Parenting Tips : નાના બાળકને ક્યારે, શું અને કેવી રીતે ખવડાવવું, નહીં તો અટકી શકે છે વિકાસ
છેલ્લું અપડેટ : 02 May 2026
બાળકના જન્મ પછીના પ્રથમ છ મહિના સુધી, માતાનું દૂધ પોષણનું સૌથી સંપૂર્ણ સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. તેમાં બાળક માટે જરૂરી બધા જ પોષક તત્વો, હાઇડ્રેશન અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારનારા તત્વો હોય છે. તેથી આ સમયગાળા દરમિયાન બાળકને વધારાનું પાણી, મધ અથવા કોઈપણ ભારે ખોરાક આપવાની જરૂર નથી રહેતી. જો કે, બાળક છ મહિના પૂર્ણ કર્યા પછી તેની શારીરિક અને માનસિક જરૂરિયાતો વધવા લાગે છે, જેના કારણે માત્ર માતાનું દૂધ જ પૂરતું નથી.
જેમ જેમ બાળક મોટું થાય છે, તેમનું શરીર ઝડપથી વિકાસ પામે છે. આ તબક્કા દરમિયાન મગજ, હાડકાં અને સ્નાયુઓને ઊર્જા, આયર્ન, પ્રોટીન અને અન્ય પોષક તત્વોની વધુ માત્રાની જરૂર પડે છે. આ જ કારણ છે કે છ મહિનાની ઉંમર પછી માતાના દૂધ સાથે હળવો ખોરક આપવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે. નિષ્ણાતોના મતે, બાળકના વિકાસ અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ માટે યોગ્ય સમયે પૂરક ખોરાક દાખલ કરવો ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
શું શરૂઆત કરવી
બાળક છ મહિનાનું થાય પછી, તમે તેને દિવસમાં 2 થી 3 વખત હળવો અને નરમ ખોરાક આપવાનું શરૂ કરી શકો છો. સરળતાથી સુપાચ્ય ખોરાક - જેમ કે દલિયા, પાતળી ખીચડી, મગની દાળ, બાફેલા અને છૂંદેલા બટાકા, અથવા છૂંદેલા કેળા અને સફરજન - થી શરૂઆત કરવી શ્રેષ્ઠ છે. ખાતરી કરો કે ખોરાક ખૂબ પાણીયુક્ત ન હોય, તેના બદલે તે થોડો જાડો અને નરમ હોવો જોઈએ જેથી બાળક તેને ગળી શકે અને ધીમે ધીમે ખાવાની આદત શીખી શકે.
નવા ખોરાકનો પરિચય કેવી રીતે કરાવવો
શરૂઆતમાં બાળકને એક સમયે ફક્ત એક જ નવી ખાદ્ય વસ્તુ આપો. પછી એલર્જી, ગેસ, ઉલટી અથવા પેટમાં દુખાવોના કોઈપણ લક્ષણો તપાસવા માટે બાળકને સતત 3 થી 4 દિવસ સુધી જુઓ. જો બધું સામાન્ય રહે તો ધીમે ધીમે અન્ય ખોરાક પણ આપી શકાય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, સ્તનપાન પહેલાની જેમ ચાલુ રાખવું જોઈએ, કારણ કે તે બાળક માટે જરૂરી પોષણનો મુખ્ય સ્ત્રોત રહે છે.
9 થી 12 મહિનાના બાળકો માટે આહાર
જ્યારે બાળક 9 થી 12 મહિનાનું થાય છે, ત્યારે તે તેના હાથથી ખોરાક પકડવાનો અને પોતાને ખવડાવવાનો પ્રયાસ કરવાનું શરૂ કરે છે. આ તબક્કે થોડો વધુ વિવિધ ખોરાક આપી શકાય છે. નરમ ફળો, નાના ટુકડાઓમાં કાપેલા બાફેલા શાકભાજી, દહીં, ખીચડી અને હળવું ઘરે રાંધેલું ભોજન યોગ્ય વિકલ્પો છે. આ તબક્કે દરરોજ ત્રણ મુખ્ય ભોજન અને એક થી બે હળવો નાસ્તો આપવાનું યોગ્ય માનવામાં આવે છે.
12 થી 24 મહિનાના બાળકોને શું ખવડાવવું
એક વર્ષની ઉંમર પછી બાળક ધીમે ધીમે પરિવારના ભોજનમાં જોડાવાનું શરૂ કરે છે. જો કે, તેનો ખોરાક નરમ, હળવો મસાલેદાર અને નાના ટુકડાઓમાં કાપેલો હોવો જોઈએ. આ ઉંમરે બાળકોને ત્રણ મુખ્ય ભોજન અને બે હળવો નાસ્તો આપી શકાય છે. બાળકને તેની આદતો અને મોટર કૌશલ્ય વિકસાવવામાં મદદ કરવા માટે પોતાને ખાવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવું જોઈએ.
ટાળવા માટેના ખોરાક
બાળકના દૈનિક આહારમાં અનાજ, દાળ, ફળો, શાકભાજી, દૂધ અને પ્રોટીનયુક્ત ખોરાક જેવા વિવિધ ખાદ્ય જૂથોની વસ્તુઓનો સમાવેશ થવો જોઈએ. તેનાથી વિપરીત, વ્યક્તિએ વધુ પડતી ખાંડ, મીઠું, પેકેજ્ડ જ્યુસ, ચોકલેટ, તળેલા ખોરાક અને જંક ફૂડ ટાળવા જોઈએ. યોગ્ય સમયે યોગ્ય ખોરાક આપવાથી બાળકનો વિકાસ સારો થાય છે અને તેને સ્વસ્થ ટેવો કેળવવામાં મદદ મળે છે.
