યુવાનોમાં 'બ્રેઈન ફોગ' ની સમસ્યા કેમ વધી રહી છે? જાણો ક્યારે તેનો ઉકેલ લાવવો અને ક્યારે ડોક્ટરને મળવું
છેલ્લું અપડેટ : 05 Oct 2026
વારંવાર વસ્તુઓ ભૂલી જવી, કામમાં ધ્યાન ન લાગવું અને વાત કરતી વખતે કંઈક બીજું વિચારવું એ હંમેશા થાકને કારણે નથી. જો તે લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે છે, તો તે સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાની નિશાની હોઈ શકે છે. આજકાલ, ઘણા યુવાનો અસ્વસ્થતા, ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં અસમર્થતા અથવા વસ્તુઓ યાદ રાખવામાં અસમર્થતા અનુભવે છે. આને સામાન્ય રીતે બ્રેઈન ફોગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે પોતે કોઈ રોગ કે નિદાન નથી, તે લક્ષણોની સૂચિ છે. વાસ્તવિક પ્રશ્ન એ છે કે તેનું કારણ શું છે. ચાલો જાણીએ આનો ઉકેલ કેમ લાવવો અને ડોક્ટરને કયારે મળવું.
બ્રેઈન ફોગ કેમ થાય છે?
ઊંઘનો અભાવ, વધુ પડતો કામનો તણાવ, મોડી રાત્રે સ્ક્રીન ટાઈમ, ભોજન છોડી દેવું, દારૂ અથવા વધુ પડતો ચા અને કોફીનો ઉપયોગ. આ બધાની સીધી અસર યાદશક્તિ પર પડે છે. આવી સ્થિતિમાં, પહેલા તમારી આદતો સુધારો. દરરોજ એક જ સમયે સૂવાનો પ્રયાસ કરો અને ઓછામાં ઓછા 7 કલાકની ઊંઘ લો. સમયસર ખાઓ, પુષ્કળ પાણી પીઓ, કસરત કરો અને કામ વચ્ચે ટૂંકા વિરામ લો. બેથી ચાર અઠવાડિયા માટે આ ફેરફારો અજમાવો. જો તમને કોઈ ફરક ન દેખાય, તો તેને અવગણશો નહીં.
ક્યારે પરીક્ષણ કરાવવું?
સતત બ્રેઈન ફોગ રહેવાના કેટલાક સામાન્ય કારણો છે, જે એક સરળ બ્લડ ટેસ્ટ દ્વારા શોધી શકાય છે. આમાં આયર્નની ઉણપ અથવા એનિમિયા, વિટામિન B12ની ઉણપ, થાઇરોઇડ સમસ્યાઓ અને વધઘટ થતી બ્લડ સુગરનો સમાવેશ થાય છે. B12 પર ખાસ ધ્યાન આપો. શાકાહારીઓમાં આ ઉણપ વધુ સામાન્ય છે, કારણ કે B12 મુખ્યત્વે માંસાહારી ખોરાક અને ઇંડામાં જોવા મળે છે. લાંબા સમય સુધી એસિડ વિરોધી દવા અથવા ડાયાબિટીસ દવા મેટફોર્મિન લેનારાઓમાં પણ B12ની ઉણપ થઈ શકે છે. સ્ત્રીઓમાં માસિક સ્રાવને કારણે આયર્નની ઉણપ સામાન્ય છે.
અન્ય કારણો પણ હોઈ શકે છે, સ્લીપ એપનિયા જેવી ઊંઘની સમસ્યાઓ, જ્યાં વ્યક્તિ આખી રાતની ઊંઘ પછી પણ જાગીને થાક અનુભવે છે. હતાશા અને ચિંતા, જે ધ્યાન અને યાદશક્તિ પર સીધી અસર કરે છે. કેટલાક લોકો COVID જેવા વાયરલ ચેપ પછી અઠવાડિયા સુધી બ્રેઈન ફોગ અનુભવે છે. અમુક દવાઓ પણ આનું કારણ બની શકે છે. ડોક્ટરો તમારા લક્ષણો અને તબીબી ઈતિહાસના આધારે ટેસ્ટ નક્કી કરે છે. સામાન્ય રીતે, ટેસ્ટ CBC, ફેરીટિન, વિટામિન B12, થાઇરોઇડ અને બ્લડ સુગરથી શરૂ થાય છે. દરેકને બધા ટેસ્ટની જરૂર હોતી નથી. જો B12 બોર્ડર લાઈન પર હોય અને લક્ષણો ચાલુ રહે, તો ડોક્ટરો હોમોસિસ્ટીન જેવા પરીક્ષણો દ્વારા પુષ્ટિ કરી શકે છે.
ડોક્ટરને ક્યારે મળવું?
જો બ્રેઈન ફોગ તમારા અભ્યાસ, ઓફિસના કામ અથવા દૈનિક પ્રવૃત્તિઓને અસર કરવાનું શરૂ કરે છે, તો ડોક્ટરને મળો. જો સતત થાક, અસ્પષ્ટ વજનમાં વધારો અથવા ઘટાડો, ચક્કર, નબળાઇ, હાથ અને પગમાં ઝણઝણાટ, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અથવા સતત ઉદાસી હોય તો વિલંબ કરશો નહીં. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, બિલકુલ રાહ જોશો નહીં. જો તમને અચાનક ભારે મૂંઝવણ, બોલવામાં મુશ્કેલી, તમારા ચહેરા અથવા શરીરની એક બાજુ નબળાઈ, તીવ્ર માથાનો દુખાવો, આંચકી અનુભવાય છે, તો તાત્કાલિક ડોક્ટરની સહાય મેળવો. આ બ્રેઈન ફોગ ન હોઈ શકે, પરંતુ વધુ ગંભીર સમસ્યાનો સંકેત હોઈ શકે છે. તેથી, હંમેશા બ્રેઈન ફોગને ફક્ત તણાવ અથવા વ્યસ્ત જીવનશૈલી તરીકે નકારી ન કાઢો. ઘણીવાર, કારણ સરળ બ્લડ ટેસ્ટ દ્વારા ઓળખી શકાય છે અને સારવાર સરળ છે.