VIDEO : Health Tips : રાત્રે 9 વાગ્યા પછી ભોજન લેનારા સાવધાન! રિસર્ચમાં થયો મોટો ખુલાસો
છેલ્લું અપડેટ : 13 Jun 2026
આજકાલ દર ત્રીજી વ્યક્તિને મોડી રાત્રે કંઈક ને કંઈક ખાવાની આદત (Late Night Cravings) થઈ ગઈ છે. આપણે અવારનવાર સૂતી વખતે ચિપ્સ, કૂકીઝ કે ચોકલેટ જેવી વસ્તુઓ ખાવાના શોખીન બની ગયા છીએ. પરંતુ તાજેતરમાં જ એક રિસર્ચ સામે આવ્યું છે, જે દર્શાવે છે કે 'આપણે શું ખાઈ રહ્યા છીએ' તેની સાથે એ પણ એટલું જ મહત્વનું છે કે 'આપણે ક્યારે ખાઈ રહ્યા છીએ'.
મોડી રાત્રે ખાવા પર નવું રિસર્ચ: શું છે 'ક્રોનોન્યુટ્રિશન'?
વૈજ્ઞાનિકો હવે 'ક્રોનોન્યુટ્રિશન' (Chrononutrition) પર વધુ ધ્યાન આપી રહ્યા છે. તમને પ્રશ્ન થશે કે ન્યુટ્રિશન તો સાંભળ્યું છે, પણ આ ક્રોનોન્યુટ્રિશન શું છે?
ક્રોનોન્યુટ્રિશન એટલે કે ખાવાના સમયની આપણા બોડી ક્લોક (જૈવિક ઘડિયાળ), પાચનતંત્ર અને આંતરડાના બેક્ટેરિયા (Gut Bacteria) પર શું અસર થાય છે.
આ રિસર્ચમાં જાણવા મળ્યું છે કે જે લોકો મોડી રાત્રે અથવા તણાવ (Stress) દરમિયાન ખોરાક લે છે, તેમના આંતરડાના બેક્ટેરિયા સ્વસ્થ રહેતા નથી. આવા લોકોને પાચનને લગતી સમસ્યાઓનો સામનો વધુ કરવો પડે છે.
રાત્રે 9 વાગ્યા પછી ખાવાની સ્વાસ્થ્ય પર અસર
વર્ષ 2026ની 'ડાયજેસ્ટિવ ડિસીઝ વીક કોન્ફરન્સ'માં સંશોધકોએ આશરે 11,000 લોકો પર કરાયેલો એક અભ્યાસ રજૂ કર્યો હતો. આ અભ્યાસના મુખ્ય તારણો નીચે મુજબ છે:
પેટની સમસ્યાઓમાં વધારો: જે લોકોએ રાત્રે 9 વાગ્યા પછી તેમના દિવસની કુલ કેલરીનો 1/4 (ચોથો ભાગ) કે તેથી વધુ હિસ્સો લીધો હતો, તેમનામાં કબજિયાત અને ડાયરિયા (ઝાડા) જેવી પેટની સમસ્યાઓ વધુ જોવા મળી હતી.
જોખમમાં ઘટાડો: જે લોકોએ રાત્રે 9 વાગ્યા પહેલાં ભોજન કરી લીધું હતું, તેમનામાં પેટની તકલીફોનું જોખમ 2.5 ગણું ઓછું જોવા મળ્યું હતું.
તણાવની અસર: અભ્યાસ એ પણ દર્શાવે છે કે તણાવ અથવા ટેન્શનના સમયે ખાવાથી પણ પેટને લગતી આ જ સમસ્યાઓ થાય છે.
આપણે ક્યારે ખાઈએ છીએ તે શા માટે મહત્વનું છે?
આપણા શરીરની આંતરિક ઘડિયાળ, જેને 'સર્કેડિયન રિધમ' (Circadian Rhythm) કહેવામાં આવે છે, તે બિલકુલ સામાન્ય ઘડિયાળની જેમ જ કામ કરે છે. આ ઘડિયાળ આપણા શરીરમાં મેટાબોલિઝમ (ચયાપચય), ઊંઘ, પાચન અને હોર્મોન્સ જેવી દરેક પ્રક્રિયાનો સમય નક્કી કરે છે.
અહીં સુધી કે આપણા આંતરડામાં રહેલા બેક્ટેરિયા પણ એક ચોક્કસ સમયે જ સક્રિય બને છે. આવા સમયમાં, અસમયે કે મોડા ખાવાથી શરીરની આ આખી સિસ્ટમ ખોરવાઈ જાય છે અને પાચનતંત્ર યોગ્ય રીતે કામ કરી શકતું નથી.
કેવી રીતે ઓળખવું કે મોડું ખાવાથી નુકસાન થઈ રહ્યું છે?
એક કે બે વાર રાત્રે મોડા ખાવાથી કોઈ મોટું નુકસાન થતું નથી, પરંતુ મુશ્કેલી ત્યારે ઊભી થાય છે જ્યારે તે રોજની આદત બની જાય. જો આ આદતને કારણે તમને નીચે મુજબના લક્ષણો દેખાય, તો સમજી લેવું કે શરીરને નુકસાન થઈ રહ્યું છે:
• સતત કબજિયાત રહેવી
• ડાયરિયા (ઝાડા) થવા
• એસિડ રિફ્લક્સ (એસિડિટી અથવા છાતીમાં બળતરા) થવી
જો આવા લક્ષણો દેખાય તો તેને બિલકુલ નજરઅંદાજ ન કરવા જોઈએ, કારણ કે આ શરીર તરફથી મળતો સ્પષ્ટ સંકેત છે.