Shakti Peeth / એકમાત્ર શક્તિપીઠ, જ્યાં દેવીએ વાઢ્યું હતું પોતાનું જ માથું; જાણો શું છે તેની પાછળની કથા
છેલ્લું અપડેટ : 27 Sept 2025
ભારતમાં દેવી-દેવતાઓને સમર્પિત ઘણા રહસ્યમય અને પ્રાચીન મંદિરો આવેલા છે. ઝારખંડના રજરપ્પામાં આવેલું મા છિન્નમસ્તા મંદિર પણ આવું જ એક છે. આ મંદિર માત્ર ધાર્મિક રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ નથી પણ કુદરતી સૌંદર્ય અને પર્યટનના દૃષ્ટિકોણથી એક અનોખો અનુભવ પણ આપે છે. શારદીય નવરાત્રીના પવિત્ર દિવસોમાં, અહીં ભક્તોની વિશાળ ભીડ ઉમટે છે, અને મંદિર સંકુલ ભક્તિ અને ઉત્સાહથી ગુંજી ઉઠે છે. ચાલો દેવીના આ શક્તિશાળી શક્તિપીઠ વિશે કેટલીક રસપ્રદ વાતો જાણીએ.
દસ મહાવિદ્યાઓમાંની એક
શાસ્ત્રોમાં દેવીની દસ મહાવિદ્યાઓનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. આમાં મા તારા, ત્રિપુરા સુંદરી, ભુવનેશ્વરી, કાલી, ત્રિપુરા ભૈરવી, ધુમાવતી, બગલામુખી, માતંગી અને કમલાસાથે મા છિન્નમસ્તાનો પણ સમાવેશ થાય છે. તેમને મહાવિદ્યાઓની છઠ્ઠી દેવી માનવામાં આવે છે, અને રજરપ્પામાં આવેલું મંદિર તેમને સમર્પિત છે.
માતા દેવીનું સ્વરૂપ શું છે?
મંદિરના ગર્ભગૃહમાં દેવીનું જે સ્વરૂપ સ્થાપિત છે, તે ભક્તોના મનમાં વિસ્મય અને શ્રધ્ધા બંને જગાડે છે. દેવીના જમણા હાથમાં તલવાર અને ડાબા હાથમાં તેમનું કપાયેલું માથું છે. તેમના શરીરમાંથી રક્તની ત્રણ ધારા વહે છે, જેમાંથી બે તેમની સાથી, ડાકિની અને શાકિની (જયા અને વિજયા) ને સમર્પિત છે, અને ત્રીજી દેવી પોતે ગ્રહણ કરે છે.
દેવી કમળના ફૂલ પર ઉભા છે, અને તેમના પગ નીચે કામદેવ અને રતિની છબીઓ કોતરેલી છે. ખોપરીની માળા, સાપની માળા અને ખુલ્લા વાળ સાથેનું આ સ્વરૂપ શક્તિ, ત્યાગ અને અસાધારણ બલિદાનનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
દેવીએ પોતાનું માથું કેમ વાઢ્યું?
માતા છિન્નમસ્તાના આ રૂપ અંગે એક રસપ્રદ દંતકથા પ્રચલિત છે. એવું કહેવાય છે કે એકવાર, જ્યારે દેવી પોતાની સાથીઓ, જયા અને વિજયા સાથે નદીમાં સ્નાન કરી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમની સાથીઓને અચાનક ખૂબ ભૂખ લાગી અને તેમણે ભોજન માંગ્યું.
દેવીએ તેમને થોડી રાહ જોવા કહ્યું, પરંતુ તેમની અસહ્ય ભૂખ જોઈને, દેવીએ તરત જ પોતાની તલવારથી પોતાનું માથું વાઢ્યું. તેમના ગળામાંથી ત્રણ ધારામાં લોહી વહેતું હતું. બે ધારાઓએ તેમની સાથીઓની ભૂખ સંતોષી, અને ત્રીજા ધારાને દેવીએ પોતે ગ્રહણ કરી. તે જ ક્ષણે માતા છિન્નમસ્તા પ્રગટ થયા. આ વાર્તા દેવીના અપાર બલિદાન અને કરુણાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તે દર્શાવે છે કે તેઓ પોતાના ભક્તોની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે કોઈપણ હદ સુધી જશે.
આ મંદિર સુધી કેવી રીતે પહોંચવું?
હવાઈ માર્ગ
નજીકનું એરપોર્ટ રાંચીનું બિરસા મુંડા એરપોર્ટ છે, જે લગભગ 80 કિલોમીટર દૂર છે. અહીંથી ટેક્સી અથવા બસ દ્વારા રજરપ્પા સરળતાથી પહોંચી શકાય છે.
રેલ માર્ગ
રામગઢ કેન્ટ રેલ્વે સ્ટેશન અને બોકારો રેલ્વે સ્ટેશન આ મંદિરની નજીકના મુખ્ય સ્ટેશન છે. અહીંથી, ઓટો, ટેક્સી અથવા સ્થાનિક બસ દ્વારા મંદિર સુધી પહોંચી શકાય છે.
માર્ગ માર્ગ
રજરપ્પા રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ દ્વારા જોડાયેલ છે. રાંચી, બોકારો, હજારીબાગ અને ધનબાદ જેવા મુખ્ય શહેરોથી સીધી બસ સેવાઓ અને ટેક્સીઓ ઉપલબ્ધ છે. રોડ દ્વારા મુસાફરી કરવી એ સૌથી અનુકૂળ અને લોકપ્રિય વિકલ્પ છે.
રહેવાની વ્યવસ્થા
મંદિરની આસપાસ ધર્મશાળાઓ અને થોડા ગેસ્ટહાઉસ ઉપલબ્ધ છે. રાંચી, રામગઢ અને બોકારો જેવા મોટા શહેરોમાં વધુ સારી હોટલ અને રિસોર્ટ ઉપલબ્ધ છે.
