Hanuman Jayanti 2026: હનુમાનજીના અદભૂત ધામ: ઊંધા બજરંગબલીથી લઈને સૂતેલા સંકટમોચન સુધીના 5 પવિત્ર સ્થાનો
છેલ્લું અપડેટ : 02 Apr 2026
હનુમાન એક એવા દેવતા છે જેમની ભક્તિ બધા દુઃખ દૂર કરે છે અને સુખ અને સમૃદ્ધિ આપે છે. આ જ કારણ છે કે તમને દેશના દરેક ખૂણામાં હનુમાન મંદિરો જોવા મળશે. પવન પુત્ર હનુમાનજીના આશીર્વાદ મેળવવા માટે કેટલાક ભક્તો તેમના ઘરોમાં મૂર્તિ અથવા તસવીર દ્વારા તેમની પૂજા કરે છે, જ્યારે અન્ય તેમના પવિત્ર મંદિરની દર્શને જાય છે અને ધાર્મિક વિધિઓ તેમને ખુશ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. અહીં જાણો હનુમાનજીના ચમત્કારિક મંદિરો વિશે...
1. સનવેરમાં હનુમાનની પૂજા કેમ ઊંધી કરવામાં આવે છે?
ઇન્દોર નજીક સનવેરમાં એક પ્રખ્યાત હનુમાન મંદિર છે, જ્યાં તેમની મૂર્તિ ઊંધી પૂજાય છે. બજરંગીનું આ પવિત્ર મંદિર રામાયણ કાળનું માનવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે રામ અને રાવણ વચ્ચેના યુદ્ધ દરમિયાન, અહિરાવણ પોતાનો વેશ ધારણ કરીને ભગવાન રામની સેનામાં જોડાયો હતો. રાત્રે, તેણે ભગવાન રામ અને લક્ષ્મણને બેભાન કરી દીધા અને તેમને પાતાળમાં લઈ ગયા. ત્યારબાદ હનુમાન પાતાળમાં ગયા, અહિરાવણનો વધ કર્યો અને ભગવાન રામ અને લક્ષ્મણને પોતાની સાથે પાછા લાવ્યા. એવું માનવામાં આવે છે કે હનુમાનજીની પાતાળની યાત્રા સાંવેરના આ હનુમાન મંદિરથી શરૂ થઈ હતી. આ જ કારણ છે કે અહીં પાતાળ તરફ મુખ ધરાવતી હનુમાનજીની ઊંધી પ્રતિમાની પૂજા કરવામાં આવે છે.
2. અહીં સ્ત્રીના રૂપમાં હનુમાનની પૂજા કરવામાં આવે છે.
છત્તીસગઢના બિલાસપુર નજીક રતનપુર, વિશ્વનું એકમાત્ર હનુમાન મંદિર છે જ્યાં સ્ત્રીના રૂપમાં હનુમાનની પૂજા કરવામાં આવે છે. આ પવિત્ર મંદિર ગિરિજાબંધ હનુમાન મંદિર તરીકે ઓળખાય છે. મંદિરમાં હનુમાનની ખૂબ જ પ્રાચીન, દક્ષિણમુખી પ્રતિમા છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ હનુમાનજીના મંદિરમાં શ્રધ્ધાપૂર્વક પૂજા કરનારાઓની દરેક મનોકામના પૂર્ણ થાય છે.
3. આરામથી બેઠેલા હનુમાન, જેમને માતા ગંગા સ્નાન કરાવે છે
પ્રયાગરાજમાં ગંગા, યમુના અને સરસ્વતીના પવિત્ર સંગમ પર, આરામથી બેઠેલા હનુમાનજીને સમર્પિત એક ભવ્ય મંદિર છે. ત્રિવેણી સંગમમાં સ્નાન અને પ્રયાગરાજની મુલાકાત તેમના દર્શન અને પૂજા વિના અધૂરી માનવામાં આવે છે. આ મંદિરમાં હનુમાનજીની ભવ્ય પ્રતિમા છે, જે જમીનથી એક સ્તર નીચે ઉતરવાની જરૂર પડે છે. આ હનુમાનનું ખૂબ જ આદરણીય મંદિર માનવામાં આવે છે. બજરંગબલીને ધ્વજ અર્પણ કરવા અને પ્રાર્થના કરવા માટે દરરોજ હજારો લોકો આવે છે.
4. આ સમયે હનુમાન પર પાણીનો પ્રવાહ
હનુમાનજીનું આ પ્રખ્યાત મંદિર ઉત્તર પ્રદેશના ચિત્રકૂટમાં આવેલું છે. હનુમાનજીની પ્રતિમાની ઉપર બે તળાવો સતત વહે છે જેમાંથી પાણીનો એક ઠંડો પ્રવાહ વહે છે. આ જ કારણ છે કે હનુમાનજીના આ પવિત્ર નિવાસ સ્થાનને હનુમાન ધારા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. એવું પણ માનવામાં આવે છે કે લંકા બાળ્યા પછી હનુમાનજીએ આ જ સ્થળે પોતાની પૂંછડીમાં થતી અગ્નિને ઓલવી કરી હતી. આ હનુમાન મંદિરમાં દર્શન અને પૂજા કરનારા દરેક ભક્તની બધી મનોકામના શીઘ્ર પૂર્ણ થાય છે.
5. હનુમાનગઢીની દર્શન વિના અયોધ્યાની યાત્રા અધૂરી
અયોધ્યામાં, શ્રી રામ મંદિરની નજીક, રામ લલ્લા શહેરમાં, હનુમાનજીનું એક પ્રાચીન મંદિર છે, જેને હનુમાનગઢી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ મંદિરમાં બિરાજમાન બાળ હનુમાનને અયોધ્યાનો કોટવાલ માનવામાં આવે છે, અને ભક્તો રામ લલ્લા પહેલા તેમના દર્શન કરવા જાય છે. ઊંચા ટેકરા પર સ્થિત હનુમાન ધામ સુધી પહોંચવા માટે ભક્તોએ સીડી ચઢવી પડે છે. હનુમાનગઢીની દર્શન વિના અયોધ્યાની યાત્રા અધૂરી માનવામાં આવે છે.
