Temple / ફક્ત મહાકાલ જ નહીં, ઉજ્જૈનમાં આવેલી આ શક્તિપીઠ પણ છે ખાસ; આવી રીતે મળ્યું હતું હરસિદ્ધિ નામ
છેલ્લું અપડેટ : 28 Sept 2025
દેશભરમાં નવરાત્રી ખૂબ જ ઉત્સાહથી ઉજવવામાં આવે છે. આ તહેવાર દર વર્ષે ખૂબ જ ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે. આ તહેવાર દરમિયાન, દેવી દુર્ગાના નવ સ્વરૂપોની પૂજા કરવામાં આવે છે. લોકો દેવીના આશીર્વાદ મેળવવા માટે તેમના મંદિરે પણ જાય છે. ભારત અને વિદેશમાં દેવી દુર્ગાને સમર્પિત ઘણા પ્રખ્યાત મંદિરો છે, પરંતુ 51 શક્તિપીઠનું મહત્ત્વ સૌથી વધુ છે.
આ 51 શક્તિપીઠમાં ઉજ્જૈનમાં આવેલું હરસિદ્ધિ મંદિરનો પણ સમાવેશ થાય છે. નવરાત્રી દરમિયાન દર વર્ષે અહીં ભક્તોની ભીડ ઉમટી પડે છે. સામાન્ય રીતે, ઉજ્જૈનનું નામ આવતા જ લોકો મહાકાલેશ્વરને જ યાદ કરે છે, પરંતુ અહીં શક્તિપીઠ પણ છે. ચાલો આ મંદિરના ઈતિહાસ, માન્યતાઓ અને ત્યાં પહોંચવાના સરળ રસ્તાઓ વિશે જાણીએ.
મંદિરમાં ત્રણ દેવીઓ હાજર છે
ઉજ્જૈન, એક પ્રાચીન શહેર હોવા ઉપરાંત, એક પવિત્ર સ્થળ પણ માનવામાં આવે છે. અહીં ઘણા પ્રખ્યાત અને પૂજનીય મંદિરો છે, અને હરસિદ્ધિ દેવી મંદિર તેમાંથી એક છે. આ મંદિરમાં, હરસિદ્ધિ માતા મહાલક્ષ્મી અને મહાસરસ્વતીની મૂર્તિઓ વચ્ચે બિરાજમાન છે, જે સિંદૂરના રંગે રંગાયેલા છે. શક્તિનું પ્રતીક શ્રીયંત્ર પણ આ મંદિરમાં સ્થાપિત છે.
મંદિરનો ઈતિહાસ શું છે?
શિવ પુરાણ અનુસાર, જ્યારે ભગવાન શિવ દેવી સતીના શરીરને લઈને શોક મનાવી રહ્યા હતા, ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુએ તેમના સુદર્શન ચક્રથી તેમના શરીરના ટુકડા કરી નાખ્યા હતા, જે પૃથ્વી પર અલગ અલગ જગ્યાએ પડ્યા હતા. દેવી સતીના શરીરના ભાગો અને આભૂષણો જ્યાં પડ્યા ત્યાં શક્તિપીઠો સ્થાપિત થયા હતા. એવું માનવામાં આવે છે કે ઉજ્જૈનમાં માતા હરસિદ્ધિ મંદિર જ્યાં સ્થિત છે ત્યાં દેવી સતીની કોણી પડી હતી.
હરસિદ્ધિ નામ કેવી રીતે પડ્યું?
સ્કંદ પુરાણ દેવી ચંડીની હરસિદ્ધિ સાથે મુલાકાતની એક રસપ્રદ વાર્તા કહે છે. એકવાર, જ્યારે શિવ અને પાર્વતી કૈલાસ પર્વત પર એકલા હતા, ત્યારે ચંડ અને પ્રચંડ નામના બે રાક્ષસો બળજબરીથી કૈલાસમાં પ્રવેશવાનો પ્રયાસ કર્યો. શિવજીએ ચંડીને તેમનો નાશ કરવા માટે બોલાવ્યા, અને ચંડીએ તેમ કર્યું. પ્રસન્ન થઈને, ભગવાન શિવે તેમને હરસિદ્ધિનું બિરુદ આપ્યું હતું.
મંદિરનું નિર્માણ
ઉજ્જૈનના રાજા વિક્રમાદિત્યે હરસિદ્ધિ માતાને પોતાના પરિવારના કુળદેવી માન્યા અને મંદિરનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું. મરાઠા સમયગાળા દરમિયાન મંદિરનું પુનઃનિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું. મંદિરના પ્રાંગણમાં દીવાઓથી શણગારેલા બે વિશિષ્ટ સ્તંભો છે, જે મરાઠા કલાની લાક્ષણિકતાઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે. સાંજની આરતી દરમિયાન અને નવરાત્રી દરમિયાન દરરોજ પ્રગટાવવામાં આવતા આ દીવાઓ એક અદ્ભુત દૃશ્ય બનાવે છે. વધુમાં, સંકુલની અંદર એક પ્રાચીન કૂવો છે, જેની ટોચ પર એક કલાત્મક સ્તંભ છે.
કેવી રીતે પહોંચવું?
હરસિદ્ધિ મંદિર સુધી પહોંચવા માટે, તમે બસ, ટ્રેન અથવા વિમાન જેવા કોઈપણ પરિવહનનો ઉપયોગ કરી શકો છો. આ મંદિર સુધી પહોંચવા માટે, તમારે ઉજ્જૈન પહોંચવું પડશે. જો તમે ટ્રેન દ્વારા આવી રહ્યા છો, તો તમારે ઉજ્જૈન જંકશન ઉતરવું પડશે. વૈકલ્પિક રીતે, તમે ઈન્દોરથી ઉજ્જૈન પણ પહોંચી શકો છો. તમે ઈન્દોર જઈ શકો છો અને પછી રોડ દ્વારા ઉજ્જૈન પહોંચી શકો છો.
