Health Tips : ફણસ અને તેના બીજ કેમ ગણાય છે સુપરફૂડ? જાણો સ્વાસ્થ્યને થતા અઢળક ફાયદા
છેલ્લું અપડેટ : 16 Jun 2026
ફણસ દક્ષિણ અને પૂર્વોત્તર ભારતમાં પાકેલા ફળ તરીકે ખવાય છે, જ્યારે પૂર્વ, ઉત્તર અને મધ્ય ભારતમાં તેનો ઉપયોગ કાચા શાકભાજી તરીકે થાય છે. કેટલાક લોકો રસોઈ બનાવતી વખતે અથવા ફળ ખાતી વખતે તેના બીજને અલગ કરીને ફેંકી દે છે, પરંતુ આ બીજ પણ પોષક તત્વોથી ભરપૂર હોય છે અને તમારા સ્વાસ્થ્યને ઘણી રીતે ફાયદો પહોંચાડી શકે છે. અહીં જાણો ફણસના બીજને તમે ડાયટમાં કેવી રીતે સામેલ કરી શકો છો, તેમાં કેટલા વિટામિન-મિનરલ્સ હોય છે અને તેનાથી સ્વાસ્થ્યને શું ફાયદા થાય છે. ફણસના માવાની સાથે સાથે તેના બીજમાં પણ વિટામિન એ, સી થી લઈને કેલ્શિયમ અને આયર્ન સુધીના તમામ જરૂરી પોષક તત્વો મળી આવે છે, જે શરીરને સ્વસ્થ રાખવા માટે જરૂરી છે.
100 ગ્રામ ફણસના બીજમાં રહેલા પોષક તત્વો
100 ગ્રામ ફણસના બીજમાં:
પ્રોટીન: 0.43 ગ્રામ
ફાઇબર: 1.5 ગ્રામ
વિટામિન એ: 10 થી 17 IU
વિટામિન સી: 11 મિલિગ્રામ
કેલ્શિયમ: 50 મિલિગ્રામ
મેગ્નેશિયમ: 54 મિલિગ્રામ
આયર્ન: 1.5 મિલિગ્રામ
પોટેશિયમ: 264 મિલિગ્રામ
આ ઉપરાંત તે વિટામિન બી-કોમ્પ્લેક્સના મુખ્ય ઘટકો જેવા કે થાઇમિન અને રાઇબોફ્લેવિનનો પણ સારો સ્ત્રોત છે. તેમાં બીજા પણ ઘણા સંયોજનો (Compounds) મળી આવે છે.
આ બીજને ડાયટમાં કેવી રીતે સામેલ કરશો?
- ફણસના બીજને ખોરાકમાં સામેલ કરવું ખૂબ જ સરળ છે.
- તમે ભારતીય શૈલીમાં તેનું સૂકું શાક બનાવી શકો છો.
- આ સિવાય તેની ચટણીથી લઈને ક્રિસ્પી સ્નેક્સ (નાસ્તો) પણ બનાવી શકાય છે.
- તમે આ બીજના ચિપ્સ બનાવીને તેને તળી ખાઈ શકો છો.
- બીજને બાફીને (Steam કરીને) તેને સલાડમાં ઉમેરી શકો છો અથવા સૂપમાં નાખી શકો છો.
- લસણ, લીંબુનો રસ, તલની પેસ્ટ અને ઓલિવ ઓઇલ સાથે ફણસના બીજને મિક્સ કરીને તમે તેનું ટેસ્ટી 'હમસ' (Hummus - એક પ્રકારનું ડીપ/ચટણી) પણ બનાવી શકો છો.
ફણસના બીજ ખાવાના ફાયદા
એક અભ્યાસ અનુસાર, ફણસના બીજનું સેવન કરવાથી વજન ઘટાડવામાં (Weight Loss) મદદ મળી શકે છે. તે ગ્લુકોઝ ટોલરન્સમાં સુધારો કરે છે, જેના કારણે તે ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે ખૂબ ફાયદાકારક છે. આ ઉપરાંત, ફણસના બીજ શરીરમાં કોલેસ્ટ્રોલ, ટ્રાઇગ્લિસરાઇડ અને લો-ડેન્સિટી લિપોપ્રોટીન (LDL - ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ) નું સ્તર ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. તેમાં વિટામિન સી પણ હોય છે જે ત્વચાના સ્વાસ્થ્યને સુધારવા અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) વધારવામાં મદદરૂપ છે.
નોંધ : આ આર્ટિકલ તમને જાગૃત કરવાના હેતુથી લખવામાં આવ્યો છે.