Parenting Tips : બાળક રમત-રમતમાં શીખશે ગણિત: જાણો શું છે આધુનિક CPA પદ્ધતિ?
છેલ્લું અપડેટ : 23 Apr 2026
ઘણાં બાળકો ગણિતનું નામ સાંભળતા જ ગભરાઈ જાય છે. કોઈને આંકડા સમજવામાં તકલીફ પડે છે, તો કોઈ સરવાળા, બાદબાકી, ગુણાકાર અને ભાગાકાર જેવા પાયાના સવાલોથી પણ ડરવા લાગે છે. આ ડર ધીમે ધીમે આત્મવિશ્વાસના અભાવમાં બદલાઈ જાય છે. ઘણીવાર માતા-પિતાને લાગે છે કે બાળક મહેનત નથી કરતું, પરંતુ સમસ્યા ભણાવવાની પદ્ધતિમાં હોઈ શકે છે. જો ગણિતને સાચી રીતે સમજાવવામાં આવે, તો તે બાળકનો પ્રિય વિષય બની શકે છે. આ માટે CPA તકનીક અત્યંત અસરકારક માનવામાં આવે છે.
CPA એટલે શું?
CPA એટલે Concrete (વાસ્તવિક), Pictorial (ચિત્રાત્મક) અને Abstract (અમૂર્ત/આંકડાકીય). આ પદ્ધતિ બાળકને સીધા પુસ્તક પર લઈ જવાને બદલે ધીરે ધીરે કન્સેપ્ટ સમજાવવા પર ભાર મૂકે છે.
1. Concrete (વાસ્તવિક) સ્ટેજ શું છે?
આ પ્રથમ તબક્કો છે, જેમાં બાળકને અસલી વસ્તુઓની મદદથી ગણિત સમજાવવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ: જો ગણતરી શીખવવી હોય તો ચોકલેટ, બ્લોક્સ, લખોટી, પેન્સિલ કે બટનનો ઉપયોગ કરી શકાય.
કેવી રીતે?: જો 2 + 3 સમજાવવું હોય, તો પહેલા 2 ચોકલેટ અને પછી 3 ચોકલેટ સામે રાખીને કુલ સંખ્યા ગણાવવી. આનાથી બાળક આંકડાને ન માત્ર યાદ રાખે છે, પણ તેને સ્પર્શ કરીને અનુભવે છે.
2. Pictorial (ચિત્રાત્મક) સ્ટેજ કેવી રીતે મદદ કરે છે?
જ્યારે બાળક અસલી વસ્તુઓથી કન્સેપ્ટ સમજી લે, ત્યારે બીજો તબક્કો આવે છે. આમાં તે વસ્તુઓને ચિત્રો, આકૃતિઓ કે ડોટ્સ (ટપકાં) દ્વારા બતાવવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ: 2 + 3 માટે કાગળ પર બે ગોળા અને ત્રણ ગોળા દોરીને કુલ પાંચ ગણાવવા.
ફાયદો: આનાથી બાળક વાસ્તવિક વસ્તુથી આગળ વધીને મગજમાં ચિત્રો દ્વારા ગણિત સમજવા લાગે છે, જે તેની વિચારવાની શક્તિ વધારે છે.
3. Abstract (અમૂર્ત/આંકડાકીય) સ્ટેજ: સાચું ગણિત
આ ત્રીજો અને છેલ્લો તબક્કો છે. જેમાં બાળક 2 + 3 = 5 જેવા આંકડા અને ચિહ્નો (+, -, ×, ÷) દ્વારા સવાલ ઉકેલતા શીખે છે.
અત્યાર સુધીમાં બાળકની પાયાની સમજ મજબૂત થઈ ગઈ હોય છે, તેથી તેને ગોખણપટ્ટી કરવાની જરૂર પડતી નથી. તે સમજીને જવાબ આપે છે, જેથી ભૂલ થવાની શક્યતા ઘટી જાય છે.
બાળકોનો ડર કેવી રીતે દૂર થાય છે?
મોટાભાગના બાળકો ગણિતથી એટલે ડરે છે કારણ કે તેને સીધા પુસ્તકોના અઘરા સવાલો આપી દેવામાં આવે છે. જ્યારે પાયો જ મજબૂત ન હોય, તો આગળના પ્રકરણો અઘરા લાગે જ. CPA તકનીકમાં બાળક રમત-રમતમાં શીખે છે, જેનાથી તેનો આત્મવિશ્વાસ વધે છે.
માતા-પિતા ઘરે કેવી રીતે આ પદ્ધતિ અપનાવે?
- રોજિંદી વસ્તુઓ: ફળ, રમકડાં, ચમચી કે સિક્કાનો ઉપયોગ કરીને સરવાળા-બાદબાકી શીખવો.
- પ્રેક્ટિસ: પહેલા વસ્તુઓ બતાવો, પછી નોટબુકમાં ચિત્ર દોરો અને છેલ્લે આંકડા લખાવો.
- દબાણ વગર: આ પદ્ધતિથી બાળક કોઈપણ પ્રકારના માનસિક દબાણ વગર શીખી શકે છે.
- જો બાળક ગણિતમાં નબળું હોય, તો તેને વઢવા કે દબાણ કરવા કરતાં સાચી પદ્ધતિ અપનાવવી વધુ સારી છે. CPA તકનીક બાળકની પાયાની સમજ મજબૂત કરે છે અને ધીરે ધીરે ગણિત પ્રત્યેનો તેનો ડર દૂર કરીને તેને પ્રિય વિષય બનાવી શકે છે.
