બ્રિક્સ માર્કેટમાંથી ઈરાની રાષ્ટ્રપતિની દીકરીએ ખરીદી આ ખાસ શાલ! ડિઝાઇનમાં છુપાયેલો છે ઈરાનનો ઈતિહાસ
છેલ્લું અપડેટ : 13 Sept 2026
ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશકિયનના પુત્રી ઝહરા પેઝેશકિયન પતિ હસન મજીદી સાથે બ્રિક્સ માર્કેટના પ્રવાસે નીકળ્યા હતા, જ્યાં તેમને એક શાલ એટલી બધી પસંદ આવી ગઈ કે તેમણે તે ખરીદી જ લીધી. આ શાલ તેમણે ઈરાની સ્ટોલ પરથી ખરીદી હતી, જ્યાં દેશની પરંપરાગત ભરતકામ અને હસ્તકળાથી તૈયાર કરાયેલી વસ્તુઓ રાખવામાં આવી હતી. પ્રથમ નજરે આ કપડું માત્ર એક સુશોભિત શાલ લાગી શકે છે, પરંતુ તેના ડિઝાઇન અને વણાટને ધ્યાનથી જોવા પર તે ઈરાનની હસ્તકળા પરંપરાની ઝલક આપે છે.
શાલ પર લાલ, કાળા અને ક્રીમ રંગોનું અત્યંત બારીક કામ જોવા મળે છે, જેમાં ફૂલ-પાન અને વેલો જેવા પરંપરાગત મોટીફ (ભાત) બનેલા છે. આવી ડિઝાઇન અવારનવાર ફારસી કળા અને ઈરાની શિલ્પ સંસ્કૃતિમાં જોવા મળે છે. ઈરાન સદીઓથી ગલીચા, વસ્ત્રો, ભરતકામ અને હાથથી બનેલા સુશોભિત કપડાં માટે દુનિયાભરમાં પ્રખ્યાત રહ્યું છે.
રશ્તી-દૂજીનું કામ
શાલની ડિઝાઇન રશ્તી-દૂજી ભરતકામથી તૈયાર કરવામાં આવી છે. આ ઈરાનના ઉત્તરી ભાગમાં આવેલા ગિલાન પ્રાંત અને ખાસ કરીને રશ્ત શહેરની પરંપરાગત ભરતકામ કળા છે. આને ઈરાનની અત્યંત સુંદર અને બારીક ટેક્સટાઇલ હસ્તકળાઓમાં ગણવામાં આવે છે. જાડા ઊની કપડા પર રંગબેરંગી રેશમી ધાગાઓથી હૂકની મદદથી ચેઇન સ્ટીચમાં બનાવાયેલા ફૂલ-પાન, પક્ષીઓ અને ભૌમિતિક ડિઝાઇનોનું કામ આની સૌથી ખાસ ઓળખ છે.
કેવી રીતે બનાવવામાં આવે છે?
આ ભરતકામમાં સામાન્ય રીતે 'માહૂત' નામના જાડા ઊની કપડાને આધાર બનાવવામાં આવે છે. તેની ઉપર રંગીન રેશમી દોરાથી ડિઝાઇન તૈયાર કરવામાં આવે છે. કલાકાર એક ખાસ ધાતુના હૂકને કપડાની આરપાર લઈ જઈને દોરાની નાની-નાની લૂપ બનાવે છે. સતત લૂપ બનાવતા-બનાવતા ચેઇન સ્ટીચ તૈયાર થતી જાય છે. પહેલા ડિઝાઇનને કપડા પર ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે છે અને પછી તેની ઉપર ભરતકામ કરવામાં આવે છે. ઘણી ડિઝાઇનોમાં વચ્ચે એક મોટો કેન્દ્રીય પેટર્ન હોય છે અને તેની ચારેય તરફ બોર્ડર તથા ખૂણા સજાવવામાં આવે છે.
ફારસી કળાની ઝલક આપતી ડિઝાઇન
શાલ પર બારીક ફૂલો અને વેલોની પેટર્ન બનેલી છે. આ શૈલી ફારસી કળાની ઓળખ માનવામાં આવે છે. આવી ડિઝાઇનોમાં પ્રકૃતિ, બગીચાઓ અને પરંપરાગત ઈરાની સુંદરતાની ઝલક જોવા મળે છે. શાલની પેટર્ન ઘણી હદ સુધી ઈરાની ગલીચાઓની યાદ અપાવે છે. ઈરાનના મશહૂર હસ્તનિર્મિત ગલીચાઓમાં પણ આ જ પ્રકારની બારીક વેલ-બુટ્ટાવાળી ડિઝાઇન અને સમમિત (સિમેટ્રિક) આકૃતિઓ જોવા મળે છે.
દુનિયાભરમાં છે માંગ
ફારસી ડિઝાઇનવાળા શાલ, સ્કાર્ફ અને ગલીચા પોતાની સુંદરતા અને કારીગરીના કારણે દુનિયાભરમાં પસંદ કરવામાં આવે છે. આ જ કારણ છે કે ઈરાની હસ્તકળાને દુનિયાની સૌથી સમૃદ્ધ અને જૂની કળા પરંપરાઓમાં ગણવામાં આવે છે.