Parenting Tips: શું તમારું બાળક પણ કલાકો સુધી મોબાઈલ જુએ છે? અપનાવો આ 5 સ્માર્ટ ટિપ્સ!
છેલ્લું અપડેટ : 11 Feb 2026
આજકાલ મોબાઇલ ફોન, ટીવી અને ટેબ્લેટ બાળકોના જીવનનો એક અભિન્ન ભાગ બની ગયા છે. માતાપિતા ઘણીવાર બાળકોને શાંત કરવા, ખવડાવવા અથવા વ્યસ્ત રાખવા માટે સ્ક્રીન પર આધાર રાખે છે. જો કે, વધુ પડતો અને અયોગ્ય સ્ક્રીન સમય બાળકોના સ્વાસ્થ્ય, મગજ અને વર્તન પર નકારાત્મક અસર કરી શકે છે. બાળકોની આંખો અને મગજ ખૂબ જ નાજુક હોય છે, તેથી યોગ્ય અને મર્યાદિત સ્ક્રીન સમય મહત્વપૂર્ણ છે. બાળરોગ નિષ્ણાત ડૉ.એ બાળકો માટે સ્ક્રીન સમય સંબંધિત કેટલાક મહત્વપૂર્ણ નિયમો વર્ણવ્યા છે, જે દરેક માતાપિતાએ સમજવા જોઈએ અને તેનું પાલન કરવું જોઈએ. આ નિયમો સ્વસ્થ, સક્રિય અને બુદ્ધિશાળી બાળકોને ઉછેરવામાં મદદ કરશે.
બે વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે સ્ક્રીન સંપૂર્ણપણે બંધ રાખો
ડૉ.ના મતે, બે વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોએ કોઈપણ પ્રકારનો સ્ક્રીન સમય ટાળવો જોઈએ. આ ઉંમરે બાળકનું મગજ ઝડપથી વિકાસ પામે છે. તેને વાસ્તવિક દુનિયા, લોકોના ચહેરા, અવાજો અને આસપાસની વસ્તુઓમાંથી શીખવાની જરૂર છે. સ્ક્રીન સમય બાળકની વાણી, એકાગ્રતા અને સમજવાની ક્ષમતા પર નકારાત્મક અસર કરી શકે છે. તેથી આ ઉંમરે બાળક સાથે વાત કરો, તેને રમકડાંથી રમવા દો અને તેને તેની આસપાસની દુનિયા સમજવા દો.
બે થી પાંચ વર્ષના બાળકો માટે સ્ક્રીન સમય મર્યાદિત કરવો
ડૉ. કહે છે કે બે થી પાંચ વર્ષના બાળકોને દિવસમાં એક કલાકથી વધુ સમય માટે સ્ક્રીન પર ન મૂકવો જોઈએ. આ ઉંમરે બાળકો સમજવાનું અને અનુકરણ કરવાનું શીખી રહ્યા છે. વધુ પડતો સ્ક્રીન સમય તેની રમવાની, દોડવાની અને અન્ય લોકો સાથે વાતચીત કરવાની ક્ષમતા ઘટાડશે. સ્ક્રીન સમય ચોક્કસ સમય અને યોગ્ય સામગ્રી સુધી મર્યાદિત હોવો જોઈએ. ખાતરી કરવાનો પ્રયાસ કરો કે બાળકો તેનો બાકીનો સમય બહાર રમવા, વિવિધ પ્રવૃત્તિઓમાં વ્યસ્ત રહેવા અને પરિવાર સાથે સમય વિતાવે.
પાંચથી બાર વર્ષના બાળકો માટે નિયમો બનાવો
ડૉ.ના મતે, પાંચ થી બાર વર્ષના બાળકોએ દરરોજ બે કલાકથી વધુ સ્ક્રીન સમય ન રાખવો જોઈએ. આ ઉંમરે અભ્યાસ, રમત અને આરામ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. વધુ પડતો સ્ક્રીન સમય ચીડિયાપણું, આંખની સમસ્યાઓ અને નબળી એકાગ્રતા તરફ દોરી શકે છે. તમારા બાળક માટે એક દિનચર્યા બનાવો અને સ્ક્રીન સમયને તેના અનુસાર અનુકૂલિત કરો, સ્ક્રીન સમયને નહીં.
જમતી વખતે સ્ક્રીન ટાળો
ડૉ. સ્પષ્ટપણે કહે છે કે બાળકોએ જમતી વખતે સ્ક્રીન ટાળવી જોઈએ. ઘણા માતા-પિતા તેમના બાળકોને મોબાઇલ ફોનથી ખવડાવે છે, પરંતુ આ પ્રથા ખૂબ જ હાનિકારક છે. આનાથી બાળકનું ધ્યાન તેમના ખોરાક પર ન જાય અને તેઓ કેટલું ખાઈ રહ્યા છે તે સમજી શકતા નથી. ભોજનનો સમય પરિવાર સાથે બેસીને વાત કરવામાં વિતાવવો જોઈએ જેથી બાળક સારી આદતો શીખે.
સૂતા પહેલા અને દેખરેખ વિના સ્ક્રીન ટાળો
બાળકોને સૂવાના ઓછામાં ઓછા એક કલાક પહેલા સ્ક્રીનના સંપર્કમાં ન આવવા જોઈએ. સ્ક્રીનનો પ્રકાશ તેની ઊંઘમાં ખલેલ પહોંચાડે છે અને તેને યોગ્ય રીતે ઊંઘતા અટકાવે છે. વધુમાં બાળકોને ક્યારેય સ્ક્રીન જોવા માટે એકલા ન છોડો. જોતી વખતે હંમેશા તેમની સાથે બેસો. આને કો-વ્યુઇંગ કહેવામાં આવે છે. આ તમને બાળક શું જોઈ રહ્યું છે તે જાણવામાં મદદ કરે છે અને તેને સાચા અને ખોટા સમજવામાં મદદ કરે છે.