નું આયોજન પણ થાય છે, જે પૂરા વિશ્વમાં પ્રખ્યાત છે.
ભારત અને ઈન્ડોનેશિયા વચ્ચે મજબૂત બનતા રાજદ્વારી સંબંધો
વડાપ્રધાન મોદીની આ પ્રમ્બાનાન મંદિરની મુલાકાત માત્ર પ્રવાસનના લિહાજથી નહીં, પરંતુ diplomatic (રાજદ્વારી) નજરીયાથી પણ ખૂબ મોટું પગલું છે. આ યાત્રા દર્શાવે છે કે ભારત પોતાની એક્ટ ઈસ્ટ પોલિસી (Act East Policy) હેઠળ દક્ષિણ પૂર્વ એશિયાઈ દેશો સાથે માત્ર વેપારી સંબંધો જ નહીં, પરંતુ સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક સંબંધોને પણ મહત્વ આપી રહ્યું છે.
ઈન્ડોનેશિયા એક મુસ્લિમ બહુમતી (Muslim-majority) ધરાવતો દેશ છે, પરંતુ તેમ છતાં તેણે પોતાની આ પ્રાચીન હિન્દુ ધરોહરને ખૂબ જ સન્માન સાથે સાચવીને રાખી છે. પીએમ મોદીની આ યાત્રા બંને દેશોના લોકો વચ્ચેના જોડાણને વધુ ઊંડું કરશે.